Illegale tewerkstelling: hoe voorkomt u een boete op grond van de Wav?

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

U voorkomt een boete voor illegale tewerkstelling door vóór de eerste werkdag vast te stellen dat uw werknemer in Nederland mag werken, en door een kopie van zijn identiteitsdocument in uw administratie te bewaren. Voor werknemers van buiten de EU, de EER en Zwitserland heeft u meestal een tewerkstellingsvergunning of een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid (GVVA) nodig; die vraagt u als werkgever zelf aan, behalve als de verblijfsvergunning van de werknemer het werken al vrij toestaat.

Sinds 1 februari 2025 is de standaardboete € 6.000 per illegaal tewerkgestelde werknemer. Bij opzet of bijkomende misstanden kan de boete oplopen tot € 11.250 per werknemer.

Wat is illegale tewerkstelling?

Illegale tewerkstelling betekent dat u een vreemdeling arbeid laat verrichten zonder de vereiste vergunning. Artikel 2 van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) verbiedt dat.

Het begrip werkgever is in de Wav ruim: iedereen die in de uitoefening van een beroep of bedrijf een ander arbeid laat verrichten (artikel 1 Wav). Ook een opdrachtgever of inlener kan dus een boete krijgen, bijvoorbeeld als een uitzendbureau of onderaannemer mensen zonder vergunning inzet. Ook particulieren die huishoudelijke of persoonlijke diensten laten verrichten vallen eronder.

Voor wie heeft u geen vergunning nodig?

Burgers van de EU, de EER en Zwitserland mogen zonder vergunning in Nederland werken. Dat geldt ook voor vreemdelingen met een verblijfsvergunning waarop staat dat arbeid vrij is toegestaan.

Voor een kennismigrant heeft u geen tewerkstellingsvergunning nodig, maar wel een erkenning als referent bij de IND. Lees meer in ons artikel over hoe de IND erkende referenten controleert. Staat op de verblijfsvergunning dat werken alleen met een vergunning mag, of staat er niets over arbeid, dan heeft u voor die werknemer een vergunning nodig.

Wie vraagt de GVVA of tewerkstellingsvergunning aan?

De werkgever vraagt de vergunning aan. Voor werk van langer dan drie maanden is dat de GVVA, die u als referent bij de IND indient; voor korter werk vraagt u een tewerkstellingsvergunning aan bij UWV.

Bij een GVVA vraagt de IND zelf advies aan UWV; u hoeft daar geen aparte aanvraag te doen. UWV toetst of u in Nederland en elders in Europa geen geschikte kandidaat kon vinden. Toon daarom aan welke wervingsinspanningen u heeft gedaan, bijvoorbeeld een gemelde vacature en uw selectieproces.

Volgens de IND beslist zij bij een volledige aanvraag vaak binnen 90 dagen. Bent u erkend referent, dan gaat het meestal sneller. Een GVVA is maximaal drie jaar geldig en alleen bij u als werkgever, in de functie waarvoor hij is verleend. Meer over de aanvraag leest u in ons artikel over een werkvergunning aanvragen.

Welke controle moet u doen bij indiensttreding?

U stelt bij aanvang van het werk de identiteit van de werknemer vast aan de hand van een origineel en geldig identiteitsdocument, en u bewaart een kopie in uw administratie (artikel 15 Wav). Die kopie bewaart u tot ten minste vijf jaar na het einde van het kalenderjaar waarin het werk is geëindigd.

• Bekijk het originele paspoort of de identiteitskaart, niet alleen een foto of scan.
• Controleer bij een verblijfsvergunning wat er op de achterkant over arbeid staat en tot wanneer het document geldig is.
• Noteer de einddatum van de vergunning in uw personeelsadministratie, zodat u op tijd een verlenging ziet aankomen.
• Laat een werknemer die bij een ander bedrijf gaat werken, of die u inleent, vergezeld gaan van een kopie van zijn identiteitsdocument (artikel 15 Wav).

Werkt u met buitenlandse werknemers via een uitzendbureau, maak dan contractueel afspraken over deze controle. De boete kan ook u als inlener treffen.

Welke plichten heeft u als referent na de verlening?

