Een echtscheiding in Nederland verloopt via een verzoekschriftprocedure bij de rechtbank. Als beide partijen het eens zijn over alle voorwaarden, volstaat één gezamenlijk verzoekschrift (flitsscheiding). Is er geen overeenstemming, dan kan elk van de partijen een zelfstandig verzoek indienen. De rechter beoordeelt het verzoek en spreekt de echtscheiding uit. De echtscheiding is pas definitief na inschrijving in de registers van de burgerlijke stand.

Bij internationale echtscheidingen is de Brussel II bis-verordening van toepassing voor de bevoegdheid van de rechter. Het toepasselijke recht wordt bepaald door de Rome III-verordening: partijen kunnen het recht van een bepaald land kiezen; ontbreekt een keuze, dan geldt het recht van de gewone verblijfplaats. Law & More adviseert u over de strategische keuze van forum en toepasselijk recht.

Kinderalimentatie wordt in Nederland berekend aan de hand van de 'tremanormen': eerst wordt de behoefte van het kind vastgesteld op basis van het gezinsinkomen tijdens het huwelijk, daarna wordt de draagkracht van beide ouders bepaald. De uitkomst bepaalt het aandeel dat elke ouder bijdraagt. Alimentatie kan worden gewijzigd bij gewijzigde omstandigheden.

Met huwelijkse voorwaarden sluit u (gedeeltelijk) de wettelijke gemeenschap van goederen uit of wijzigt u die. Populaire constructies zijn de koude uitsluiting (geen gemeenschap) met een periodiek verrekenbeding, of de beperkte gemeenschap van bepaalde vermogensbestanddelen. Huwelijkse voorwaarden moeten voor het huwelijk (of tijdens het huwelijk via de rechter) bij de notaris worden vastgelegd.

Internationale kinderontvoering – het zonder toestemming meenemen van een kind naar een ander land – valt onder het Haags Kinderontvoeringsverdrag (HKOV). Ouders kunnen via de Centrale Autoriteit of rechtstreeks bij de bevoegde rechter teruggeleiding verzoeken. De procedure is tijdkritisch: een verzoek moet bij voorkeur binnen één jaar na de ontvoering worden ingediend. Law & More heeft ervaring met zowel inkomende als uitgaande kinderontvoeringszaken.

Bij een echtscheiding wordt het huwelijk juridisch volledig ontbonden en zijn beide partners daarna vrij om opnieuw te trouwen. Bij scheiding van tafel en bed blijft het huwelijk formeel bestaan, maar worden de samenwoning en de meeste vermogensrechtelijke gevolgen beëindigd. Deze laatste vorm wordt soms gekozen om levensbeschouwelijke of financiële redenen. Beide lopen via de rechter.

Partneralimentatie wordt bepaald aan de hand van de behoefte van de ene partner en de draagkracht van de andere. De hoogte wordt berekend volgens de richtlijnen van de rechtspraak (de Tremanormen). De duur is in de regel maximaal de helft van de huwelijksduur, met wettelijke uitzonderingen, bijvoorbeeld bij langdurige huwelijken of jonge kinderen. De alimentatie kan bij gewijzigde omstandigheden worden herzien.

Een ouderschapsplan is verplicht voor ouders met minderjarige kinderen die uit elkaar gaan. Daarin leggen ouders afspraken vast over de zorgverdeling, de hoofdverblijfplaats, de kinderalimentatie en de wijze waarop zij elkaar informeren en raadplegen. Een goed plan voorkomt latere conflicten en moet bij het verzoek tot echtscheiding worden meegezonden.

In beginsel houden beide ouders na een scheiding gezamenlijk gezag en blijven zij samen verantwoordelijk voor belangrijke beslissingen over het kind. Alleen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij ernstige communicatieproblemen of als het kind klem dreigt te raken, kan de rechter eenhoofdig gezag toekennen. Het belang van het kind staat daarbij steeds voorop.

