Gepubliceerd op 6 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 27 september 2026
Weigert uw ex-partner de woning te verlaten na de relatiebreuk, dan mag u hem of haar niet zelf buiten de deur zetten. Wie mag blijven wonen, hangt af van drie vragen: bent u getrouwd of geregistreerd partner, is het een huur- of koopwoning, en op wiens naam staat het huurcontract of de eigendom? Komt u er samen niet uit, dan beslist de rechter.Het korte antwoord: bent u getrouwd of geregistreerd partner, dan kunt u de rechter tijdens de scheiding vragen om het tijdelijk exclusief gebruik van de woning als voorlopige voorziening. Woont u ongehuwd samen, dan hangt alles af van eigendom en huurcontract: staat de woning alleen op uw naam, dan heeft uw ex geen recht om te blijven en kunt u ontruiming vorderen. Sloten vervangen of spullen buiten zetten mag in geen van beide gevallen.
Inhoudsopgave
Wat mag u niet doen als uw ex-partner weigert te vertrekken?
Eigenrichting is niet toegestaan. U mag de sloten niet vervangen terwijl uw ex er nog woont, geen spullen op straat zetten en gas, water of elektriciteit niet afsluiten. Doet u dat toch, dan kunt u zelf aansprakelijk worden en verzwakt u uw positie bij de rechter. Ook uitschrijven bij de gemeente kunt u niet voor een ander doen. Staat uw ex na vertrek nog op uw adres ingeschreven, dan kunt u de gemeente om een adresonderzoek vragen.Is er sprake van geweld of bedreiging, bel dan 112. Bij huiselijk geweld kan de burgemeester een tijdelijk huisverbod opleggen. Voor advies of een melding kunt u gratis terecht bij Veilig Thuis via 0800 2000, dag en nacht bereikbaar.Getrouwd of geregistreerd partner: wat zijn uw rechten op de woning?
Voorlopige voorziening: exclusief gebruik tijdens de scheiding
Tijdens de echtscheidingsprocedure kunt u de rechtbank vragen om voorlopige voorzieningen. Een daarvan is het exclusief gebruiksrecht van de echtelijke woning. De rechter bepaalt dan wie van u beiden er tijdens de procedure mag blijven wonen en wie moet vertrekken. Dat geldt ongeacht of de woning gezamenlijk eigendom is, op één naam staat of wordt gehuurd.De rechter weegt de belangen van beide partners af. Zwaar weegt waar de kinderen hun hoofdverblijf hebben, wie over voldoende financiële middelen beschikt om elders te wonen en of er sprake is van geweld of een onhoudbare situatie in huis. Een voorlopige voorziening is snel te krijgen en geldt tot de echtscheiding is uitgesproken en ingeschreven.Na de echtscheiding
Ook na de echtscheiding kan de rechter bepalen dat een van beiden de woning nog tijdelijk mag blijven gebruiken, tegen een vergoeding. Die gebruiksregeling geldt voor ten hoogste zes maanden na de inschrijving van de echtscheiding (artikel 1:165 BW). Daarna moet de woning definitief worden verdeeld of verkocht.Gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden
Wie eigenaar is, volgt uit het huwelijksvermogensregime. Bent u vóór 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan valt de woning in de algehele gemeenschap van goederen, ook als die vóór het huwelijk op één naam was gekocht. Bent u sinds 1 januari 2018 getrouwd, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen en blijft een woning die al vóór het huwelijk van één van u was, in beginsel diens eigendom. Hebt u huwelijkse voorwaarden, dan bepalen die wie eigenaar is. Het regime beslist over de eigendom en de verdeling, niet over de vraag wie er tijdens de scheiding mag wonen: dat regelt de rechter met de voorlopige voorziening.Ongehuwd samenwonend: wie mag er blijven?
Voor ongehuwd samenwonenden bestaat geen voorlopige voorziening zoals bij een echtscheiding. Wat geldt, hangt af van de eigendom:- De woning staat alleen op uw naam. Uw ex-partner heeft geen eigen recht om te blijven. Geef schriftelijk een redelijke termijn om te vertrekken. Blijft uw ex, dan kunt u in kort geding ontruiming vorderen.
- U bent samen eigenaar. Als mede-eigenaar mag ieder van u de woning gebruiken. Komt u er niet uit, dan kan de kantonrechter op verzoek een regeling treffen over het gebruik (artikel 3:168 BW). Uiteindelijk moet de woning worden verdeeld: de een neemt het aandeel van de ander over of de woning wordt verkocht. Weigert uw ex mee te werken, dan kunt u de rechter om verdeling vragen (artikel 3:185 BW).