Als referent heeft u een informatieplicht en een administratieplicht tegenover de IND. U meldt wijzigingen die het verblijfsrecht raken, zoals het einde van het dienstverband of een andere functie.

U bewaart het arbeidscontract, de loonstroken en een kopie van het paspoort, en deze gegevens moet u nog vijf jaar na het einde van het referentschap kunnen tonen. Wie deze plichten niet nakomt, kan door de IND een boete krijgen en bij erkende referenten de erkenning verliezen.

Hoe hoog is de boete voor illegale tewerkstelling?

Sinds 1 februari 2025 geldt een nieuw boetebesluit Wav met als uitgangspunt € 6.000 per werknemer. De Nederlandse Arbeidsinspectie past de boete aan de mate van verwijtbaarheid aan.

Bij een herhaalde overtreding kan de Arbeidsinspectie bovendien bevelen dat het werk tot drie maanden wordt stilgelegd (artikel 17b Wav). Daarnaast kunnen andere instanties optreden, bijvoorbeeld bij onderbetaling onder het minimumloon.

Hoe verweert u zich tegen een boete?

U krijgt eerst een boeterapport en het voornemen tot een boete, waarop u uw zienswijze mag geven (artikel 5:53 Algemene wet bestuursrecht). Tegen de boetebeschikking zelf maakt u binnen zes weken bezwaar (artikel 6:7 Awb).

In bezwaar kunt u aanvoeren dat de persoon geen arbeid voor u verrichtte, dat de vergunning er wel was of dat u minder verwijtbaar handelde, bijvoorbeeld omdat u een vervalst document niet kon herkennen. Leg daarom uw controle steeds schriftelijk vast. Na het bezwaar staat beroep open bij de bestuursrechter.

Wat kunnen wij voor u doen bij illegale tewerkstelling en Wav-boetes?

Onze immigratieadvocaten werken daarbij samen met onze specialisten in arbeidsrecht.

• Wij beoordelen per werknemer of u een tewerkstellingsvergunning of GVVA nodig heeft en wat er op de verblijfsvergunning staat.
• Wij stellen de GVVA-aanvraag op en onderbouwen uw wervingsinspanningen voor het advies van UWV.
• Wij toetsen uw identiteitscontrole en bewaartermijnen aan artikel 15 Wav en uw referentplichten tegenover de IND.
• Wij schrijven uw zienswijze op een boeterapport (artikel 5:53 Awb) en het bezwaarschrift binnen de termijn van zes weken.
• Wij beoordelen uw afspraken met uitzendbureaus en onderaannemers over de controle van hun personeel.

Samengevat

• Werknemers van buiten de EU, EER en Zwitserland hebben meestal een tewerkstellingsvergunning of GVVA nodig.
• De werkgever vraagt de GVVA aan bij de IND; de IND vraagt zelf advies aan UWV.
• Stel bij aanvang de identiteit vast en bewaar een kopie tot vijf jaar na het einde van het kalenderjaar waarin het werk eindigde.
• De standaardboete is sinds 1 februari 2025 € 6.000 per werknemer, oplopend tot € 11.250.
• Tegen een boete maakt u binnen zes weken bezwaar.

Veelgestelde vragen

Kan mijn werknemer de GVVA zelf aanvragen?

In de praktijk dient u als werkgever de aanvraag in, als referent. U bent ook degene die de wervingsinspanningen moet aantonen en de referentplichten tegenover de IND draagt.

Krijg ik als inlener ook een boete als het uitzendbureau fout zat?

Dat kan. De Wav ziet ook de inlener of opdrachtgever als werkgever, dus u loopt zelf risico. De mate van verwijtbaarheid kan wel lager zijn als u aantoonbaar heeft gecontroleerd.

Hoe lang moet ik de kopie van het identiteitsbewijs bewaren?

Tot ten minste vijf jaar na het einde van het kalenderjaar waarin de werknemer voor u is gestopt met werken (artikel 15 Wav).

Mag een werknemer met een verblijfsvergunning altijd werken?

Nee. Dat hangt af van de aantekening op de verblijfsvergunning. Staat er niet dat arbeid vrij is toegestaan, dan heeft u in de regel een vergunning nodig.