Gepubliceerd op 20 augustus 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
De Nederlandse Arbeidsinspectie is de toezichthouder van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zij controleert of werkgevers zich houden aan de regels voor veilig, gezond en eerlijk werk, en kan daarbij waarschuwen, eisen stellen, een boete laten opleggen en werk stilleggen. De inspectie lost geen individuele geschillen tussen u en uw werkgever op: een loonvordering of ontslagzaak voert u zelf, zo nodig via de rechter.
Hieronder leest u wat de inspectie doet, welke bevoegdheden inspecteurs hebben, hoe een boeteprocedure verloopt en hoe een boete bij de rechter kan sneuvelen.
Inhoudsopgave
Wat is de Nederlandse Arbeidsinspectie?
De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de regels over arbeidsomstandigheden, de arbeidsmarkt en arbeidsverhoudingen, en onderzoekt de werking van de sociale zekerheid. Zij valt onder het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en is dus geen onafhankelijke instantie. Tot 1 januari 2022 heette de organisatie Inspectie SZW.
| Kerntaak | Wat houdt dat in? |
|---|---|
| Toezicht op arbeidsomstandigheden | Controleren of werkgevers de regels voor veilig en gezond werken naleven |
| Toezicht op eerlijk werk | Controleren op onder meer onderbetaling, werktijden, illegale tewerkstelling en het uitlenen van personeel |
| Onderzoek naar ongevallen en meldingen | Onderzoeken van arbeidsongevallen, klachten en andere meldingen |
| Handhaving en opsporing | Waarschuwen, eisen stellen, boeterapporten opmaken, werk stilleggen en strafbare feiten opsporen |
De inspectie gaat uit van de eigen verantwoordelijkheid van bedrijven. U moet als werkgever zelf zorgen dat u aan de regels voldoet. De inspectie controleert dat, maar neemt die verantwoordelijkheid niet over.
Welke wetten handhaaft de inspectie?
| Wet | Waar gaat het over? |
|---|---|
| Arbeidsomstandighedenwet en Arbobesluit | Veiligheid en gezondheid op de werkvloer |
| Arbeidstijdenwet | Maximale werktijden en verplichte rusttijden |
| Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag | Het wettelijk minimumloon en de vakantiebijslag |
| Wet arbeid vreemdelingen | De regels voor het laten werken van buitenlandse werknemers |
| Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) | Het inhuren en uitlenen van arbeidskrachten |
Volgens artikel 9 Arbowet meldt een werkgever een arbeidsongeval dat leidt tot de dood, blijvend letsel of een ziekenhuisopname direct bij de toezichthouder. Hij houdt ook een lijst bij van gemelde en ernstige ongevallen. Voor de controle op het minimumloon is van belang dat dit per 1 juli 2026 € 14,99 bruto per uur bedraagt voor werknemers van 21 jaar en ouder (Rijksoverheid).
Welke bevoegdheden hebben inspecteurs?
Inspecteurs mogen zonder aankondiging uw bedrijf binnengaan, inlichtingen vragen en zakelijke stukken inzien. Die bevoegdheden volgen uit afdeling 5.2 van de Algemene wet bestuursrecht, die voor alle toezichthouders geldt. U bent verplicht mee te werken (artikel 5:20 Awb). In de praktijk betekent dit dat een inspecteur:
- bedrijfsruimten en werkplekken kan betreden;
- loonadministratie, roosters, contracten en andere documenten kan opvragen en inzien;
- gesprekken kan voeren met werknemers en met de werkgever;
- werk direct kan stilleggen bij ernstig gevaar voor personen (artikel 28 Arbowet).
Een inspecteur moet zich op verzoek legitimeren. Weigert u medewerking, dan kan dat zelf een overtreding opleveren. Werk daarom rustig mee, maar houd bij welke stukken u hebt afgegeven en wat er is besproken.
Hoe kiest de inspectie waar zij controleert?
De inspectie werkt risicogericht: zij zet toezicht en opsporing in waar de meeste problemen zitten en het effect het grootst is. Zij werkt met programma’s per thema of sector, waarin controles, opsporingsonderzoeken, voorlichting en overleg met de sector worden gecombineerd. Werkt u in een sector met veel risico’s, dan is de kans op een controle groter. Daarnaast komt de inspectie na meldingen, klachten en ongevallen.
Een controle in vier stappen
- Signaal of selectie: een klacht, een ongevalsmelding of een gericht inspectieprogramma.
- Inspectie: een bezoek aan het bedrijf of de werkplek, vaak onaangekondigd.
- Beoordeling: de inspecteur stelt vast of er een overtreding is en hoe ernstig die is.
- Handhaving: een waarschuwing, een eis tot naleving, een boeterapport of een stillegging.
De inspecteur constateert, maar een aparte boeteoplegger beslist over de boete en de hoogte. Bij ernstige zaken, zoals fraude of uitbuiting, kan de inspectie strafrechtelijk onderzoek doen; over vervolging beslist dan het Openbaar Ministerie. Informatie uit een inspectie kan ook bij andere overheidsdiensten terechtkomen.