- Uw ex is eigenaar en u niet. Dan zult u zelf moeten vertrekken, tenzij in een samenlevingscontract iets anders is afgesproken.
Een huurwoning: medehuurder of niet?
Bent u getrouwd of geregistreerd partner van de huurder, dan bent u van rechtswege medehuurder zolang u in de woning woont (artikel 7:266 BW), ook als alleen de naam van uw partner op het huurcontract staat. Bij de echtscheiding kan de rechter op verzoek bepalen wie van u beiden de huurder wordt (artikel 7:266 lid 5 BW). Hij weegt daarbij de belangen van u beiden en van eventuele kinderen. De andere partner verliest dan zijn huurrecht en moet vertrekken. Tot die tijd heeft u allebei recht op de woning.Woont u ongehuwd samen, dan bent u alleen huurder als u het huurcontract hebt getekend of als u eerder samen met de verhuurder of via de rechter medehuurder bent geworden (artikel 7:267 BW). Staat het contract alleen op naam van uw ex-partner, dan heeft u geen zelfstandig recht om te blijven. Staat het contract op beide namen, dan blijft u allebei huurder tot u samen met de verhuurder een andere afspraak maakt of de huur voor een van u eindigt.
Koopwoning: partner uitkopen of verkopen?
Is de koopwoning gezamenlijk eigendom, dan hebben u en uw ex in beginsel evenveel recht op de woning. Zolang er niets is geregeld, mag de een de ander er niet zomaar uitzetten. Uiteindelijk zijn er drie uitkomsten: de een neemt de woning over en koopt de vertrekkende partner uit, de woning wordt verkocht en de opbrengst of restschuld wordt verdeeld, of u spreekt af dat de woning tijdelijk gezamenlijk eigendom blijft, bijvoorbeeld tot de kinderen groter zijn.
De regels hiervoor staan in de artikelen 821 tot en met 826 Rv. U dient het verzoek via een advocaat in, tegelijk met het echtscheidingsverzoek of later zolang de procedure loopt. Is de nood hoog, dan kunt u het ook eerder vragen. De beslissing vervalt dan wel als u niet binnen vier weken het verzoek tot echtscheiding indient. Voor geregistreerd partners die hun partnerschap via de rechter laten ontbinden, gelden dezelfde regels (artikel 828 Rv).
Wie de partner wil uitkopen, moet de hypotheek alleen kunnen dragen: de bank moet de vertrekkende partner ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid, en dat gebeurt alleen als uw financiële situatie dat toelaat. Lukt dat niet, dan blijft verkoop vaak de enige route. Komt u er samen niet uit, dan kunt u de rechter vragen de verdeling vast te stellen of verkoop te bevelen. Hij kijkt daarbij onder meer naar de zorg voor de kinderen, de financiële positie van ieder en de mogelijkheid voor de vertrekkende partner om een andere woning te vinden. Gratis eerste advies krijgt u bij het Juridisch Loket; voor een procedure heeft u een advocaat nodig.
De hypotheek: hoofdelijk aansprakelijk
Staan u beiden op de hypotheek, dan bent u hoofdelijk aansprakelijk. De bank kan ieder van u aanspreken voor het volledige bedrag, ook als uw ex in de woning blijft en u al vertrokken bent. Wil uw ex-partner de woning overnemen, dan moet de bank ermee instemmen dat u uit de hoofdelijke aansprakelijkheid wordt ontslagen. De bank toetst dan of uw ex-partner over voldoende financiële middelen beschikt om de hypotheek alleen te dragen. Lukt dat niet, dan is verkoop vaak de enige uitweg. Maak ook duidelijke afspraken over wie de maandlasten betaalt zolang de woning niet is verdeeld; aan de fiscale gevolgen van het overnemen of verkopen van de woning besteden wij hier geen aandacht, daarvoor kunt u terecht bij een fiscalist.Stappenplan als uw ex de woning niet wil verlaten
- Stel vast wat uw positie is: getrouwd of niet, huur of koop, wiens naam staat op het contract of in het Kadaster.
- Probeer tot afspraken te komen, eventueel met een mediator, over een vertrekdatum, de woonlasten en de verdeling.
- Stuur een schriftelijk verzoek met een redelijke termijn om te vertrekken, als uw ex geen recht heeft om te blijven.
