Scheiden in Nederland: Wat u kunt verwachten in elke fase

Gepubliceerd op 27 juli 2026 · Laatst bijgewerkt op 7 september 2026

Door Law & More Advocaten | Bijgewerkt: september 2026

Scheiden in Nederland verloopt langs een vaste route. Alleen een advocaat kan het verzoekschrift indienen, de enige wettelijke grond is duurzame ontwrichting van het huwelijk, en de scheiding is pas definitief zodra de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Een gemeenschappelijk verzoek zonder minderjarige kinderen is vaak binnen zes tot tien weken rond; een eenzijdig verzoek met conflict duurt al snel vier tot acht maanden en bij hoog conflict langer. Hieronder loopt u fase voor fase door de procedure, met de termijnen en de valkuilen die daarbij horen.

Een echtscheiding is een van de meest ingrijpende juridische stappen die u in uw leven kunt zetten. Tegelijkertijd is het in Nederland een geregeld proces met duidelijke stappen, rechten en termijnen. Dit artikel legt uit wat u kunt verwachten – van de eerste beslissing tot de definitieve afwikkeling – en wanneer u een gespecialiseerd familierechtadvocaat nodig heeft.

Inhoud

• Gronden voor echtscheiding in Nederland
• De twee routes: gemeenschappelijk verzoek of eenzijdig verzoek
• Fase 1: Voorbereiding en verzamelen van stukken
• Fase 2: Indiening bij de rechtbank
• Fase 3: De zitting en de beschikking
• Fase 4: Inschrijving en rechtsgevolgen
• Scheiden in Nederland met complicaties: wanneer heeft u een advocaat nodig?
• Kinderaangelegenheden: gezag, omgang en alimentatie
• Verdeling van vermogen en pensioenen
• Internationale echtscheidingen
• Veelgestelde vragen

1. Gronden voor echtscheiding in Nederland

Nederland hanteert het principe van de duurzame ontwrichting van het huwelijk als enige wettelijke grond voor echtscheiding. U hoeft geen schuld aan te tonen. Het is voldoende dat het huwelijk zodanig is verstoord dat voortzetting niet langer van u kan worden verlangd.

In de praktijk betekent dit dat de rechter uw verzoek in vrijwel alle gevallen inwilligt als u aangeeft dat het huwelijk duurzaam ontwricht is. Weerlegging door de andere partij is nagenoeg onmogelijk.

2. De twee routes: gemeenschappelijk of eenzijdig verzoek

Gemeenschappelijk verzoek (met beide handtekeningen)

Als u en uw partner het eens zijn over de scheiding, kunt u een gemeenschappelijk verzoekschrift indienen. Dit vereist één advocaat die namens beide partijen optreedt. Voorwaarden:

• Beide partijen ondertekenen het verzoekschrift.
• Alle nevenvoorzieningen (alimentatie, gezag, verdeling) zijn vastgelegd in een echtscheidingsconvenant.
• Procedure is sneller en goedkoper dan een eenzijdig verzoek.

Eenzijdig verzoek (bij onenigheid of niet-reagerende partner)

Als uw partner niet meewerkt, kunt u zelfstandig een echtscheidingsverzoek indienen. In dat geval:

• Heeft uw partner de mogelijkheid om een verweerschrift in te dienen.
• Bepaalt de rechter nevenvoorzieningen als partijen er niet uitkomen.
• Is er doorgaans een mondelinge behandeling (zitting) bij de rechtbank.

3. Fase 1: voorbereiding en verzamelen van stukken

Voordat uw advocaat een verzoekschrift indient, verzamelt u de volgende documenten:

Ook wordt in deze fase het echtscheidingsconvenant opgesteld als u kiest voor een gemeenschappelijk verzoek. Dit convenant legt vast: partneralimentatie, kinderalimentatie, gezag en omgangsregeling, verdeling van de woning en andere bezittingen, en pensioenverdeling (conform de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding).

4. Fase 2: indiening bij de rechtbank

In Nederland kan alleen een advocaat een echtscheidingsverzoekschrift bij de rechtbank indienen. U kunt dit niet zelf doen. Uw advocaat dient het verzoek in bij de rechtbank in het arrondissement waar u woont.

