Contract laten controleren: waar u op let voordat u tekent

Gepubliceerd op 28 juni 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Een contract laat u het best controleren vóórdat u tekent. Na ondertekening bent u in beginsel aan de afspraken gebonden (artikel 6:248 BW), en een eenzijdig beding is dan vaak alleen nog via onderhandeling of de rechter aan te passen. De belangrijkste uitzondering: een onredelijk bezwarend beding in algemene voorwaarden kan soms achteraf worden vernietigd, maar een grote onderneming kan zich daar niet op beroepen.

Hieronder leest u hoe een rechter een contract uitlegt, op welke vijf bepalingen u let, welke stukken u aanlevert en hoe u daarna onderhandelt.

Waarom loont een controle vóór ondertekening?

Met een controle weet u vooraf wat u tekent. Een jurist wijst u op risico’s in de tekst, zodat u die nog kunt bespreken. Dat geldt voor een arbeidsovereenkomst, een huurcontract en een samenwerkingsovereenkomst.

Denk aan een overeenkomst met een zzp’er waarin de aansprakelijkheid vaag is omschreven, of aan een koopcontract met een onduidelijke clausule over verborgen gebreken. Zulke onduidelijkheden leiden later makkelijk tot discussie over wat partijen precies hebben afgesproken.

Hoe legt de rechter een contract uit?

Een rechter kijkt bij een geschil niet alleen naar de letterlijke tekst. Volgens het Haviltex-arrest van de Hoge Raad van 13 maart 1981 (ECLI:NL:HR:1981:AG4158) gaat het om de betekenis die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen mochten toekennen, en om wat zij van elkaar mochten verwachten. Ook de maatschappelijke kring van partijen en hun rechtskennis tellen mee.

Voor u betekent dat twee dingen. Ten eerste kan wat u mondeling of per e-mail heeft besproken later meewegen bij de uitleg. Bewaar die correspondentie dus. Ten tweede geldt: hoe helderder de tekst, hoe kleiner de ruimte voor discussie achteraf. Een controle vooraf is het moment om dubbelzinnige zinnen eruit te halen.

Wat is het verschil tussen een controle vooraf en een geschil achteraf?

Een procedure kost ook griffierecht. Voor een vordering tot € 100.000 betaalt een bedrijf bij de rechtbank in 2026 € 3.083, een natuurlijk persoon € 1.414 (rechtspraak.nl, griffierecht). De wederpartij betaalt die bedragen ook als zij verschijnt.

Op welke vijf bepalingen let u in elk contract?

Niet elke zin weegt even zwaar. Deze bepalingen leggen vast wat er gebeurt als het misgaat of als de omstandigheden veranderen.

Wat doet de rechter met een te hoge boete?

De rechter kan een boete op verzoek matigen, maar alleen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (artikel 6:94 BW). Reken daar dus niet op bij het tekenen. Een voorbeeld uit de rechtspraak: de kantonrechter in Gelderland matigde op 26 februari 2020 een boete van € 10.000 uit een geheimhoudingsbeding tot € 1.000, onder meer omdat de werkgever geen concreet nadeel had aangetoond en de boete in wanverhouding stond tot het salaris (ECLI:NL:RBGEL:2020:1139). De eiser had € 200.000 gevorderd. Let ook op: een boete komt in beginsel in de plaats van schadevergoeding (artikel 6:92 BW), tenzij het contract anders bepaalt.

Wanneer kunt u algemene voorwaarden aantasten?

Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar als het onredelijk bezwarend is (artikel 6:233 sub a BW) of als de voorwaarden niet vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand zijn gesteld (artikel 6:233 sub b en 6:234 BW). Dat beroep staat niet open voor een onderneming die haar jaarrekening openbaar maakt of die vijftig of meer werknemers heeft (artikel 6:235 BW). Tegenover consumenten gelden daarnaast de zwarte en grijze lijst (artikel 6:236 en 6:237 BW).