- Schakel de rechter in: bij een scheiding met een verzoek om een voorlopige voorziening, anders met een kort geding tot ontruiming of een verzoek om een gebruiksregeling of verdeling.
- Laat het vonnis uitvoeren: een gerechtsdeurwaarder betekent het vonnis met een bevel om binnen een termijn te vertrekken. Vertrekt uw ex dan nog niet, dan kan de deurwaarder de woning ontruimen, zo nodig met hulp van de politie.
Hoe lang mag uw ex in de woning blijven?
Daar is geen vaste termijn voor. Bent u getrouwd of hebt u een geregistreerd partnerschap aangegaan, dan beslist de rechter met een voorlopige voorziening wie tijdens de scheiding in het huis mag blijven wonen. Na de inschrijving van de echtscheiding kan de rechter dat gebruik nog ten hoogste zes maanden laten doorlopen, tegen een redelijke vergoeding (artikel 1:165 BW).
Woont u ongehuwd samen en is uw ex geen eigenaar of huurder, dan geeft u een redelijke termijn om te vertrekken. Wat redelijk is, hangt af van de situatie. Denk aan de vraag of er kinderen zijn en hoe snel uw ex een andere woning kan vinden.
Wat als uw ex het huis ook na een vonnis niet wil verlaten?
Dan laat u het vonnis uitvoeren door een gerechtsdeurwaarder. In een kort geding kunt u de rechter ook vragen een dwangsom op te leggen. Uw ex moet dan een bedrag betalen voor elke dag dat hij of zij niet vertrekt.
Verliest u rechten als u zelf het huis verlaat?
Bij een koopwoning niet. Wie mede-eigenaar is, blijft dat ook na vertrek, en de woning blijft onderdeel van de verdeling. U blijft wel hoofdelijk aansprakelijk zolang u op de hypotheek staat. Bij een huurwoning ligt het anders: het medehuurderschap van een echtgenoot of geregistreerd partner is gekoppeld aan het hoofdverblijf in de woning (artikel 7:266 lid 1 BW). Vertrek daarom niet zonder duidelijke afspraken of een beslissing van de rechter.
Wat als uw ex nog op uw adres ingeschreven staat?
Uw ex moet een verhuizing zelf uiterlijk vijf dagen na het vertrek aan de gemeente doorgeven. Gebeurt dat niet, dan kunt u de gemeente vragen om een adresonderzoek. Instanties gaan uit van de inschrijving in de Basisregistratie Personen. Een verkeerde inschrijving kan daardoor gevolgen hebben voor bijvoorbeeld toeslagen of post die bij u blijft binnenkomen.
Wanneer schakelt u een advocaat in?
Voor een voorlopige voorziening en een echtscheiding is een advocaat verplicht. Ook bij een kort geding tot ontruiming en bij de verdeling van een gezamenlijke woning is juridische hulp verstandig, omdat het gaat om grote belangen en de gevolgen voor hypotheek en kinderen met elkaar samenhangen. Onze familierechtadvocaten kunnen uw positie beoordelen en de juiste procedure voor u starten.Veelgestelde vragen
Mag ik de sloten vervangen als mijn ex niet vertrekt?
Nee, niet zolang uw ex-partner er nog woont. Dat is eigenrichting. Vraag de rechter om een voorlopige voorziening of vorder ontruiming in kort geding.
Kan de politie mijn ex uit huis zetten?
Alleen bij geweld of dreiging, of met een rechterlijk vonnis dat de deurwaarder uitvoert. Een ruzie over wie in de woning mag wonen, is voor de politie een civiele zaak.
Wie mag in het huis blijven als we kinderen hebben?
De rechter weegt mee waar de kinderen hun hoofdverblijf hebben. In de praktijk krijgt de ouder bij wie de kinderen wonen vaak het tijdelijk gebruik van de woning, maar dat is geen vaste regel.
Mijn ex staat niet op het huurcontract. Mag hij blijven?
Bent u getrouwd of geregistreerd partner, dan is hij van rechtswege medehuurder zolang hij er woont. Woont u ongehuwd samen en staat alleen uw naam op het contract, dan heeft hij geen eigen recht om te blijven.
Moet mijn ex meebetalen aan de hypotheek als hij vertrokken is?
Tegenover de bank blijft u allebei aansprakelijk zolang u beiden op de hypotheek staat. Onderling kunt u afspraken maken, of de rechter kan bepalen wie welke lasten draagt.
