Wat is een besluit en wanneer kunt u bezwaar maken?
Een besluit is een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan met een rechtsgevolg, zoals een vergunning, een boete of een uitkeringsbeslissing (artikel 1:3 Awb). Tegen de meeste besluiten maakt u eerst bezwaar bij het bestuursorgaan dat het besluit nam.
Niet alleen gemeenten zijn bestuursorganen. Ook ministers, waterschappen, het UWV, de IND en zelfstandige toezichthouders nemen besluiten waartegen u bezwaar kunt maken. Een bestuursrecht advocaat beoordeelt eerst of er sprake is van een besluit en wie bevoegd is.
Het bestuursrecht regelt de verhouding tussen burgers, ondernemingen en de overheid, en bindt bestuursorganen aan regels van zorgvuldigheid en motivering. De basis is de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Daarnaast gelden bijzondere wetten, zoals de Omgevingswet, de Participatiewet en de Alcoholwet. Alleen wie belanghebbende is, kan bezwaar maken: uw belang moet rechtstreeks bij het besluit betrokken zijn (artikel 1:2 Awb).
Hoe lang heeft u om bezwaar te maken?
De bezwaartermijn is zes weken (artikel 6:7 Awb). De termijn begint op de dag na de bekendmaking van het besluit (artikel 6:8 Awb).
Een bezwaarschrift dat te laat binnenkomt, verklaart het bestuursorgaan niet-ontvankelijk, tenzij de termijnoverschrijding verschoonbaar is. Het bezwaarschrift moet uw naam en adres, de datum, een omschrijving van het besluit en de gronden van bezwaar bevatten (artikel 6:5 Awb). Lukt het niet om de gronden op tijd uit te werken, dan kunt u een pro-forma bezwaarschrift indienen en de gronden later aanvullen. In de bezwaarprocedure heeft u in beginsel recht om te worden gehoord (artikel 7:2 Awb).
Het bestuursorgaan beslist binnen zes weken na afloop van de bezwaartermijn, of binnen twaalf weken als een adviescommissie is ingesteld (artikel 7:10 Awb). Die termijn kan met zes weken worden verdaagd. Wordt het besluit herroepen omdat het onrechtmatig was, dan kunt u vergoeding van uw advocaatkosten vragen (artikel 7:15 Awb).
Hoe verlopen beroep en hoger beroep bij de bestuursrechter?
Tegen de beslissing op bezwaar kunt u binnen zes weken beroep instellen bij de rechtbank. Daarna staat in de meeste zaken binnen zes weken hoger beroep open bij een van de drie hoogste bestuursrechters.
Bij de rechtbank behandelt de bestuursrechter uw zaak. U dient een beroepschrift in en betaalt griffierecht. De bestuursorganen sturen hun processtukken mee, en meestal volgt een zitting. In het bestuursrecht is een advocaat niet verplicht, maar de bestuursrechter toetst wel strikt aan termijnen en procesregels. Een bestuursrecht advocaat zorgt dat uw beroepsgronden volledig en op tijd worden aangevoerd. In beroepsprocedures zetten wij ook in op een proceskostenvergoeding als de bestuursrechter u gelijk geeft.
| Hoogste bestuursrechter | Soort zaken |
|---|---|
| Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State | de meeste zaken, zoals omgevingsrecht, handhaving, Woo, Bibob en vreemdelingenrecht |
| Centrale Raad van Beroep (CRvB) | sociaal zekerheidsrecht, zoals uitkeringen van het UWV en de gemeente, en ambtenarenzaken |
| College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) | sociaaleconomisch bestuursrecht, zoals besluiten van de ACM en bepaalde landbouw- en subsidiezaken |
Bij sommige besluiten slaat u de bezwaarprocedure over. Geldt de uitgebreide procedure (afdeling 3.4 Awb), dan dient u eerst een zienswijze in. Daarna stelt u direct beroep in. Tegen een omgevingsplan staat beroep rechtstreeks open bij de Afdeling bestuursrechtspraak.
Wanneer vraagt u een voorlopige voorziening aan?
Bezwaar en beroep schorsen de werking van een besluit niet (artikel 6:16 Awb). Wilt u voorkomen dat een besluit al wordt uitgevoerd, dan vraagt u de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening (artikel 8:81 Awb).
Deze spoedprocedure kan alleen als u ook bezwaar heeft gemaakt of beroep heeft ingesteld. U moet daarnaast een spoedeisend belang hebben, bijvoorbeeld omdat een dwangsom gaat lopen of uw bedrijf moet sluiten. Een zitting volgt vaak binnen enkele weken.
Hoe helpt een bestuursrecht advocaat bij omgevingsrecht en de Omgevingswet?
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Voor bouwen, verbouwen en ander gebruik van de fysieke leefomgeving vraagt u een omgevingsvergunning aan. Het omgevingsplan van de gemeente vervangt de oude bestemmingsplannen.
