Energierecht
Energierecht
Juridische expertise voor de energietransitie
Overzicht
Deskundig advies nodig?
Onze specialisten in energierecht staan klaar om u te helpen. Ontvang vandaag nog persoonlijk juridisch advies.
Snelle navigatie
LAATSTE BLOGS
Energierecht Blogs
[tatsu_section bg_color= “” bg_image= “” bg_repeat= “no-repeat” bg_attachment= ‘{“d”:”scroll”}’ bg_position= ‘{“d”:”top left”}’ bg_size= ‘{“d”:”cover”}’ bg_animation=
De Nederlandse energietransitie bevindt zich in een stroomversnelling, maar stuit in de praktijk steeds vaker
Netbeheerders in Nederland hebben volgens de Elektriciteitswet een aansluitplicht. Dit betekent dat ze in principe
Wat wij doen binnen Energierecht
Power Purchase Agreements (PPA's)
Hernieuwbare energieprojecten
Netaansluitingen
SDE++-subsidies
Energiehandel
Milieuvergunningen
Energiecontractonderhandelingen
Regulatoire compliance
Waarom kiezen voor Law & More?
Juridische expertise in de energiesector
Ervaring met projecten op het gebied van hernieuwbare energie.
Ondersteuning bij subsidieaanvragen
Contractonderhandelingsvaardigheden
Inzicht in de Nederlandse energieregelgeving
Veelgestelde Vragen – Energierecht
Veelgestelde vragen over Energierecht beantwoord door onze experts.
Een PPA is een langetermijncontract waarbij een producent van hernieuwbare energie (zonneparken, windmolenparken) de opgewekte stroom rechtstreeks levert aan een afnemer, buiten de energiebeurs om. PPA's bieden zekerheid over de energieprijs voor de afnemer en financieringszekerheid voor de producent. Ze zijn zinvol voor grote industriële afnemers die hun CO₂-voetafdruk willen reduceren en voor projectontwikkelaars die financiering voor nieuwe energieprojecten zoeken.
De verkoop van energie-infrastructuur (zoals netwerken, transformatorstations of opslaginstallaties) is een complexe transactie waarbij naast de gebruikelijke M&A-aspecten ook regulatoire goedkeuringen vereist kunnen zijn. ACM-toezicht, SDE-subsidieoverdracht, concessieverplichtingen en netbeheerdersvereisten spelen een rol. Law & More begeleidt kopers en verkopers bij due diligence, onderhandelingen, contractsluiting en regulatoire goedkeuringen.
Voor een grootschalig zonnepark of windpark zijn doorgaans de volgende vergunningen vereist: een omgevingsvergunning (of projectbesluit voor windparken > 100 MW), een netaansluitingsovereenkomst met de netbeheerder, en afhankelijk van de locatie een watervergunning of ontheffing van de Flora- en faunawet. De Omgevingswet (in werking sinds 2024) heeft de vergunningverlening geïntegreerd maar ook complexer gemaakt.
Industriële afnemers krijgen te maken met strengere CO₂-normen (ETS, CBAM), verplichte energie-audits, aangescherpte rapportageregels (CSRD) en toenemende druk van financiers en aandeelhouders om te verduurzamen. Contractueel is het van belang de energierechtelijke gevolgen van nieuwe regelgeving te adresseren via hardship- en overmachtsclausules, alsmede via gerichte ESG-bepalingen in leveringscontracten.
De Energiewet vervangt de oude Elektriciteitswet en Gaswet en bundelt de regels voor de elektriciteits- en gasmarkt in één kader. De wet versterkt onder meer de positie van afnemers, faciliteert energiegemeenschappen en deelname aan flexibiliteitsdiensten, en stelt nieuwe eisen aan data-uitwisseling. Voor marktpartijen betekent dit aangepaste vergunnings-, contract- en compliancevereisten.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de energiemarkt, stelt de tarieven en voorwaarden voor netbeheerders vast en bewaakt de mededinging en consumentenbescherming. De ACM kan handhavend optreden, boetes opleggen en geschillen tussen partijen beslechten. Besluiten van de ACM staan open voor bezwaar en beroep, waarin wij u kunnen bijstaan.
Een netaansluiting wordt geregeld in een aansluit- en transportovereenkomst met de netbeheerder, die wettelijk verplicht is om aan te sluiten. Door netcongestie kan transportcapaciteit echter beperkt of geweigerd worden. De ACM-regels bepalen de volgorde en voorwaarden, en er bestaan alternatieven zoals congestiemanagement en flexibele contracten. Wij adviseren over rechten en bezwaarmogelijkheden bij weigering.
Bij batterijopslag spelen onder meer de vergunningverlening, de netaansluiting, de kwalificatie van opslag onder de Energiewet en de fiscale behandeling. Ook contractuele afspraken over levering, balancering en deelname aan flexibiliteitsmarkten zijn van belang. Daarnaast gelden veiligheids- en milieuvoorschriften. Een doordachte projectstructuur voorkomt latere knelpunten.