Termijnen na indiening:

• Na indiening schrijft de griffie de wederpartij in (bij eenzijdig verzoek).
• De wederpartij krijgt van de rechtbank een termijn voor een verweerschrift, in echtscheidingszaken doorgaans zes weken; die termijn kan op verzoek worden verlengd.
• Daarna wordt een zittingsdatum gepland – in de meeste rechtbanken binnen 2 tot 4 maanden na indiening.

Bij een gemeenschappelijk verzoek zonder minderjarige kinderen kan de rechtbank de echtscheiding in veel gevallen zonder zitting uitspreken (schriftelijke afdoening).

5. Fase 3: de zitting en de beschikking

Bij een zitting worden partijen door de rechter gehoord. De rechter toetst:

• Of het huwelijk duurzaam ontwricht is.
• Of het convenant rechtmatig en evenwichtig is (bij gemeenschappelijk verzoek).
• Nevenvoorzieningen die nog niet zijn overeengekomen (bij eenzijdig verzoek).

Na de zitting volgt de echtscheidingsbeschikking. Hierin staat dat het huwelijk is ontbonden. De beschikking wordt door uw advocaat ingeschreven in het register van de burgerlijke stand.

Doorlooptijden (globaal):

• Gemeenschappelijk verzoek, geen kinderen: 6-10 weken
• Gemeenschappelijk verzoek, met kinderen: 3-5 maanden
• Eenzijdig verzoek, ongecompliceerd: 4-8 maanden
• Eenzijdig verzoek, complex (hoog conflict, internationale aspecten): 1-3 jaar

6. Fase 4: inschrijving en rechtsgevolgen

De echtscheiding is pas definitief op het moment dat de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. U bent dus niet automatisch gescheiden als de rechtbank de beschikking afgeeft – de inschrijving is een afzonderlijke stap die uw advocaat uitvoert. Daar hoort een harde termijn bij. De beschikking moet binnen zes maanden nadat zij onherroepelijk is geworden zijn ingeschreven, anders verliest zij haar kracht en moet de hele procedure opnieuw (artikel 1:163 lid 3 BW). Wilt u de beroepstermijn van drie maanden niet afwachten, dan kunt u samen een akte van berusting laten opmaken; de beschikking is dan meteen onherroepelijk.

Gevolgen van inschrijving:

• Het huwelijk is officieel ontbonden.
• Het gemeenschappelijke vermogen wordt verdeeld conform het convenant of de rechterlijke uitspraak.
• Alimentatieverplichtingen gaan in.
• Pensioenverdeling wordt aangemeld bij de pensioenuitvoerder.
• Wijzigingen in naam, adres en kinderbijslag kunnen worden doorgevoerd.

7. Scheiden in Nederland met complicaties: wanneer heeft u een gespecialiseerd advocaat nodig?

Niet elke echtscheiding is hetzelfde. In de volgende situaties is een gespecialiseerde familierechtadvocaat onmisbaar:

Hoog-conflictsituaties – Als communicatie met uw partner niet mogelijk is, als er sprake is van geweld of intimidatie, of als één partij de procedure bewust vertraagt, is een advocaat die het heft in handen neemt essentieel.

Ondernemers en DGA’s – Bij een echtscheiding waarbij één of beide partners een eigen bedrijf heeft, zijn de waardering van de onderneming, de verrekening van pensioen in eigen beheer en de verdeling van zakelijke bezittingen bijzonder complex. Hier is een advocaat met financiële expertise noodzakelijk.

Grote vermogens en internationaal vermogen – Vastgoed in het buitenland, beleggingsportefeuilles, trusts of aandelen in meerdere landen vragen om kennis van internationaal privaatrecht.

Huwelijkse voorwaarden die worden aangevochten – Als een partij stelt dat de huwelijkse voorwaarden niet rechtsgeldig zijn of op onaanvaardbare wijze zijn opgesteld, is jurisprudentie-kennis vereist.

Law & More heeft advocaten met specifieke expertise in elk van deze complexe situaties, zowel vanuit het kantoor in Eindhoven als Amsterdam.

