Maatschap: wat het is en hoe aansprakelijkheid en winst werken

Gepubliceerd op 1 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een maatschap is een overeenkomst waarbij twee of meer personen iets gezamenlijk inbrengen om de opbrengst te delen, meestal om samen een vrij beroep uit te oefenen (artikel 7A:1655 BW). De maatschap heeft geen rechtspersoonlijkheid: de maten zijn zelf aansprakelijk, in beginsel ieder voor een gelijk deel, maar bij een opdracht aan de maatschap soms ieder voor het geheel.

De maatschap komt veel voor bij artsen, tandartsen, fysiotherapeuten, advocaten en architecten. U richt haar op zonder notaris en zonder startkapitaal. Juist omdat de wet weinig regelt, is een goede maatschapsovereenkomst nodig. Hieronder leest u wat de wet zegt, hoe aansprakelijkheid en winstverdeling werken, en wat rechters beslisten toen maten uit elkaar gingen.

Actueel (geraadpleegd 29 oktober 2026): volgens Ondernemersplein gaat het verschil tussen de maatschap en de vof verdwijnen. Wanneer dat gebeurt, is nog niet bekend. Tot die tijd gelden de regels uit Boek 7A BW die hieronder staan.

Wat is een maatschap volgens Boek 7A BW?

Artikel 7A:1655 BW omschrijft de maatschap als een overeenkomst waarbij twee of meer personen zich verbinden iets in gemeenschap te brengen, om het voordeel daaruit te delen. Het is dus eerst een contract tussen de maten, geen aparte rechtspersoon. De regels staan in de negende titel van Boek 7A van het Burgerlijk Wetboek (artikelen 1655 tot en met 1688).

Omdat de maatschap geen rechtspersoon is, kan zij niet zelf eigenaar zijn of schulden hebben. Bezittingen zijn gemeenschappelijk eigendom van de maten. Schulden zijn schulden van de maten zelf. Bij een bv is dat anders: de bv is een zelfstandige persoon, en het privévermogen van de aandeelhouder blijft in beginsel buiten schot.

Stille of openbare maatschap: wat is het verschil?

Bij een stille maatschap treden de maten naar buiten toe ieder op eigen naam op; de samenwerking speelt alleen intern. Bij een openbare maatschap treden de maten op onder een gezamenlijke naam, zoals een huisartsenpraktijk met één praktijknaam. De meeste maatschappen van vrije beroepsbeoefenaren zijn openbaar.

Maten hoeven geen natuurlijke personen te zijn. Vaak heeft iedere beroepsbeoefenaar een eigen praktijk-bv, en vormen die bv’s samen de maatschap. Dat beperkt het risico voor het privévermogen, al blijft de beroepsbeoefenaar voor eigen beroepsfouten vaak persoonlijk aansprakelijk.

Waarom kiezen vrije beroepen voor een maatschap?

• Eenvoudige oprichting: geen notariële akte en geen minimumkapitaal. Een overeenkomst en inschrijving bij de KVK volstaan.
• Veel vrijheid: inbreng, winstverdeling en besluitvorming legt u zelf vast.
• Zelfstandigheid: iedere maat blijft ondernemer voor de inkomstenbelasting.
• Kosten delen: praktijkruimte, apparatuur en personeel worden gedeeld, terwijl ieder zijn eigen cliënten houdt.

De kenmerken van een maatschap op een rij

Hoe richt u een maatschap op?

U sluit een maatschapsovereenkomst met de andere maten en schrijft de maatschap in bij de Kamer van Koophandel. Volgens Ondernemersplein (geraadpleegd 29 oktober 2026) schrijven alle maten zich in en bedraagt de inschrijfvergoeding € 85,15. Ook de UBO’s worden ingeschreven. Wijzigingen, zoals toetreding of vertrek van een maat, geeft u door.

Moet de maatschapsovereenkomst op papier?

Nee, de wet eist geen schriftelijke overeenkomst. Een maatschap kan zelfs mondeling of stilzwijgend ontstaan. Zonder contract valt u terug op Boek 7A BW, dat uit de negentiende eeuw stamt en voor een moderne praktijk vaak te weinig regelt. Een schriftelijke overeenkomst is daarom in de praktijk nodig. Hulp daarbij vindt u op onze pagina over het opstellen van contracten.

