Gepubliceerd op 5 juli 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Bij een internationale echtscheiding bepaalt eerst de Europese Brussel II-ter-verordening of de Nederlandse rechter bevoegd is; dat hangt vooral af van waar u en uw partner wonen en welke nationaliteit u heeft. Is de Nederlandse rechter bevoegd, dan past hij volgens artikel 10:56 BW in beginsel Nederlands recht toe op de echtscheiding zelf. De belangrijkste uitzondering: echtgenoten met een gemeenschappelijke buitenlandse nationaliteit kunnen onder voorwaarden voor het recht van dat land kiezen. Voor de verdeling van het vermogen, de alimentatie en de regeling voor de kinderen gelden daarnaast eigen regels. In dit artikel leest u welke regels dat zijn, welke stukken u nodig heeft en waar u in de praktijk op moet letten.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
- Wanneer is de Nederlandse rechter bevoegd?
- Hoe pakt u een internationale echtscheiding aan?
- Wat geldt voor kinderalimentatie en omgang over de grens?
- Wanneer schakelt u een advocaat in?
Wat geldt er in het kort?
| Onderwerp | Wat u moet weten |
|---|---|
| Bevoegde rechter | De Brussel II-ter-verordening bepaalt in welk EU-land u de echtscheiding kunt aanvragen. Woonplaats en nationaliteit zijn daarbij doorslaggevend; de plaats waar u bent getrouwd is dat niet. |
| Toepasselijk recht | Een Nederlandse rechter past op de echtscheiding zelf in beginsel Nederlands recht toe (artikel 10:56 BW). Bij een gemeenschappelijke buitenlandse nationaliteit is een rechtskeuze mogelijk. |
| Goede voorbereiding | Verzamel tijdig alle relevante documenten en laat buitenlandse stukken zo nodig vertalen door een beëdigd vertaler. Ontbrekende of onjuiste stukken leiden tot vertraging. |
| Kinderen | Over gezag en omgang beslist in de regel de rechter van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft. Voor kinderalimentatie gelden aparte Europese en Haagse regels. |
| Vroeg advies | Als meer dan één land bevoegd is, kan de keuze van het land grote gevolgen hebben voor de verdere echtscheidingsprocedure. Laat dat beoordelen voordat u of uw partner een procedure start. |
Wanneer is de Nederlandse rechter bevoegd?
De Nederlandse rechter is bevoegd als een van de gronden uit artikel 3 van de Brussel II-ter-verordening van toepassing is. Die gronden gaan over de gewone verblijfplaats van de echtgenoten en over hun nationaliteit. Het is belangrijk om twee vragen uit elkaar te houden: welke rechter mag de zaak behandelen (bevoegdheid), en welk recht past die rechter toe (toepasselijk recht). Die vragen hebben niet altijd hetzelfde antwoord.
Welke bevoegdheidsgronden gelden?
De verordening kent zeven gelijkwaardige gronden; er is geen rangorde. De Nederlandse rechter is onder meer bevoegd als u beiden in Nederland woont, als u hier uw laatste gezamenlijke gewone verblijfplaats had en een van u hier nog woont, of als uw partner (de verwerende partij) in Nederland woont. Dient u samen een verzoek in, dan is het voldoende dat een van u beiden hier woont. Hebben u en uw partner allebei de Nederlandse nationaliteit, dan is de Nederlandse rechter ook bevoegd als u allebei in het buitenland woont.
Wilt u als verzoeker alleen in Nederland procederen terwijl uw partner in het buitenland woont, dan gelden wachttijden. U moet dan ten minste één jaar onmiddellijk voor het indienen van het verzoek in Nederland wonen. Heeft u zelf de Nederlandse nationaliteit, dan is zes maanden voldoende. Een korte periode in Nederland of alleen de Nederlandse nationaliteit van één echtgenoot is dus niet genoeg. Controleer daarom vooraf of u aan de termijn voldoet, voordat u een verzoek laat indienen.
Het overzicht hieronder zet de belangrijkste gronden op een rij. Het gaat om de bevoegdheid van de Nederlandse rechter voor de echtscheiding zelf:
| Grondslag | Voorwaarde | Nederlandse rechter bevoegd? |
|---|---|---|
| Gezamenlijke woonplaats | Beide echtgenoten hebben hun gewone verblijfplaats in Nederland | Ja |
| Laatste gezamenlijke woonplaats | U woonde laatst samen in Nederland en een van u woont hier nog | Ja |
| Woonplaats verweerder | De partner tegen wie het verzoek zich richt woont in Nederland | Ja |
| Gezamenlijk verzoek | U dient samen een verzoek in en een van u woont in Nederland | Ja |
| Woonplaats verzoeker | U woont ten minste één jaar in Nederland, of zes maanden als u de Nederlandse nationaliteit heeft | Ja |
| Nationaliteit | Beide echtgenoten hebben de Nederlandse nationaliteit | Ja |
| Plaats van het huwelijk | Het huwelijk is in Nederland gesloten | Nee, dit is op zichzelf geen bevoegdheidsgrond |
Welke Europese regels en verdragen spelen mee?