8. Kinderaangelegenheden: gezag, omgang en alimentatie

Gezag

Bij een huwelijk oefenen beide ouders van rechtswege gezamenlijk gezag uit. Echtscheiding verandert dit niet automatisch. In Nederland blijft gezamenlijk gezag na scheiding de norm, tenzij de rechter oordeelt dat dit niet in het belang van het kind is.

Enkelvoudig gezag wordt alleen toegewezen als:

• Er sprake is van ernstige communicatieproblemen waardoor gezamenlijk gezag het kind schaadt.
• Een ouder structureel onbereikbaar of ongeschikt is.

Omgangsregeling

Ouders bepalen in het ouderschapsplan hoe zij de zorg verdelen. Gangbare regelingen:

• Co-ouderschap (50/50): kind verblijft bij elke ouder de helft van de tijd.
• Primaire verblijfplaats bij één ouder met een ruime omgangsregeling bij de andere ouder (bijv. om de week een weekend + doordeweekse dag).

Het ouderschapsplan is verplicht bij een echtscheiding met minderjarige kinderen.

Kinderalimentatie

Kinderalimentatie wordt berekend op basis van de behoefte van het kind (vastgesteld aan de hand van het Rapport alimentatienormen van de Expertgroep Alimentatienormen, in de praktijk nog vaak de Tremanormen genoemd) en de draagkracht van beide ouders. De rechter hanteert een rekenmodel dat rekening houdt met inkomen, woonlasten, en de zorgverdeling.

Belangrijk: de onderhoudsplicht loopt door tot het kind 21 jaar wordt. Tussen 18 en 21 jaar zijn ouders op grond van artikel 1:395a BW verplicht bij te dragen in de kosten van levensonderhoud en studie, ook als het kind strikt genomen niet behoeftig is. Vanaf 21 jaar geldt de gewone maatstaf en moet behoeftigheid worden aangetoond.

Partneralimentatie: hoogte en duur

Partneralimentatie staat los van kinderalimentatie en volgt sinds 1 januari 2020 een kortere hoofdregel. Artikel 1:157 BW bepaalt dat de verplichting in beginsel duurt gedurende de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Daarop bestaan drie uitzonderingen. Waren er op het moment van het verzoek kinderen jonger dan twaalf jaar, dan loopt de alimentatie door tot de jongste twaalf wordt. Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en is de alimentatiegerechtigde ten hoogste tien jaar jonger dan de AOW-leeftijd, dan loopt de verplichting door tot die AOW-leeftijd. Voor wie geboren is op of vóór 1 januari 1970, meer dan tien jaar van de AOW-leeftijd verwijderd is en langer dan vijftien jaar getrouwd was, geldt tijdelijk een termijn van tien jaar. De oude maximumduur van twaalf jaar geldt alleen nog voor scheidingen waarvan het verzoekschrift vóór 1 januari 2020 is ingediend.

De hoogte wordt bepaald door de behoefte van de alimentatiegerechtigde en de draagkracht van de alimentatieplichtige. Partneralimentatie is bij de ontvanger belast en bij de betaler aftrekbaar, waardoor het bruto- en het nettobedrag flink uiteenlopen. Wijzigt uw inkomen wezenlijk, dan kunt u de rechter om aanpassing vragen.

9. Verdeling van vermogen en pensioenen

Gemeenschap van goederen vs. huwelijkse voorwaarden

Sinds 2018 geldt in Nederland bij huwelijken zonder huwelijkse voorwaarden de beperkte gemeenschap van goederen: alleen wat tijdens het huwelijk is opgebouwd wordt gedeeld. Voorhuwelijks vermogen en erfenissen vallen in principe buiten de gemeenschap (tenzij anders afgesproken).

Bij huwelijken gesloten vóór 2018 zonder huwelijkse voorwaarden geldt nog de volledige gemeenschap van goederen.

Pensioen

Op grond van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding heeft de ex-partner recht op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen. Dit moet binnen twee jaar na de echtscheidingsbeschikking worden aangemeld bij de pensioenuitvoerder.