Welke afspraken horen in de maatschapsovereenkomst?

• Inbreng: wat brengt iedere maat in? Geld, arbeid, kennis, een cliëntenbestand, praktijkruimte of apparatuur. Leg vast of goederen in eigendom of alleen in gebruik worden ingebracht.
• Winst- en verliesverdeling: naar omzet, gewerkte uren, een vaste verhouding of een combinatie.
• Bevoegdheden: wat mag een maat alleen, tot welk bedrag, en welke besluiten vragen unanimiteit of een meerderheid?
• Ziekte en arbeidsongeschiktheid: hoe lang loopt het winstaandeel door en welke verzekeringen zijn verplicht?
• Toetreding en uittreding: voorwaarden voor een nieuwe maat en de uitkoop van een vertrekkende maat, inclusief goodwill.
• Voortzetting na opzegging: wie zet de praktijk voort en hoe, tot er overeenstemming is?
• Concurrentie- en relatiebeding, geschillenregeling (mediation, arbitrage of rechter) en opzegtermijn.

Onduidelijkheid over geld en bevoegdheden is een veelvoorkomende bron van conflict tussen maten. Een afspraak over de uitkoopsom maakt u makkelijker als iedereen nog goed met elkaar overweg kan. Hoe het misgaat als de voortzetting niet scherp is geregeld, ziet u verderop in de uitspraak van de Rechtbank Noord-Holland uit 2026.

Hoe treedt een nieuwe maat toe?

Een nieuwe maat kan alleen toetreden als alle maten instemmen, tenzij de overeenkomst iets anders bepaalt. Toetreding is een wijziging van de maatschapsovereenkomst. Leg vooraf vast of de nieuwe maat zich inkoopt in de goodwill, of er een ingroeiregeling geldt en of er een proefperiode is.

Een nieuwe maat wordt niet automatisch aansprakelijk voor schulden van vóór zijn toetreding. Verhuurders en banken vragen soms wel dat hij bestaande contracten medeondertekent. Maak daar afspraken over voordat hij tekent, en geef de toetreding door aan het handelsregister.

Wat gebeurt er als een maat ziek wordt?

Een maat is geen werknemer. Hij heeft geen recht op loondoorbetaling bij ziekte (artikel 7:629 BW geldt alleen voor werknemers) en valt als zelfstandige niet onder de Ziektewet of de WIA. De overeenkomst moet dus regelen hoe lang zijn winstaandeel doorloopt, wie zijn werk overneemt en wanneer de anderen de samenwerking mogen beëindigen. Veel maatschappen verplichten maten tot een arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Voor welk deel van de schulden is een maat aansprakelijk?

Maten zijn met hun privévermogen aansprakelijk. Volgens artikel 7A:1680 BW is iedere maat in beginsel aansprakelijk voor een gelijk deel, ook als zijn aandeel in de maatschap kleiner is. Ondernemersplein voegt toe dat u alleen gebonden bent aan verplichtingen die u zelf aangaat, tenzij er een volmacht is of de maten samen hebben besloten.

Een voorbeeld ter illustratie: drie maten zijn samen € 30.000 schuldig aan een leverancier. Die kan iedere maat aanspreken voor € 10.000, niet voor het hele bedrag. Bij een vof is dat anders: daar is iedere vennoot voor het geheel aansprakelijk (artikel 18 Wetboek van Koophandel).

Er zijn twee belangrijke uitzonderingen. Hebben de maten met de schuldeiser hoofdelijke aansprakelijkheid afgesproken, wat banken en verhuurders vaak eisen, dan kan die iedere maat voor het volle bedrag aanspreken. En heeft een cliënt een opdracht aan de maatschap gegeven, dan is ieder van de opdrachtnemers bij een tekortkoming voor het geheel aansprakelijk, tenzij die hem niet kan worden toegerekend (artikel 7:407 lid 2 BW). Bij een beroepsfout kan een cliënt dus soms alle maten aanspreken.

Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering is daarom voor elke maatschap belangrijk. Controleer of de polis de maatschap en alle maten dekt, ook na het vertrek van een maat.

Wanneer bindt een maat de anderen?