Garanties van oorsprong (GvO's) tonen aan dat een hoeveelheid energie uit hernieuwbare bronnen is opgewekt. Ze worden uitgegeven en verhandeld om groene claims te onderbouwen en zijn los verhandelbaar van de fysieke energie. Bij in- en verkoop is van belang dat de herkomst en de claims correct en niet-misleidend zijn, mede met het oog op regels tegen greenwashing.
De Energiewet erkent energiegemeenschappen waarmee burgers en bedrijven gezamenlijk energie kunnen opwekken, delen en beheren. Daarbij gelden specifieke eisen aan de organisatievorm, de governance en de verhouding tot de netbeheerder en leverancier. Wij helpen bij de oprichting, de statuten en de contracten die zo'n gemeenschap juridisch sluitend maken.
In deze overeenkomst legt de netbeheerder de voorwaarden vast waaronder een aangeslotene gebruikmaakt van het net, waaronder de gecontracteerde capaciteit, de tarieven en de aansprakelijkheid. De voorwaarden zijn grotendeels gereguleerd en door de ACM goedgekeurd. Geschillen over bijvoorbeeld capaciteit of onderbreking kunnen aan de ACM of de rechter worden voorgelegd.
Geschillen kunnen betrekking hebben op tarieven, facturatie, contractvoorwaarden of de kwaliteit van levering. Vaak begint de oplossing met een klacht bij de leverancier, gevolgd door geschilbeslechting via de daarvoor bestemde instanties of de rechter. Voor zakelijke afnemers spelen daarbij de specifieke contractuele bepalingen een centrale rol. Wij behartigen uw belangen in onderhandeling en procedure.
Energieprojecten raken aan de Omgevingswet, met vereisten op het gebied van omgevingsvergunningen, milieueffectrapportage en ruimtelijke inpassing. Voor wind- en zonneparken gelden daarnaast specifieke afstands-, geluid- en natuurregels. Een zorgvuldige vergunningstrategie en tijdige participatie van belanghebbenden verkleinen de kans op vertraging en beroep.
De salderingsregeling, waarmee teruggeleverde stroom wordt verrekend met afgenomen stroom, wordt geleidelijk afgebouwd. Dit beïnvloedt de terugverdientijd van zonnepanelen en de contractvoorwaarden van leveranciers, die terugleververgoedingen en kosten mogen aanpassen. Voor grotere installaties en zakelijke afnemers kunnen alternatieve verdienmodellen zoals PPA's aantrekkelijker worden.
Bij cable pooling delen bijvoorbeeld een wind- en zonproject één netaansluiting, omdat hun opwekpieken op verschillende momenten vallen. Dit vraagt om heldere contractuele afspraken over capaciteitsverdeling, aansprakelijkheid en kosten, en om afstemming met de netbeheerder over de aansluitvoorwaarden.
Warmtelevering is gereguleerd via de warmtewetgeving, met regels over tarieven, leveringszekerheid en de bescherming van gebonden afnemers. Voor ontwikkelaars en gemeenten zijn vooral de concessie- en vergunningstrajecten, de tariefregulering en de afspraken met afnemers juridisch van belang.
Een subsidiebeschikking, bijvoorbeeld onder een stimuleringsregeling, bevat voorwaarden over realisatietermijnen, rapportage en terugvordering. Het is belangrijk die verplichtingen nauwkeurig na te leven, want bij niet-nakoming kan de subsidie worden verlaagd of teruggevorderd. Tegen een afwijzing of korting staat bezwaar en beroep open.
Omdat het net op veel plaatsen vol zit, hanteren netbeheerders volgorde- en prioriteringsregels voor nieuwe aansluitingen en uitbreidingen. Deze regels zijn aan toezicht onderworpen en bieden onder voorwaarden ruimte om bezwaar te maken tegen een afwijzing of om alternatieve oplossingen zoals flexibele transportcontracten te bespreken.
Voor de meeste energieprojecten is een omgevingsvergunning nodig, waarin onder meer ruimtelijke inpassing, milieueffecten en veiligheid worden beoordeeld. De procedure kent inspraak- en beroepsmogelijkheden voor omwonenden en belanghebbenden, wat de doorlooptijd en de juridische risico’s van een project sterk beïnvloedt.
Juridische Begrippen – Energierecht
Belangrijke terminologie uitgelegd in begrijpelijke taal.
PPA – Power Purchase Agreement
Een langetermijncontract voor de directe levering van elektriciteit van producent naar afnemer, buiten de energiebeurs om. PPA's bieden prijsstabiliteit en dragen bij aan de financiering van nieuwe hernieuwbare energieprojecten.
SDE++ – Stimulering Duurzame Energieproductie
De Nederlandse subsidieregeling voor de productie van hernieuwbare energie (zon, wind, geothermie, waterstof). De SDE++ vergoedt het verschil tussen de kostprijs van hernieuwbare energie en de marktprijs. Aanvragen verlopen via de RVO.