Binnen de Europese Unie regelt de Brussel II-ter-verordening (Verordening (EU) 2019/1111) de bevoegdheid in echtscheidingszaken. Zij geldt sinds 1 augustus 2022 en verving de eerdere Brussel II bis-verordening. Is volgens de verordening geen enkel EU-land bevoegd, dan bepaalt het nationale recht van elk land of zijn rechter de zaak toch mag behandelen (artikel 6 van de verordening). Zijn de rechters van twee landen bevoegd, dan geldt in de regel dat de rechter bij wie het eerst een zaak aanhangig is gemaakt voorrang krijgt. Wie als eerste een verzoek indient, kan dus bepalen in welk land de procedure loopt.
Voor de andere gevolgen van de scheiding gelden aparte regelingen. Over het huwelijksvermogen gaat de Huwelijksvermogensverordening (Verordening (EU) 2016/1103), over alimentatie de Alimentatieverordening (Verordening (EG) nr. 4/2009) en het Haags Alimentatieprotocol van 2007. Neemt een ouder een kind zonder toestemming mee naar het buitenland, dan speelt het Haags Verdrag inzake de burgerrechtelijke aspecten van internationale ontvoering van kinderen. Lees meer over de juridische complexiteit van internationale echtscheidingen.
Welk recht past de Nederlandse rechter toe?
Volgens artikel 10:56 lid 1 BW bepaalt het Nederlandse recht of en op welke gronden een huwelijk kan worden ontbonden. Een Nederlandse rechter past op de echtscheiding zelf dus in beginsel Nederlands recht toe, ook als u allebei een andere nationaliteit heeft. Naar Nederlands recht is de enige grond dat het huwelijk duurzaam is ontwricht. Op het vermogen, de alimentatie en de kinderen kan wel buitenlands recht van toepassing zijn, ook als de echtscheiding in Nederland wordt uitgesproken.
Bij twijfel over de bevoegdheid of het toepasselijke recht is het verstandig om dit vooraf te laten beoordelen. Een verkeerde inschatting kan leiden tot vertraging, een niet-ontvankelijk verzoek of een procedure in een land dat u liever niet had gekozen. De keuze van het land en van het toepasselijke recht kan bovendien aanzienlijke financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor de verdeling van het vermogen.
Elke internationale echtscheiding is anders. De combinatie van woonplaats, nationaliteit, vermogen in verschillende landen en eventuele huwelijkse voorwaarden bepaalt welke regels gelden. Er bestaat daarom geen standaardoplossing. Een zorgvuldige analyse aan het begin voorkomt problemen later in de procedure.
Hoe pakt u een internationale echtscheiding aan?
Begin met het verzamelen van uw documenten en stel daarna vast welke rechter bevoegd is en welk recht geldt. Pas dan kunt u goed inschatten welke route voor u het meest geschikt is. Een systematische aanpak voorkomt vertraging en onverwachte juridische of financiële gevolgen.
Welke documenten heeft u nodig?
U heeft in elk geval een akte van het huwelijk nodig, en daarnaast identiteitsbewijzen, eventuele verblijfsdocumenten en, als die er zijn, huwelijkse voorwaarden of andere afspraken over uw vermogen. Bij kinderen komen daar de geboorteaktes bij. Controleer elk document op volledigheid en geldigheid. Stukken uit het buitenland moeten soms worden gelegaliseerd of van een apostille worden voorzien; welke eis geldt, hangt af van het land van herkomst.
Een vertaling is vaak nodig. Gebruik daarvoor een beëdigd vertaler, zodat de rechtbank de vertaling zonder discussie kan gebruiken. Een onjuiste of onvolledige vertaling kan tot vertraging leiden of ertoe dat de rechter om aanvullende stukken vraagt. Begin daarom op tijd: het opvragen van buitenlandse aktes kan weken duren.
Kunt u zelf kiezen welk recht geldt?
Voor de echtscheiding zelf alleen in een beperkt geval. Artikel 10:56 lid 2 BW staat een keuze voor het recht van een gemeenschappelijke buitenlandse nationaliteit toe als u die keuze samen maakt, of als de keuze van een van u onweersproken blijft. Een keuze van één echtgenoot werkt ook als u allebei een werkelijke maatschappelijke band met dat land heeft. De keuze moet uitdrukkelijk zijn of duidelijk blijken uit het verzoekschrift of verweerschrift (artikel 10:56 lid 3 BW).
