De procedures van de Faillissementswet

Eerder schreven wij een blog over de omstandigheden waaronder een faillissement kan worden aangevraagd en hoe deze procedure verloopt. Naast het faillissement (geregeld in Titel I) kent de Failissementswet (hierna: ‘Fw’) nog twee andere procedures. Namelijk: de surseance van betaling (Titel II) en de schuldsaneringsregeling voor natuurlijke personen (Titel III, ook wel bekend als de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen of ‘WSNP’). Wat is het verschil tussen deze procedures? In dit artikel leggen wij het uit.

De procedures van de Faillissementswet

Het faillissement

Ten eerste regelt de Fw uiteraard de faillissementsprocedure. Deze procedure houdt een algemeen beslag in op het algehele vermogen van de debiteur ten behoeve van de crediteuren. Het gaat daarbij om een collectief verhaal. Hoewel de mogelijkheid buiten faillissement altijd bestaat voor crediteuren om individueel verhaal te zoeken op grond van de bepalingen uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (‘Rv’) is dit niet altijd een maatschappelijk gewenste mogelijkheid. Als een collectief verhaal wordt ingesteld scheelt dit veel afzonderlijke procedures voor een executoriale titel en de tenuitvoerlegging daarvan. Bovendien wordt het vermogen van de debiteur eerlijk over de crediteuren verdeeld in tegenstelling tot individueel verhaal waar er geen rangorde geldt.

Voor deze procedure van collectief verhaal worden in de wet een aantal regelingen getroffen. Als het faillissement is toegewezen verliest de schuldenaar de beschikking en het beheer over het voor verhaal vatbare vermogen (de boedel) volgens art. 23 Fw. Daarnaast is het voor schuldeisers niet meer mogelijk individueel verhaal te nemen, waarbij ook alle voor het faillissement aangevangen beslagen vervallen (art. 33 Fw). De enige mogelijkheid voor schuldeisers binnen het faillissement om hun vordering betaald te krijgen is om deze vordering ter verificatie in te dienen (art. 26 Fw). Er wordt een curator aangesteld die over de verificatie beslist en de boedel beheert en vereffent ten behoeve van de gezamenlijke crediteuren (art. 68 Fw).

Surseance van betaling

Ten tweede biedt de Fw nog een andere procedure: de surseance van betaling. Deze procedure dient niet zoals het faillissement voor het verdelen van de opbrengsten van de schuldenaar, maar juist tot het in stand houden daarvan. Indien het nog mogelijk is om uit het rood te komen en daarmee een faillissement te voorkomen is dat voor een schuldenaar alleen maar mogelijk indien hij zijn vermogen juist behoudt. Een schuldenaar kan daarom zelf surseance van betaling aanvragen indien hij niet in de toestand verkeerd dat hij opgehouden is met het betalen van zijn schulden, maar juist indien hij voorziet dat hij in de toekomst in een dergelijke situatie terecht komt (art. 214 Fw).

Indien het surseanceverzoek is toegewezen kan de schuldenaar niet tot betaling van de onder de surseance vallende vorderingen worden gedwongen, worden executies geschorst en komen alle gelegde (conservatoire en executoriale) beslagen te vervallen. De gedachte hierachter is dat doordat de druk ervan af wordt gehaald er ruimte is voor reorganisatie. Dit is echter in de meeste gevallen niet succesvol, omdat het nog wel mogelijk is om vorderingen af te dwingen waaraan voorrang is verbonden (bijvoorbeeld bij retentierecht of pand- of hypotheekrecht). Het verzoek tot surseance kan bij deze crediteuren juist de alarmbellen laten rinkelen en ze daarom aanzetten tot betaling aan te dringen. Daarnaast is het maar beperkt mogelijk voor de schuldenaar om zijn werknemers te saneren.

De schuldsanering natuurlijke personen

De derde procedure uit de Fw, de schuldsanering natuurlijke personen, lijkt op de faillissementsprocedure De schuldsanering is in het leven geroepen omdat de faillissementsprocedure een andere uitwerking had voor natuurlijke personen dan voor ondernemingen. Omdat ondernemingen worden ontbonden door opheffing van het faillissement hebben schuldeisers geen schuldenaar meer en kunnen zij naar hun geld fluiten. Bij een natuurlijk persoon gaat dit natuurlijk niet, waardoor sommige schuldenaars nog de rest van hun leven door schuldeisers konden worden achtervolgd. Vandaar dat met de schuldsaneringsprocedure de schuldenaar na een succesvolle afloop begint met een schone lei.

Een schone lei wil zeggen dat de onbetaalde schulden van de schuldenaar worden omgezet in natuurlijke verbintenissen (art. 358 Fw). Deze zijn niet in rechte afdwingbaar, dus kunnen gezien worden als enkel verplichtingen op moreel gebied. Om deze schone lei te verkrijgen is wel van belang dat de schuldenaar zich zoveel mogelijk inspant gedurende de looptijd van de regeling om zoveel mogelijk inkomen te vergaren. Een groot gedeelte van dit vermogen wordt vervolgens net als in de faillissementsprocedure en te gelde gemaakt (geliquideerd).

Een schuldsaneringsverzoek wordt enkel toegewezen indien de schuldenaar in de vijf jaar voorafgaand aan het verzoek te goeder trouw heeft gehandeld. In de beoordeling hiervan worden veel omstandigheden meegenomen, onder andere of de schulden of het niet betalen daarvan verwijtbaar zijn en de mate van inspanning om aan deze schulden te voldoen. De goede trouw is ook belangrijk gedurende en na de procedure. Bij ontbreken hiervan gedurende de procedure kan de procedure worden beëindigd (art. 350 lid 3 Fw). Ook is de goede trouw aan het einde en na afloop van de procedure een randvoorwaarde aan het toekennen en het behoud van de schone lei.

In dit artikel hebben wij een korte uitleg gegeven van de verschillende procedures in de Fw. Aan de ene kant zijn er de liquidatieprocedures: de algemene faillissementsprocedure en de schuldsanering die enkel voor natuurlijke personen geldt. In deze procedures wordt het vermogen van de schuldenaar collectief te gelde gemaakt ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers. Aan de andere kant is er de surseance procedure die de schuldenaar door het ‘pauzeren’ van de betalingsverplichtingen jegens de concurrente schuldeisers in staat kan stellen zijn zaken op orde te krijgen en daarmee een eventueel faillissement te voorkomen. Heb je nog vragen over de Fw en de daarin neergelegde procedures? Neem dan contact op met Law & More. Onze advocaten zijn gespecialiseerd in insolventierecht en helpen je graag verder!

Share