Hoe ziet een risicovolle clausule eruit?

Een risicovolle clausule is vaag geformuleerd of legt alle lasten bij één partij. Twee voorbeelden ter illustratie maken dat concreet.

Een voorbeeld ter illustratie: u bent zzp’er en tekent een opdrachtovereenkomst met een beding dat u verbiedt “voor soortgelijke bedrijven” te werken, twee jaar na het einde van de opdracht. Zo’n ruime omschrijving kan uw werk ernstig beperken. De wettelijke regels over het concurrentiebeding (artikel 7:653 BW) gelden voor werknemers: het beding moet schriftelijk zijn, en in een tijdelijk contract mag het alleen met een schriftelijke motivering van een zwaarwegend bedrijfsbelang. Bij een zzp-opdracht gelden die regels niet; dan draait het om wat partijen hebben afgesproken en of een beroep daarop redelijk is.

Een tweede voorbeeld ter illustratie: een huurcontract voor bedrijfsruimte bevat de zin “alle onderhoudskosten zijn voor rekening van de huurder”. Zonder nadere omschrijving kan dat ook een dure dakreparatie of funderingsherstel omvatten. Bij de huur van bedrijfsruimte kunnen partijen veel afwijken van de wettelijke onderhoudsverdeling, dus zo’n zin kan verstrekkende gevolgen hebben.

Welke contracten vragen extra aandacht?

Bij sommige contracten legt de wet dwingende regels op. Een beding dat daarvan afwijkt, kan nietig of vernietigbaar zijn, ook als u het heeft getekend. Een controle vooraf laat zien of het contract daarmee in strijd is.

Bij zakelijke contracten tussen ondernemers geldt veel minder dwingend recht. Daar is de tekst die u tekent dus nog belangrijker.

Welke stukken geeft u uw advocaat?

Geef uw advocaat het contract, de voorafgaande correspondentie en uw eigen vragen. Omdat de rechter bij uitleg kijkt naar wat partijen over en weer mochten verwachten, is de voorgeschiedenis van het contract net zo belangrijk als de tekst zelf.

• Het contract zelf: de meest recente en complete versie, dus het concept dat u ter ondertekening heeft gekregen.
• Correspondentie: e-mails, brieven en aantekeningen van gesprekken die tot de overeenkomst hebben geleid.
• Bijlagen en offertes: alle documenten waarnaar het contract verwijst, zoals algemene voorwaarden of een eerdere offerte.
• Uw vragen: clausules of passages die u zelf al onduidelijk vindt.
• Uw doel: in een paar steekwoorden wat voor u het beste resultaat is en welke uitkomst u beslist wilt vermijden.

Zo kan uw jurist de tekst toetsen aan wat vooraf is besproken en toegezegd, en kijkt hij niet alleen naar juridische risico’s, maar ook naar uw zakelijke belangen.

Welke regels uit andere wetten controleert u mee?

Een contract staat niet los van andere wetgeving. Worden er persoonsgegevens verwerkt, dan moeten de afspraken passen bij de AVG; de Autoriteit Persoonsgegevens legt uit wanneer een verwerkersovereenkomst nodig is. Bij een opdracht aan een zzp’er speelt de vraag of er feitelijk een arbeidsovereenkomst ontstaat; de Belastingdienst handhaaft op schijnzelfstandigheid. Bij huur van woonruimte gelden dwingende regels die u niet contractueel kunt uitsluiten.

Welke jurist kiest u voor de controle?

U kunt kiezen tussen een jurist, een advocaat of een gespecialiseerd bureau. Een advocaat kan u ook bijstaan als het later tot een procedure komt. Bij de rechtbank is een advocaat verplicht; bij de kantonrechter, voor vorderingen tot en met € 25.000 en in huur- en arbeidszaken, niet (artikel 93 Rv).