Welke sancties zijn er?
| Sanctie | Wanneer | Wat u moet doen |
|---|---|---|
| Waarschuwing | Overtreding van een concrete norm, bijvoorbeeld een valgevaar | Herstellen binnen de gestelde termijn |
| Eis tot naleving | Overtreding waarvoor de wet geen concrete norm geeft | De omschreven maatregelen nemen binnen de termijn |
| Boeterapport en boete | Geen herstel binnen de termijn, of een ernstige overtreding | Reageren met een zienswijze; daarna eventueel bezwaar |
| Stillegging | Ernstig gevaar voor personen (artikel 28 Arbowet) | Het gevaar wegnemen voordat het werk verdergaat |
De boeteprocedure: zienswijze, bezwaar en beroep
U ontvangt een kopie van het boeterapport en daarna een kennisgeving van het voornemen om een boete op te leggen, met de overtreding en het bedrag. U kunt daarop reageren met een zienswijze binnen de termijn die in de kennisgeving staat. Daarna volgt de boetebeschikking.
Tegen de boetebeschikking maakt u binnen zes weken bezwaar (artikel 6:7 Awb). Tegen de beslissing op bezwaar kunt u binnen zes weken in beroep bij de bestuursrechter, en daarna in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Voor beroep bij de rechtbank betaalt u griffierecht. Bezwaar schort de werking van een besluit in beginsel niet op (artikel 6:16 Awb). Lees in de boetebeschikking wanneer en hoe u moet betalen en vraag bij twijfel de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening.
In een zienswijze of bezwaarschrift kunt u aanvoeren dat de feiten niet kloppen, dat de gestelde norm niet is overtreden, dat de overtreding u niet te verwijten is of dat u de boete niet kunt dragen. Onderbouw dat met stukken.
Wat de rechtbank Oost-Brabant oordeelde over een boete na een ongeval
Dat bezwaar en beroep zin kunnen hebben, laat een uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 9 februari 2024 zien (ECLI:NL:RBOBR:2024:428). Een werknemer was in een magazijn gewond geraakt doordat stalen platen losraakten uit een klem aan een kraan. De minister legde een boete op van € 31.500, na bezwaar met 25% gematigd tot € 23.625, wegens overtreding van artikel 7.4 van het Arbobesluit.
De rechtbank vernietigde de boete. Artikel 7.4 lid 3 gaat over de deugdelijkheid van het arbeidsmiddel zelf, niet over de lading die losraakt. De minister had uit twee bepalingen een nieuwe norm samengesteld die niet in het Arbobesluit staat. Een andere overtreding mocht na vernietiging niet alsnog aan de boete ten grondslag worden gelegd (artikel 5:43 Awb). De werkgever hoefde niets te betalen en kreeg proceskosten en griffierecht vergoed. Les: controleer altijd welke norm precies is overtreden en of die norm op uw situatie past.
Wat kunt u als werknemer met de Arbeidsinspectie?
Hebt u een klacht over uw arbeidsomstandigheden, bespreek die dan eerst met uw werkgever, de ondernemingsraad of de bedrijfsarts. Lost dat niets op, dan kunt u een melding doen bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. De inspectie bepaalt zelf of en hoe zij een melding oppakt. Een melding leidt dus niet altijd tot een inspectie, en de inspectie treedt niet op als uw belangenbehartiger.
Een boete voor de werkgever betekent ook niet dat u automatisch achterstallig loon of een vergoeding krijgt. Hebt u te weinig loon gekregen, dan vordert u dat zelf bij uw werkgever en zo nodig bij de kantonrechter. Zo’n vordering verjaart na vijf jaar (artikel 3:308 BW). Bevindingen van de inspectie kunnen daarbij wel als ondersteuning dienen.
Wat regelt u als werkgever na een inspectiebezoek?
- Herstel een overtreding binnen de termijn van de waarschuwing of eis en leg vast wat u hebt gedaan.
- Bewaar het boeterapport, de kennisgeving en alle correspondentie met de inspectie.
- Reageer op een kennisgeving binnen de daarin genoemde termijn met een onderbouwde zienswijze.
- Houd een sluitende loon- en urenadministratie bij en bewaar kopieën van identiteits- en verblijfsdocumenten van buitenlandse werknemers.
Hulp bij een controle of boete van de Arbeidsinspectie
Wij staan werkgevers en werknemers bij rond een inspectie en de gevolgen daarvan, als onderdeel van onze arbeidsrechtpraktijk.
- Wij beoordelen het boeterapport en de kennisgeving en stellen een zienswijze op.
- Wij maken bezwaar tegen de boetebeschikking en voeren zo nodig beroep bij de bestuursrechter.
- Wij toetsen of de gestelde norm is overtreden en of verwijtbaarheid en draagkracht goed zijn meegewogen.
- Wij vorderen voor werknemers achterstallig loon of vakantiebijslag bij de werkgever en zo nodig bij de kantonrechter.
Veelgestelde vragen
Mag ik weigeren een inspecteur binnen te laten?
Nee. Iedereen moet een toezichthouder binnen een redelijke termijn alle medewerking verlenen die hij redelijkerwijs kan vorderen (artikel 5:20 Awb). Weigeren kan zelf een overtreding zijn.