Een omgangsregeling legt vast wanneer het kind bij welke ouder verblijft. Beide ouders zijn verplicht de regeling na te leven en de band met de andere ouder te bevorderen. Wordt de regeling stelselmatig niet nagekomen, dan kan de rechter worden ingeschakeld, bijvoorbeeld voor nakoming onder dwangsom of een wijziging. Mediation is vaak een goede eerste stap.

Sinds 2018 geldt bij een huwelijk zonder voorwaarden de beperkte gemeenschap van goederen: wat tijdens het huwelijk is opgebouwd, valt in de gemeenschap, terwijl voorhuwelijks vermogen, giften en erfenissen daarbuiten blijven. Bij scheiding wordt het gemeenschappelijke vermogen bij helfte verdeeld. Een correcte vaststelling van wat privé en wat gemeenschappelijk is, is daarbij cruciaal.

Ja. Zowel partner- als kinderalimentatie kan worden gewijzigd als de omstandigheden wijzigen, bijvoorbeeld door een ander inkomen, samenwonen met een nieuwe partner of veranderde behoeften van het kind. De wijziging kan in onderling overleg worden vastgelegd of, als partijen er niet uitkomen, aan de rechter worden voorgelegd.

Een man kan een kind erkennen, waardoor juridisch ouderschap ontstaat met gevolgen voor naam, gezag, alimentatie en erfrecht. Erkenning vereist in bepaalde gevallen toestemming van de moeder of het kind. Wordt erkenning geweigerd, dan kan de rechter het vaderschap op verzoek gerechtelijk vaststellen, eventueel met DNA-onderzoek.

Adoptie verbreekt de juridische band met de oorspronkelijke ouders en vestigt een volledige familierechtelijke band met de adoptiefouders. De rechter beoordeelt of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan en of de adoptie in het kennelijk belang van het kind is. Bij interlandelijke adoptie gelden bovendien specifieke internationale regels en procedures.

Bij scheidingsmediation begeleidt een neutrale mediator beide partners om samen tot afspraken te komen over onder meer de kinderen, de alimentatie en de verdeling. Het is vooral zinvol wanneer partijen nog redelijk kunnen communiceren en de relatie, bijvoorbeeld als ouders, willen behouden. Mediation is doorgaans sneller en minder belastend dan procederen op tegenspraak.

Een geregistreerd partnerschap lijkt juridisch sterk op een huwelijk wat betreft vermogen, alimentatie en erfrecht. Een belangrijk verschil is dat een geregistreerd partnerschap zonder kinderen via de gemeente kan worden beëindigd met een overeenkomst, terwijl voor beëindiging van een huwelijk altijd de rechter nodig is.

Kinderen vanaf twaalf jaar worden door de rechter in de gelegenheid gesteld hun mening te geven over zaken als gezag, hoofdverblijf en omgang. Ook jongere kinderen kunnen soms worden gehoord. De rechter houdt rekening met die mening, maar beslist uiteindelijk op basis van het belang van het kind.

Ook de ouder bij wie het kind niet hoofdzakelijk woont, heeft recht op belangrijke informatie over het kind en moet bij gewichtige beslissingen worden geraadpleegd. Werkt de andere ouder niet mee, dan kan de rechter hierover een regeling vaststellen.

Verhuizen met kinderen naar het buitenland of binnen Nederland vereist bij gezamenlijk gezag in beginsel toestemming van de andere ouder of vervangende toestemming van de rechter. De rechter weegt alle belangen af, waaronder de noodzaak van de verhuizing en de gevolgen voor het contact met de andere ouder.

De echtelijke woning kan worden toebedeeld aan één van beiden, verkocht, of tijdelijk door één partner worden bewoond. Wie eigenaar is, wie in de woning blijft en hoe de overwaarde of hypotheekschuld wordt verdeeld, hangt af van het huwelijksvermogensregime en de onderlinge afspraken.