Kijk verder dan de titel. Bij een arbeidsovereenkomst ligt iemand met ervaring in arbeidsrecht voor de hand, bij de koop van vastgoed iemand die veel met vastgoed werkt. Advocaten zijn ingeschreven in het register van de Nederlandse orde van advocaten, waarin ook hun geregistreerde rechtsgebieden staan.

Maak vooraf duidelijke afspraken over de manier van afrekenen, bijvoorbeeld op uurbasis of voor een vast bedrag, en vraag welke werkzaamheden daaronder vallen.

Hoe onderhandelt u na het advies?

Vertaal het advies naar concrete voorstellen. Maak twee lijsten: punten die u echt nodig heeft en wenselijke aanpassingen. Zo stelt u in het gesprek makkelijker prioriteiten.

Hoe houdt u het gesprek constructief?

Blijf zakelijk en oplossingsgericht. Zeg niet “deze clausule is volstrekt onacceptabel”, maar bijvoorbeeld: “Ik wil artikel 7.2 bespreken, zodat we een formulering vinden die ons allebei meer zekerheid geeft.” Begin met de punten waarover u het snel eens wordt; de zwaardere wijzigingen bespreekt u daarna.

Blijft de andere partij bij haar standpunt, dan staat u voor een keuze. Wegen de risico’s van het contract in deze vorm op tegen de voordelen? Soms is afzien van de overeenkomst verstandiger dan een onaanvaardbaar risico lopen.

Hoe legt u de afspraken vast?

Zorg dat alle mondelinge afspraken en wijzigingen ondubbelzinnig in de definitieve versie staan. Laat die versie bij voorkeur nog kort nakijken. Een afspraak die alleen mondeling is gemaakt, is in beginsel geldig, maar wie zich erop beroept moet haar bewijzen (artikel 150 Rv).

Hoe haalt u het meeste uit de controle?

• Markeer passages die u niet begrijpt.
• Noteer over welke punten u niet wilt onderhandelen en waar u wel ruimte heeft.
• Voeg e-mails en aantekeningen van eerdere besprekingen toe.
• Vraag om alternatieve formuleringen die u direct kunt voorleggen; meer daarover leest u bij het opstellen van een contract.
• Noem een deadline direct, zodat uw adviseur kan aangeven of die haalbaar is.

Wat kunnen wij doen bij het controleren van een contract?

• Wij lezen het contract, de bijlagen en de algemene voorwaarden na en wijzen de bepalingen aan die u benadelen.
• Wij toetsen aansprakelijkheidsbeperkingen, boetebedingen (artikel 6:91 en 6:94 BW) en de regels voor opzegging en verlenging.
• Wij beoordelen of bedingen in algemene voorwaarden vernietigbaar zijn (artikel 6:233 BW).
• Wij stellen alternatieve formuleringen op en controleren de definitieve versie.

In het kort

• Een rechter legt een contract uit naar wat partijen redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten (Haviltex), niet alleen naar de letter.
• Let vooral op aansprakelijkheid, boetes, duur en verlenging, intellectueel eigendom en algemene voorwaarden.
• Reken niet op matiging van een te hoge boete: dat gebeurt alleen als de billijkheid het klaarblijkelijk eist.
• Een grote onderneming kan algemene voorwaarden niet vernietigen op grond van artikel 6:233 BW.

Veelgestelde vragen

Kan ik een contract na ondertekening nog laten controleren?

Ja. Een controle achteraf laat zien welke rechten en plichten u heeft en waar de risico’s zitten. Aanpassen kan dan alleen nog in overleg, of in bijzondere gevallen via de rechter, bijvoorbeeld bij dwaling (artikel 6:228 BW) of een onredelijk bezwarend beding in algemene voorwaarden.

Is een contract ongeldig als ik het niet goed heb gelezen?

Nee. Wie tekent, wordt in beginsel geacht de inhoud te kennen. Alleen in uitzonderingsgevallen, zoals dwaling of het niet ter hand stellen van algemene voorwaarden, kan een beding of het contract worden aangetast.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.