Netaansluiting (Grid Connection)
De fysieke en contractuele verbinding tussen een energieproducent/-verbruiker en het elektriciteitsnet. Onderworpen aan capaciteitsbeperkingen en gereguleerd door netbeheerders.
Net-saldering (Feed-in Tariff)
Een gegarandeerde prijs die aan hernieuwbare-energieproducenten wordt betaald voor elektriciteit die aan het net wordt geleverd. Wordt vervangen door marktgebaseerde mechanismen en PPA's.
Energiewet
Het wettelijke kader dat de regels voor de elektriciteits- en gasmarkt bundelt en de oude Elektriciteitswet en Gaswet vervangt. De wet versterkt de positie van afnemers, faciliteert energiegemeenschappen en stelt eisen aan netbeheer en data-uitwisseling.
ACM – Autoriteit Consument & Markt
De toezichthouder die de energiemarkt reguleert, de tarieven en voorwaarden van netbeheerders vaststelt en de mededinging en consumentenbescherming bewaakt. De ACM kan handhaven, boetes opleggen en geschillen beslechten.
Netcongestie
De situatie waarin de vraag naar transportcapaciteit op het elektriciteitsnet de beschikbare capaciteit overstijgt, waardoor aansluitingen of extra capaciteit tijdelijk worden beperkt of geweigerd. Congestiemanagement en flexibele contracten kunnen uitkomst bieden.
Garantie van Oorsprong (GvO)
Een verhandelbaar certificaat dat aantoont dat een hoeveelheid energie uit een hernieuwbare bron is opgewekt. GvO's onderbouwen groene claims en zijn los verhandelbaar van de fysieke energie.
Omgevingsvergunning
De vergunning op grond van de Omgevingswet die nodig is voor onder meer het bouwen en exploiteren van energie-installaties zoals wind- en zonneparken. De vergunning toetst aspecten als milieu, ruimtelijke inpassing en veiligheid.
Energiegemeenschap
Een door de Energiewet erkende organisatievorm waarmee burgers en bedrijven gezamenlijk energie opwekken, delen, opslaan en beheren. Aan de governance en de verhouding tot netbeheerder en leverancier gelden specifieke eisen.
Balancering
Het voortdurend in evenwicht houden van vraag en aanbod van elektriciteit op het net. Marktpartijen zijn verantwoordelijk voor hun programmaverantwoordelijkheid en kunnen via flexibiliteits- en balanceringsmarkten bijdragen aan de stabiliteit van het systeem.
Programmaverantwoordelijkheid
De verplichting van marktpartijen om hun verwachte productie en afname vooraf te melden en in balans te houden. Afwijkingen leiden tot onbalanskosten. De programmaverantwoordelijkheid is een kernbegrip in de organisatie van de elektriciteitsmarkt.
Congestiemanagement
Het geheel van maatregelen waarmee de netbeheerder schaarse transportcapaciteit verdeelt en benut, bijvoorbeeld door afnemers te belonen voor het verschuiven van hun verbruik. Het stelt aangeslotenen in staat ook bij netcongestie capaciteit te verkrijgen.
Energieopslag
Het tijdelijk opslaan van energie, bijvoorbeeld in batterijen, om deze later te gebruiken of aan het net terug te leveren. Opslagprojecten kennen specifieke vergunnings-, aansluitings- en marktregels onder de Energiewet.
Cable pooling
Het delen van één netaansluiting door meerdere opwekinstallaties, zoals een wind- en zonproject, die op verschillende momenten pieken. Dit vraagt om contractuele afspraken over capaciteit, kosten en aansprakelijkheid en om afstemming met de netbeheerder.
Warmtewet
De wetgeving die de levering van warmte via warmtenetten reguleert, met regels over maximumtarieven, leveringszekerheid en de bescherming van gebonden verbruikers die niet zelf hun warmteleverancier kunnen kiezen.
Flexibel transportcontract (ATR)
Een aansluit- en transportovereenkomst waarbij de afnemer of opwekker accepteert dat het transport op drukke momenten kan worden beperkt. In ruil daarvoor kan eerder of goedkoper toegang tot het net worden verkregen op plaatsen met netcongestie.
Stroometikettering
De wettelijke verplichting voor energieleveranciers om aan te geven uit welke bronnen de geleverde elektriciteit afkomstig is. Garanties van oorsprong worden gebruikt om het groene karakter van geleverde energie aan te tonen.
Aanbestedingsplicht bij energieprojecten
De verplichting voor overheden om bepaalde opdrachten, bijvoorbeeld voor energie-infrastructuur of warmtenetten, via een transparante aanbestedingsprocedure in de markt te zetten. Schending hiervan kan leiden tot vernietiging van de gunning of schadeclaims.
Heb je vragen over energierecht?
Onze ervaren advocaten staan klaar om u te helpen. Maak een afspraak voor een consult om uw specifieke situatie te bespreken.