Gepubliceerd op 30 maart 2018 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Als bestuurder bent u alleen persoonlijk aansprakelijk voor het handelen van een medebestuurder als uzelf een ernstig verwijt treft. Dat een medebestuurder wettelijke regels overtreedt, maakt u dus niet automatisch aansprakelijk. Dit volgt uit het arrest van de Hoge Raad van 30 maart 2018 over bestuurdersaansprakelijkheid bij schending van de effectenwetgeving.
Inhoudsopgave
Wat speelde er in deze zaak?
Investeerders kochten aandelen in vennootschappen die een vakantieresort zouden ontwikkelen. Het project ging niet door en de investeerders leden schade. Zij spraken onder meer de bestuurder van de vennootschappen aan, TMF Management, die volgens hen had moeten voorkomen dat een medebestuurder in strijd met de destijds geldende effectenwetgeving aandelen aanbood en verkocht.
Wat oordeelde het gerechtshof?
Het hof oordeelde dat de bestuurder niet aansprakelijk was, omdat hem persoonlijk geen ernstig verwijt trof.
Het gerechtshof stelde voorop dat bestuurders van rechtspersonen slechts in uitzonderlijke gevallen persoonlijk aansprakelijk zijn voor onrechtmatig handelen van de rechtspersoon zelf. Dat is volgens het hof het geval wanneer de bestuurder persoonlijk een ernstig verwijt treft. De investeerders hadden volgens het hof onvoldoende feiten aangevoerd waaruit bleek dat de bestuurder zelf persoonlijk onrechtmatig had gehandeld. Dat de bestuurder niet had toegezien op naleving van de effectenwetgeving, was op zichzelf onvoldoende voor die conclusie.
Is iedere bestuurder aansprakelijk als de wet wordt overtreden?
Nee. Aansprakelijkheid van een bestuurder tegenover derden op grond van artikel 6:162 BW ontstaat alleen als de bestuurder persoonlijk een ernstig verwijt treft. De rechter stelt dit voor iedere bestuurder afzonderlijk vast: hij moet in die hoedanigheid onrechtmatig hebben gehandeld en dit moet hem kunnen worden toegerekend.
In cassatie voerden de investeerders aan dat de collegiale verantwoordelijkheid van bestuurders, zoals die volgt uit artikel 2:9 BW, mede bepaalt hoe ernstig het verwijt in de zin van artikel 6:162 BW moet zijn. Volgens hen behoort in beginsel elke bestuurstaak die niet aan een specifieke bestuurder is toebedeeld, tot de verantwoordelijkheid van iedere bestuurder, zodat al snel iedere bestuurder aansprakelijk zou zijn voor de algemene gang van zaken. De Hoge Raad volgt deze redenering niet: ook wanneer bestuurstaken niet zijn verdeeld, blijft vereist dat voor iedere bestuurder afzonderlijk komt vast te staan dat hij zelf onrechtmatig heeft gehandeld en dat dit hem kan worden toegerekend. Een collectieve aansprakelijkheid van het gehele bestuur bestaat niet.
Telt overtreding van wettelijke voorschriften automatisch als ernstig verwijt?
Nee, ook dan geldt dezelfde maatstaf. Niet-naleving van wettelijke voorschriften levert dus niet vanzelf een persoonlijk ernstig verwijt op. De Hoge Raad houdt dit los van de collegiale verantwoordelijkheid die bestuurders onderling dragen op grond van artikel 2:9 BW: die interne verantwoordelijkheid zegt niets over aansprakelijkheid tegenover derden.
Wat betekent dit voor u als bestuurder?
Houdt u zich binnen het bestuur niet bezig met een bepaalde taak, dan bent u niet zonder meer aansprakelijk als een medebestuurder daarbij een fout maakt. Zo werd een bestuurder die alleen de dagelijkse bedrijfsvoering verzorgde, in deze zaak niet aansprakelijk gehouden voor een overtreding op een ander terrein door een collega-bestuurder. Daarvoor moeten feiten en omstandigheden blijken waaruit volgt dat u van de overtreding wist of behoorde te weten.
Een voorbeeld ter illustratie: een onderneming heeft twee bestuurders. De ene regelt de vergunningen en het contact met de toezichthouder, de andere de dagelijkse bedrijfsvoering. Overtreedt de eerste bestuurder een vergunningsvoorschrift, dan is de tweede daarvoor niet automatisch aansprakelijk. Pas als blijkt dat de tweede bestuurder van de overtreding wist of had moeten weten en toch niet heeft ingegrepen, kan ook hem een persoonlijk ernstig verwijt worden gemaakt.
Voor de praktijk betekent dit dat een heldere taakverdeling binnen het bestuur van belang is. Leg vast wie welke taak uitvoert en houd toezicht op signalen dat het niet goed gaat. Heeft u concrete aanwijzingen van een overtreding door een medebestuurder en grijpt u niet in, dan kan dat alsnog tot een persoonlijk ernstig verwijt leiden.
Wat kunnen wij voor u doen bij persoonlijke aansprakelijkheid als bestuurder?
Bestuurdersaansprakelijkheid is een vast onderdeel van ons werk in het ondernemingsrecht. Wij helpen u op deze punten:
- Wij beoordelen of u als bestuurder persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt (artikel 6:162 BW).
- Wij brengen de taakverdeling binnen het bestuur in kaart en beoordelen wat die betekent voor uw interne aansprakelijkheid (artikel 2:9 BW).
- Wij voeren verweer als investeerders, schuldeisers of een curator u persoonlijk aansprakelijk stellen.
- Wij stellen een bestuursreglement op waarin de taakverdeling en het onderlinge toezicht helder zijn vastgelegd.
- Wij beoordelen of uw bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering de claim dekt en melden de claim tijdig bij de verzekeraar.
Samengevat
- U bent als bestuurder alleen persoonlijk aansprakelijk als uzelf een ernstig verwijt treft.
- Overtreding van wettelijke voorschriften door een medebestuurder maakt u niet automatisch aansprakelijk.
- De rechter beoordeelt dit voor iedere bestuurder afzonderlijk.
- Interne verantwoordelijkheid tussen bestuurders (artikel 2:9 BW) is iets anders dan aansprakelijkheid tegenover derden (artikel 6:162 BW).
- Een bestuurstaak die u niet zelf uitvoert, maakt u niet automatisch verantwoordelijk voor fouten van een medebestuurder daarbij.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen interne en externe bestuurdersaansprakelijkheid?
Interne aansprakelijkheid op grond van artikel 2:9 BW speelt tussen de bestuurder en de vennootschap zelf. Externe aansprakelijkheid op grond van artikel 6:162 BW speelt tegenover derden, zoals investeerders of schuldeisers. Voor beide vormen geldt de eis van een persoonlijk ernstig verwijt.
Maakt het uit of de vennootschap in het buitenland is gevestigd?
Nee, voor de aansprakelijkheid van de bestuurder gelden dezelfde regels. In deze zaak was de bestuurder in het buitenland gevestigd en verleende deze vooral management- en administratieve diensten, maar dat veranderde niets aan de maatstaf van het persoonlijk ernstig verwijt.
Kan ik als bestuurder ook aansprakelijk zijn zonder dat ik zelf iets fout heb gedaan?
Alleen in uitzonderlijke gevallen. Onvoldoende toezicht houden op een taak van een medebestuurder kan onder omstandigheden tot persoonlijke aansprakelijkheid leiden, maar dat is afhankelijk van de concrete feiten. De enkele omstandigheid dat u geen toezicht hield, is daarvoor niet genoeg.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
