Gepubliceerd op 21 oktober 2026
De rechtbank Amsterdam heeft Heineken N.V. en haar Griekse dochter Athenian Brewery op 21 oktober 2026 hoofdelijk veroordeeld tot betaling van € 111,2 miljoen aan de Griekse brouwer Macedonian Thrace Brewery (MTB). Het gaat om € 43,3 miljoen schade en € 67,9 miljoen rente. Het vonnis (ECLI:NL:RBAMS:2026:10277) is uitvoerbaar bij voorraad, maar Heineken heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan.
De uitspraak laat zien dat een Nederlandse moedermaatschappij in Nederland kan worden aangesproken voor mededingingsinbreuken van een buitenlandse dochter. Dat maakt Nederland een aantrekkelijke plek voor schadeclaims van concurrenten en afnemers.
Inhoudsopgave
Wat was er aan de hand?
De Griekse mededingingsautoriteit (Hellenic Competition Commission) stelde in 2014 vast dat Athenian Brewery van september 1998 tot september 2014 misbruik maakte van haar machtspositie op de Griekse biermarkt (artikel 102 VWEU). Het marktaandeel lag rond 70%. Het misbruik bestond uit exclusiviteitsafspraken en getrouwheidskortingen in de horeca, voorwaarden voor schapruimte bij supermarkten en uitsluiting van concurrenten bij groothandels.
De Griekse boete is in beroep verlaagd van ruim € 31 miljoen naar € 27 miljoen. Het besluit is onherroepelijk. Heineken bezit indirect 98,8% van de aandelen in Athenian Brewery.
Waarom oordeelde een Nederlandse rechter over Grieks marktmisbruik?
MTB dagvaardde Heineken N.V. in Amsterdam, waar Heineken is gevestigd, en de Griekse dochter mee. Volgens artikel 8 lid 1 Brussel I-bis-Verordening kan een buitenlandse medegedaagde worden meegenomen als de vorderingen nauw met elkaar samenhangen.
Op vragen van de Hoge Raad oordeelde het Hof van Justitie EU op 13 februari 2025 (C-393/23, ECLI:EU:C:2025:85) dat de rechter daarvoor mag uitgaan van het vermoeden van beslissende invloed. Dat vermoeden geldt als de moeder (vrijwel) alle aandelen houdt. Het hof Amsterdam had de Nederlandse rechter in 2021 al bevoegd verklaard tegenover de Griekse dochter (ECLI:NL:GHAMS:2021:509). De Hoge Raad verwierp op 29 mei 2026 het cassatieberoep daartegen (ECLI:NL:HR:2026:814).
Waarom is Heineken als moeder aansprakelijk?
In het Europese mededingingsrecht vormen moeder en dochter samen één onderneming als de moeder beslissende invloed uitoefent. De rechtbank stelde dat vast in het tussenvonnis van 23 oktober 2024 (ECLI:NL:RBAMS:2024:6476). Heineken is daarom hoofdelijk aansprakelijk voor de schade die Athenian Brewery veroorzaakte, ook al nam de moeder zelf niet deel aan de gedragingen in Griekenland.
Hoe is de schade berekend?
Op de vordering is Grieks recht van toepassing (tussenvonnis 25 mei 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:2866), inclusief de Griekse uitvoeringswet van de Kartelschaderichtlijn (Richtlijn 2014/104/EU). Daardoor was de rechtbank gebonden aan de vaststelling van de inbreuk door de Griekse autoriteit (tussenvonnis 6 december 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:7822). MTB hoefde de inbreuk dus niet opnieuw te bewijzen; dit heet een follow-on-claim.
De schade is bepaald door de werkelijke situatie te vergelijken met een scenario zonder misbruik. De rechtbank ging ervan uit dat MTB zonder het misbruik drie jaar eerder een volume van 200.000 hectoliter had bereikt, tegen hogere prijzen. Prijsstijgingen door de Griekse accijnsverhoging van 2016 en 2017 telden niet mee. De rechtbank legde de rekenmethode vast in het tussenvonnis van 18 februari 2026 (ECLI:NL:RBAMS:2026:1692). Na de correctie voor de accijns kwam de berekening van Heineken en Athenian Brewery zelf uit op € 43.337.000; dat bedrag nam de rechtbank over.
Waarom is de rente hoger dan de schade zelf?