Een maat bindt de anderen alleen als hij daartoe bevoegd is, bijvoorbeeld door een volmacht in de overeenkomst (artikel 7A:1681 BW). Zonder bevoegdheid is alleen de handelende maat gebonden. De anderen zijn dan hooguit gebonden voor zover de maatschap van de handeling heeft geprofiteerd.

Daarbij speelt het onderscheid tussen beheer en beschikking (artikel 7A:1676 BW). Beheersdaden houden de praktijk draaiende, zoals de huur betalen of kantoorartikelen bestellen. Zonder afspraak mag iedere maat die zelf verrichten. Ingrijpende besluiten, zoals een pand kopen of een grote lening aangaan, vragen in beginsel instemming van alle maten. Leg daarom concreet vast wat een maat alleen mag, bijvoorbeeld tot een vast bedrag per uitgave.

Hoe wordt de winst verdeeld als niets is afgesproken?

De maten bepalen zelf hoe zij de winst verdelen. Hebben zij niets afgesproken, dan wordt de winst verdeeld naar verhouding van ieders inbreng (artikel 7A:1670 BW). Brengt een maat alleen arbeid in, dan wordt zijn aandeel gelijkgesteld aan dat van de maat die het minst inbracht. Dat past zelden bij de werkelijkheid. Ook daarom legt u de verdeling beter zelf vast.

Er is één grens. Een beding dat alle winst aan één maat geeft, is nietig (artikel 7A:1672 BW). Wel mag u afspreken dat een maat die alleen arbeid inbrengt, niet in het verlies deelt. Een minimumkapitaal bestaat niet; leg de inbreng wel nauwkeurig vast, want die is vaak de basis voor de afrekening bij vertrek.

Maatschap, vof of bv: welke vorm past?

Een maatschap past bij vrije beroepsbeoefenaren die kosten willen delen en zelfstandig willen blijven. Wie een bedrijf uitoefent onder een gezamenlijke naam, komt eerder uit bij een vof. Wie het privévermogen beter wil afschermen, kiest voor een bv of laat de maatschap bestaan uit praktijk-bv’s.

Een vennootschap onder firma is een maatschap die een bedrijf uitoefent onder een gemeenschappelijke naam (artikel 16 Wetboek van Koophandel). Iedere vennoot is hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden van de vof (artikel 18 WvK). Een bv heeft rechtspersoonlijkheid, wordt opgericht bij notariële akte en moet jaarlijks haar jaarrekening deponeren bij de KVK. Een maatschap kent geen publicatieplicht, maar moet wel een deugdelijke administratie voeren.

Welke vorm past, hangt af van uw beroep, uw risico’s en de omvang van de praktijk. Laat de keuze niet alleen afhangen van de oprichtingskosten.

Welke belastingen betalen de maten?

De maatschap zelf betaalt geen inkomstenbelasting. Zij is fiscaal transparant: iedere maat geeft zijn eigen winstaandeel aan. Wie als ondernemer wordt aangemerkt, kan onder voorwaarden ondernemersfaciliteiten gebruiken, zoals de zelfstandigenaftrek (met een urencriterium) en de mkb-winstvrijstelling. De voorwaarden en bedragen wijzigen jaarlijks; de Belastingdienst publiceert ze.

Voor de btw geldt de maatschap meestal als één ondernemer, die gezamenlijk aangifte doet. Medische beroepen die in het BIG-register staan, zijn voor medische handelingen vaak vrijgesteld. Law & More adviseert niet over fiscale structurering; voor de fiscale inrichting van uw maatschap verwijzen wij naar een fiscalist.

Hoe eindigt een maatschap, en wat zeggen rechters over opzegging?

Zonder afspraken eindigt de maatschap onder meer door opzegging, overlijden, ondercuratelestelling of faillissement van een maat (artikel 7A:1683 BW). Met een voortzettingsbeding zetten de overige maten de maatschap voort als een maat wegvalt. Met een verblijvingsbeding komt het aandeel van de vertrekkende maat toe aan de blijvende maten, tegen een vooraf afgesproken vergoeding.

Een maatschap voor onbepaalde tijd kan iedere maat opzeggen. Dat moet te goeder trouw en niet op een ongelegen moment (artikelen 7A:1686 en 7A:1687 BW). Wie opzegt om een net binnengehaalde opdracht voor zichzelf te houden, handelt niet te goeder trouw. Leg daarom een opzegtermijn vast, zodat de praktijk tijd heeft om de opvolging te regelen. Bij gewichtige redenen kan iedere maat de rechter om ontbinding vragen (artikel 7A:1684 BW).

