Gepubliceerd op 22 november 2022 · Laatst bijgewerkt op 7 oktober 2026
Houdt uw werkgever zich niet aan de cao die voor u geldt? Dan kunt u nakoming en eventueel schadevergoeding vorderen bij de rechter. Is de cao algemeen verbindend verklaard, dan geldt deze verplichting voor alle werkgevers in de bedrijfstak, ook als uw eigen arbeidsovereenkomst iets anders vermeldt.
Inhoudsopgave
Moet uw werkgever de cao naleven?
Ja, als hij lid is van een werkgeversorganisatie die de cao heeft afgesloten, of als de cao algemeen verbindend is verklaard voor zijn bedrijfstak.
In een cao staan afspraken over arbeidsvoorwaarden voor een bedrijfstak of onderneming, vaak gunstiger dan wat de wet minimaal voorschrijft. Denk aan salaris, opzegtermijn, uitbetaling van overwerk of pensioen. Is de cao algemeen verbindend verklaard op grond van de Wet AVV, dan geldt zij voor alle werkgevers en werknemers in die bedrijfstak.
Werkgevers die onder de cao vallen, moeten de regels daaruit toepassen. In de arbeidsovereenkomst mag dan niet ten nadele van de werknemer van de cao worden afgeweken. Ken daarom als werkgever én werknemer de cao die voor u geldt.
Wat kunt u doen als de werkgever de cao niet nakomt?
Komt de werkgever de verplichte cao-afspraken niet na, dan schiet hij tekort in de nakoming van zijn verplichtingen. U kunt dan als werknemer naar de rechter stappen om nakoming af te dwingen. Ook de vakbond die de cao heeft afgesloten, kan namens de werknemers nakoming vorderen.
Zowel de werknemer als de vakbond kan bij de rechter naast nakoming ook schadevergoeding vorderen voor de schade die door het niet naleven van de cao is ontstaan. Individuele afspraken tussen werkgever en werknemer die ten nadele van de werknemer van een verplichte cao-bepaling afwijken, zijn in beginsel nietig: de werkgever blijft dan aansprakelijk voor het niet naleven van de cao.
Kan de Arbeidsinspectie de cao-naleving onderzoeken?
De Nederlandse Arbeidsinspectie kan op verzoek van de partijen die de cao hebben afgesloten, dus de werkgevers- en werknemersorganisaties, onderzoek doen naar de naleving ervan. De grondslag hiervoor is artikel 10 van de Wet AVV. Bij zo’n onderzoek bezoekt de Arbeidsinspectie de werkplek, hoort zij werknemers en andere betrokkenen en kan zij de administratie inzien.
Betrokkenen zijn verplicht mee te werken; deze bevoegdheden vloeien voort uit de Algemene wet bestuursrecht. De Arbeidsinspectie trekt zelf geen juridische conclusie, maar legt haar bevindingen vast in een rapport. De verzoekende cao-partijen kunnen dat rapport gebruiken om verdere stappen te zetten. Als individuele werknemer kunt u dit onderzoek dus niet zelf aanvragen; u kunt wel de vakbond vragen dit voor u te doen.
Kan de cao een boete opleggen bij overtreding?
Sommige cao’s bevatten een boetebeding voor werkgevers die de afspraken niet naleven, ook wel een forfaitaire boete genoemd. De hoogte hangt af van wat in de cao zelf is bepaald en kan flink oplopen. Zo’n boete kan in beginsel worden opgelegd zonder tussenkomst van de rechter, al kan de werkgever de hoogte of gegrondheid ervan wel aan de rechter voorleggen.
Waar let u als werknemer op?
- Ga na welke cao voor u geldt en of die algemeen verbindend is verklaard.
- Vergelijk uw loonstrook met de loonschaal, toeslagen en overwerkregeling uit de cao.
- Stel uw werkgever schriftelijk in gebreke en noem de cao-bepaling die hij niet naleeft.
- Let op de verjaring: een vordering tot betaling van loon verjaart na vijf jaar (artikel 3:308 BW).
- Vraag uw vakbond om een nalevingsonderzoek door de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Waar let u als werkgever op?
- Controleer of uw onderneming onder de werkingssfeer van een cao valt, ook van een algemeen verbindend verklaarde cao.
- Toets uw arbeidsovereenkomsten op bepalingen die ten nadele van de werknemer van de cao afwijken.
- Voer loonsverhogingen en indexaties uit de cao op tijd door.
- Bewaar uw loon- en urenadministratie, zodat u bij een nalevingsonderzoek kunt aantonen dat u de cao toepast.
Wat kunnen wij voor u doen als de cao niet wordt nageleefd?
Onze specialisten in het arbeidsrecht helpen werknemers en werkgevers bij geschillen over de toepassing van een cao.
- Wij stellen vast welke cao op de arbeidsovereenkomst van toepassing is en of die algemeen verbindend is verklaard.
- Wij rekenen na welk loon, welke toeslagen of welke pensioenafdracht volgens de cao verschuldigd zijn.
- Wij stellen de werkgever schriftelijk in gebreke en vorderen nakoming, met wettelijke verhoging en rente (artikelen 7:625 en 6:119 BW).
- Wij voeren de procedure bij de kantonrechter over nakoming en schadevergoeding.
- Wij toetsen voor werkgevers of arbeidsovereenkomsten en beloningsregelingen aansluiten op de cao.
Samengevat
- Bij een algemeen verbindend verklaarde cao geldt deze voor alle werkgevers in de bedrijfstak, ook als de arbeidsovereenkomst iets anders vermeldt.
- Werknemer en vakbond kunnen bij de rechter nakoming en schadevergoeding vorderen.
- Afspraken die ten nadele van de werknemer van een verplichte cao-bepaling afwijken, zijn nietig.
- De Nederlandse Arbeidsinspectie onderzoekt de cao-naleving alleen op verzoek van de cao-partijen, niet op verzoek van een individuele werknemer.
- Sommige cao’s kennen een boetebeding voor werkgevers die de cao niet naleven.
Veelgestelde vragen
Kan ik als werknemer zelf de Arbeidsinspectie inschakelen?
Nee. Onderzoek naar cao-naleving door de Nederlandse Arbeidsinspectie loopt via een verzoek van de werkgevers- of werknemersorganisatie die de cao heeft afgesloten, niet via een individuele melding. Wel kunt u uw vakbond vragen zo’n verzoek te doen.
Is een arbeidsovereenkomst die afwijkt van de cao geldig?
Alleen als de afwijking in het voordeel van de werknemer is. Een afspraak die ten nadele van de werknemer van een verplichte cao-bepaling afwijkt, is nietig, ook als de werknemer daarmee heeft ingestemd.