Bestaande bestemmingsplannen maken sinds die datum deel uit van het tijdelijke omgevingsplan van de gemeente. Voor de meeste omgevingsvergunningen geldt de reguliere procedure. De gemeente beslist dan binnen acht weken, met één keer een mogelijke verlenging van zes weken (artikel 16.64 Omgevingswet). Bij de uitgebreide procedure is de beslistermijn zes maanden. In het omgevingsrecht spelen vaak ook de belangen van buren en omwonenden, die bezwaar kunnen maken tegen een verleende vergunning. Is uw vergunning afgewezen, dan beoordelen wij of de weigering past binnen het omgevingsplan en de regels voor afwijking.
Omgevingsrecht gaat over meer dan bouwen. Ook milieu, monumenten, natuur en het kappen van bomen vallen eronder. Wij adviseren zowel aanvragers van omgevingsvergunningen als omwonenden die een vergunning willen aanvechten. In het omgevingsrecht is een zienswijze of bezwaar vaak de enige kans om uw argumenten tijdig in te brengen.
Wat kunt u doen tegen handhaving en bestuurlijke boetes?
Met handhaving dwingt de overheid naleving van regels af. De belangrijkste instrumenten zijn de last onder dwangsom, de last onder bestuursdwang en de bestuurlijke boete.
- Last onder dwangsom: u moet een overtreding binnen een termijn beëindigen, anders verbeurt u een geldbedrag (artikel 5:31d Awb).
- Last onder bestuursdwang: de overheid herstelt de overtreding zelf, bijvoorbeeld door een bouwwerk te verwijderen. De kosten verhaalt zij op u (artikelen 5:21 en 5:25 Awb).
- Bestuurlijke boete: een straf in de vorm van een geldbedrag, opgelegd door een bestuursorgaan of toezichthouder (artikel 5:40 Awb).
Bestuursorganen moeten in beginsel handhaven als zij een overtreding vaststellen. Toch moet elk handhavingsbesluit evenredig zijn. Uw bestuursrecht advocaat toetst of de overtreding vaststaat, of de begunstigingstermijn redelijk is en of er zicht op legalisatie is. Een burgemeester kan een woning of lokaal ook sluiten op grond van artikel 13b Opiumwet als daar drugs worden aangetroffen.
Wat als uw vergunning wordt geweigerd na een Bibob-onderzoek?
Op grond van de Wet Bibob kan een bestuursorgaan een vergunning weigeren of intrekken. Dat kan als er gevaar is dat de vergunning wordt gebruikt voor strafbare feiten. Het bestuursorgaan kan daarvoor advies vragen aan het Landelijk Bureau Bibob.
Dit speelt vooral bij horeca-, exploitatie- en evenementenvergunningen en bij subsidies. U krijgt vóór de weigering meestal de gelegenheid om uw zienswijze te geven. Die fase is belangrijk: hier kunt u onjuiste of verouderde feiten weerleggen.
Welke andere bestuursrechtelijke procedures behandelen wij?
Naast vergunningen en handhaving staat een bestuursrecht advocaat u bij in onder meer de volgende bestuursrechtelijke procedures.
- Subsidies. Een subsidie kan lager worden vastgesteld of worden teruggevorderd als niet aan de voorwaarden is voldaan (titel 4.2 Awb). Wij beoordelen of de overheid daarvoor een juiste grondslag heeft.
- Woo-verzoeken. Een bestuursorgaan moet binnen vier weken op een Woo-verzoek beslissen, met een mogelijke verlenging van twee weken (artikel 4.4 Wet open overheid).
- Nadeelcompensatie. Lijdt u schade door een rechtmatig besluit, dan kunt u compensatie vragen voor schade boven het normale maatschappelijke risico (artikel 4:126 Awb). Onder de Omgevingswet vervangt dit de oude planschaderegeling.
- Sociaal zekerheidsrecht. Wij voeren bezwaar en beroep tegen besluiten van het UWV en de gemeente, bijvoorbeeld over een WW-, WIA- of bijstandsuitkering. Hoger beroep gaat hier naar de Centrale Raad van Beroep.
Wat kunt u doen als de overheid niet op tijd beslist?
Beslist een bestuursorgaan niet binnen de wettelijke termijn, dan kunt u het schriftelijk in gebreke stellen. Na twee weken verbeurt het bestuursorgaan een dwangsom van maximaal 1.442 euro (artikel 4:17 Awb). U kunt dan ook beroep instellen bij de rechtbank (artikel 6:12 Awb).
De dwangsom bij niet tijdig beslissen geldt niet bij alle besluiten, bijvoorbeeld niet bij een Woo-verzoek. In dat geval kan de rechter in beroep wel een termijn stellen en zelf een dwangsom opleggen.
Wat betekent de evenredigheidstoets voor uw zaak?
Een besluit mag voor u geen gevolgen hebben die onevenredig zijn in verhouding tot het doel van het besluit (artikel 3:4 lid 2 Awb). Sinds een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 2 februari 2022 toetst de bestuursrechter dit intensiever.
De rechter kijkt dan of een maatregel geschikt, noodzakelijk en evenwichtig is. Dat biedt kansen bij zware maatregelen, zoals de sluiting van een bedrijf of de intrekking van een vergunning. Het is daarom belangrijk om uw persoonlijke omstandigheden al in de bezwaarfase concreet aan te voeren.