Opzegging moet alle maten bereiken

Het Gerechtshof Den Haag oordeelde op 20 december 2022 (ECLI:NL:GHDHA:2022:2709) dat een maatschap eindigt door opzegging aan alle vennoten (artikel 7A:1683 BW). De opzegging moet de andere maten bereiken (artikel 3:37 lid 3 BW), maar hoeft niet door hen te worden aanvaard. Het hof vond de opzegging geldig omdat de brieven de geadresseerden hadden bereikt.

Na opzegging de praktijk niet eenzijdig overnemen

In een kort geding van de Rechtbank Noord-Holland van 6 februari 2026 (ECLI:NL:RBNHO:2026:1750) had een tandarts de maatschap met zijn medemaat opgezegd. Hij zette de praktijk daarna alleen voort en haalde € 14.000 van de maatschapsrekening. De overeenkomst bepaalde dat beide partijen na opzegging de praktijk mochten voortzetten. De voorzieningenrechter las dat zo dat daarover overeenstemming nodig is, of een beslissing van de bodemrechter. Eenzijdige voortzetting met uitsluiting van de ander was in strijd met de redelijkheid en billijkheid. De tandarts moest de gezamenlijke praktijkvoering herstellen, op straffe van een dwangsom.

De les voor uw overeenkomst: regel niet alleen wie mag voortzetten, maar ook hoe. Leg vast wie de praktijk tijdelijk beheert, wat er met de bankrekening en het personeel gebeurt, en hoe de goodwill wordt gewaardeerd.

Ontstaat er een conflict, dan bepaalt de overeenkomst hoe het wordt opgelost. Een geschillenregeling met mediation als eerste stap en arbitrage of de rechter als sluitstuk voorkomt dat een ruzie de praktijk lamlegt.

Wat wij doen voor maten

• Wij stellen de maatschapsovereenkomst op, met afspraken over inbreng, winstverdeling, bevoegdheden en voortzetting.
• Wij begeleiden de toetreding van een nieuwe maat, inclusief goodwill en ingroeiregeling.
• Wij regelen de uittreding van een maat: waardering van zijn aandeel, opzegtermijn en concurrentiebeding.
• Wij beoordelen uw aansprakelijkheid als een schuldeiser of cliënt de maten aanspreekt.
• Wij treden op bij een conflict tussen maten, ook in kort geding.

Meer over onze praktijk leest u op de pagina ondernemingsrecht.

De maatschap in vijf punten

• Een maatschap is een overeenkomst zonder rechtspersoonlijkheid (artikel 7A:1655 BW).
• Maten zijn in beginsel ieder voor een gelijk deel aansprakelijk; bij een opdracht aan de maatschap ieder voor het geheel (artikel 7:407 lid 2 BW).
• Zonder afspraak wordt de winst verdeeld naar inbreng; alle winst aan één maat is nietig.
• Een opzegging moet alle maten bereiken; eenzijdig de praktijk overnemen mag niet zomaar.
• Het verschil tussen maatschap en vof gaat verdwijnen; een datum is nog niet bekend.

Veelgestelde vragen

Kan een maatschap personeel in dienst nemen?

Ja. Omdat de maatschap geen rechtspersoon is, zijn de maten samen de werkgever. Zij zijn samen verantwoordelijk voor de loonbetaling en de loondoorbetaling bij ziekte (artikel 7:629 BW). Leg vast hoe u die kosten onderling verdeelt.

Blijft een vertrekkende maat aansprakelijk voor oude schulden?

Ja, voor schulden die zijn ontstaan toen hij nog maat was. Voor latere schulden in beginsel niet, mits zijn vertrek goed bekend is gemaakt, onder meer via het handelsregister. Maak in de uittredingsregeling afspraken over lopende verplichtingen.

Kan een maatschap worden omgezet in een bv?

Ja, de maten kunnen de onderneming inbrengen in een nieuwe bv. Dat vraagt een notariële akte en afspraken over de overdracht van contracten, personeel en vergunningen. De fiscale kant bespreekt u met een fiscalist.