Let op: meldt u het niet binnen die twee jaar, dan vervalt uw recht op verevening niet, maar betaalt de pensioenuitvoerder het deel van uw ex-partner niet langer rechtstreeks uit. U moet het dan onderling verrekenen, wat in de praktijk tot jarenlange discussies leidt. Uw advocaat bewaakt deze termijn.

De eigen woning

Bij een gezamenlijke woning zijn er drie opties:

• Één partner koopt de ander uit.
• De woning wordt verkocht en de opbrengst wordt verdeeld.
• De woning wordt tijdelijk aangehouden (bijv. totdat kinderen ouder zijn).

Bij uitkoop is een taxatie en toestemming van de hypotheekverstrekker vereist.

10. Internationale echtscheidingen

Als u of uw partner een andere nationaliteit heeft, in het buitenland woont, of als er vermogen in meerdere landen is, gelden extra juridische complexiteiten:

• Welk recht is van toepassing? Verordening (EU) 2019/1111 (Brussel II-ter) wijst aan welke rechter bevoegd is. Verordening (EU) nr. 1259/2010 (Rome III) bepaalt vervolgens welk nationaal recht op de echtscheiding wordt toegepast; binnen de grenzen van die verordening kunnen partijen zelf een rechtskeuze maken.
• Erkenning van buitenlandse echtscheidingen: Niet alle buitenlandse echtscheidingen worden in Nederland automatisch erkend.
• Internationale kinderontvoeringen: Ontvoeringen over de grens vallen onder het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980. Procedures zijn tijdgebonden en vereisen directe juridische hulp.

Law & More heeft meertalige advocaten (Nederlands, Engels, Duits, Frans) die in internationale familierechtzaken gespecialiseerd zijn.

11. Veelgestelde vragen

Kan ik scheiden zonder advocaat in Nederland?

Nee. Een advocaat is verplicht bij het indienen van een echtscheidingsverzoek bij de Nederlandse rechtbank. Bij een gemeenschappelijk verzoek volstaat één advocaat voor beide partijen.

Hoe lang duurt een echtscheiding in Nederland?

Bij een gemeenschappelijk verzoek zonder kinderen: 6 tot 10 weken. Bij een eenzijdig, conflictueus verzoek: 4 maanden tot meerdere jaren, afhankelijk van de complexiteit.

Wat kost een echtscheiding in Nederland?

Een ongecompliceerde gemeenschappelijke scheiding (één advocaat, geen zitting) begint rond de € 1.500-€ 2.500. Complexe procedures met meerdere advocaten, zittingen en deskundigen kunnen oplopen tot tienduizenden euro’s. Law & More geeft vooraf een transparante kostenraming.

Wat is een echtscheidingsconvenant?

Een echtscheidingsconvenant is een overeenkomst tussen beide partners die alle afspraken rondom de scheiding vastlegt: alimentatie, verdeling van bezittingen, pensioen en (als er kinderen zijn) het ouderschapsplan. Het convenant wordt als bijlage bij het verzoekschrift ingediend.

Wat als mijn partner niet mee wil werken aan de scheiding?

U kunt een eenzijdig verzoek indienen zonder medewerking van uw partner. De rechtbank behandelt uw verzoek en doet uitspraak, ook als uw partner niet reageert.

Kan partneralimentatie worden gewijzigd na de scheiding?

Ja. Als uw inkomen of dat van uw ex-partner wezenlijk verandert, kunt u de rechter verzoeken de alimentatie te wijzigen. De duur staat sinds 1 januari 2020 in artikel 1:157 BW: in beginsel de helft van de huwelijksduur met een maximum van vijf jaar. Loopt die termijn af, dan kan de rechter verlengen als beëindiging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet kan worden gevergd; dat verzoek moet binnen drie maanden na afloop worden ingediend.

Hulp nodig bij uw echtscheiding?

Law & More Advocaten heeft kantoren in Eindhoven en Amsterdam en gespecialiseerde familierechtadvocaten die u in elke fase begeleiden – van de eerste oriëntatie tot de definitieve verdeling. Wij werken voor zowel Nederlandse als internationale cliënten en zijn bereikbaar in het Nederlands, Engels, Duits en Frans.

Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek: lawandmore.nl/contact