De wettelijke rente naar Grieks recht loopt vanaf het moment dat de schade ontstond, dus vanaf 1998. Tot 1 oktober 2026 bedraagt die rente € 67.887.000. Daarna loopt de rente door tot de dag van betaling, met een opslag van twee procentpunten voor de periode na de dagvaarding.
Op dit punt kwam de rechtbank terug op een eerder oordeel. Zij nam eerst aan dat de Griekse renteregel uit de Kartelschaderichtlijn (artikel 3 lid 3 Griekse Antitrust Damages Act) niet terugwerkt. Na het arrest Wenzel/Mercedes van het Hof van Justitie EU van 30 april 2026 (C-191/25, ECLI:EU:C:2026:360) geldt die regel ook voor vorderingen ingesteld na 27 december 2016. MTB begon haar zaak op 23 februari 2017.
Het verweer dat dit tot overcompensatie leidt, verwierp de rechtbank. Juist dit punt ligt naar verwachting in hoger beroep op tafel. Daarnaast moeten Heineken en Athenian Brewery € 800.000 aan kosten van de economische deskundige van MTB vergoeden, twee derde van de gevraagde € 1,19 miljoen, en € 40.916 aan proceskosten.
Wat is de bredere betekenis?
De zaak liep sinds februari 2017 en ging langs de rechtbank, het hof, de Hoge Raad en het Hof van Justitie EU. De uitspraak bevestigt drie lijnen die voor elke internationale groep van belang zijn:
- een moedermaatschappij kan in haar eigen land worden aangesproken voor inbreuken van een (vrijwel) volledige dochter in een andere lidstaat;
- een onherroepelijk besluit van een nationale mededingingsautoriteit bindt de civiele rechter, wat de bewijslast van de eiser sterk verlicht;
- bij langdurige inbreuken kan de rente de schade zelf overtreffen.
Het Nederlandse recht kent sinds 2017 eigen regels voor schade door kartels en marktmisbruik in artikel 6:193k e.v. BW. Voor concurrenten en afnemers is Nederland daarmee een serieuze optie.
Waar let u op als onderneming met een sterke marktpositie?
- Breng in kaart welke groepsmaatschappijen een groot marktaandeel hebben; vanaf circa 40% is voorzichtigheid geboden.
- Toets exclusiviteitsafspraken, getrouwheidskortingen en schapafspraken aan artikel 102 VWEU en artikel 24 Mededingingswet.
- Houd er rekening mee dat een besluit van een buitenlandse toezichthouder in Nederland tegen de moeder kan worden ingeroepen.
- Reken bij een dreigende claim de rente over de hele inbreukperiode door, niet alleen de schade.
Waar let u op als u schade lijdt door marktmisbruik?
- Ga na of een toezichthouder, zoals de ACM of de Europese Commissie, al een inbreuk heeft vastgesteld.
- Bewaar omzet-, prijs- en volumecijfers over de hele periode; die zijn nodig voor de schadeberekening.
- Let op de verjaring: naar Nederlands recht verjaart een vordering wegens mededingingsschade in vijf jaar (artikel 6:193s BW). Bij buitenlands recht kan de termijn anders zijn.
- Bekijk of u de moedermaatschappij in Nederland kunt aanspreken als de inbreuk door een buitenlandse dochter is gepleegd.
Wat kunnen wij voor u doen bij schade door kartels of marktmisbruik?
- Wij beoordelen of een besluit van een toezichthouder een follow-on-claim mogelijk maakt.
- Wij bepalen bij welke rechter u kunt procederen en welk recht van toepassing is.
- Wij controleren welke verjaringstermijnen lopen en stuiten die zo nodig.
- Wij werken samen met economische deskundigen aan de onderbouwing van de schade.
- Wij toetsen voor ondernemingen kortings- en exclusiviteitsregelingen aan het mededingingsrecht.
Samenvatting
- Heineken en Athenian Brewery moeten € 111,2 miljoen betalen: € 43,3 miljoen schade en € 67,9 miljoen rente.
- De Nederlandse rechter was bevoegd via de moedermaatschappij (HvJ EU C-393/23, Hoge Raad 29 mei 2026).
- Het besluit van de Griekse autoriteit stond vast; alleen de schade moest worden berekend.
- De rente loopt vanaf 1998 en is hoger dan de schade zelf.
- Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad; Heineken kondigde hoger beroep aan.