Voor het huwelijksvermogen is er meer ruimte. Bent u op of na 29 januari 2019 getrouwd, of heeft u daarna een rechtskeuze gemaakt, dan geldt de Huwelijksvermogensverordening. Zonder rechtskeuze is dan in de regel het recht van toepassing van het land waar u na het huwelijk voor het eerst samen uw gewone verblijfplaats had. Voor huwelijken van vóór die datum gelden andere regels. Landen verschillen sterk in hoe zij vermogen verdelen en alimentatie vaststellen, dus de vraag welk recht geldt kan veel uitmaken.
Waar moet u financieel op letten?
Bij een internationale echtscheiding spelen vaak vermogensbestanddelen in meer dan één land. Denk aan een woning in het buitenland, bankrekeningen in verschillende landen of pensioenopbouw bij buitenlandse fondsen. Breng die posten vroeg in kaart, zodat u weet wat er verdeeld moet worden en welk recht daarop van toepassing is.
Voor fiscale vragen over vermogen in meer landen kunt u het beste ook een fiscaal adviseur met internationale ervaring betrekken; internationale fiscale structurering valt buiten de praktijk van ons kantoor. Houd daarnaast rekening met kosten voor vertalingen, legalisatie, procedures en eventuele reis- en verblijfskosten.
De tabel hieronder zet de stappen van een internationale echtscheiding op een rij:
| Stap | Belangrijkste aandachtspunt |
|---|---|
| Verzamel alle relevante documenten | Huwelijksakte, identiteitsbewijzen, verblijfsdocumenten, huwelijkse voorwaarden, geboorteaktes |
| Controleer de documenten | Volledigheid, geldigheid, legalisatie of apostille waar nodig |
| Laat documenten vertalen indien nodig | Gebruik een beëdigd vertaler |
| Stel de bevoegde rechter vast | Woonplaats en nationaliteit volgens Brussel II-ter |
| Stel het toepasselijke recht vast | Echtscheiding, huwelijksvermogen, alimentatie en kinderen apart beoordelen |
| Overweeg een rechtskeuze | Alleen mogelijk binnen de grenzen van de wet of verordening |
| Breng het vermogen in kaart | Woningen, rekeningen en pensioen in alle betrokken landen |
| Houd rekening met bijkomende kosten | Vertalingen, legalisatie, procedures, reis- en verblijfskosten |
Een internationale echtscheiding duurt vaak langer dan een scheiding waarbij alles in Nederland speelt. Houd rekening met vertraging door het opvragen van buitenlandse stukken en door eventuele procedures in een ander land. Een georganiseerde aanpak vanaf het begin helpt u om het overzicht te houden en onnodige kosten te voorkomen.
Wat geldt voor kinderalimentatie en omgang over de grens?
Voor kinderalimentatie geldt in de regel het recht van het land waar het kind woont. Over gezag en omgang beslist meestal de rechter van dat land.
Over gezag en omgang beslist in de regel de rechter van het land waar het kind woont; voor kinderalimentatie gelden aparte Europese en Haagse regels. Juist bij kinderen is het belangrijk om deze vragen los van de echtscheiding zelf te bekijken. Het land waar de echtscheiding wordt uitgesproken, is niet altijd het land dat over de kinderen beslist.
Welk recht geldt voor kinderalimentatie?
Welke rechter bevoegd is, volgt uit de Alimentatieverordening (Verordening (EG) nr. 4/2009). Welk recht die rechter toepast, volgt uit het Haags Alimentatieprotocol van 2007: de hoofdregel is het recht van het land waar de alimentatiegerechtigde, meestal het kind, zijn gewone verblijfplaats heeft. Woont uw kind in Nederland, dan berekent de Nederlandse rechter de kinderalimentatie in de regel aan de hand van de draagkracht van beide ouders en de behoefte van het kind, waarbij ook de verdeling van de zorg meeweegt. Andere landen gebruiken eigen berekeningsmethoden.
Deze Europese en internationale regels maken het ook mogelijk om een alimentatiebeslissing in een ander land te laten erkennen en uitvoeren. Betaalt de andere ouder vanuit het buitenland niet, dan bestaan er dus juridische middelen om de alimentatie over de grens te innen.
Welke rechter beslist over gezag en omgang?
Volgens artikel 7 lid 1 Brussel II-ter is in de regel de rechter bevoegd van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft op het moment dat de zaak aanhangig wordt gemaakt. De Hoge Raad heeft op 8 november 2024 (ECLI:NL:HR:2024:1594) beslist dat het voor een nieuw verzoek dat pas in hoger beroep wordt gedaan, aankomt op de verblijfplaats van het kind op het moment van dat verzoek. Woont het kind dan inmiddels buiten de EU, dan kan de Nederlandse rechter op grond van de verordening zijn bevoegdheid voor dat verzoek missen.
Bij de inhoud van de regeling staat het belang van het kind voorop. De rechter kijkt onder meer naar de leeftijd van de kinderen, hun band met beide ouders, hun school en sociale omgeving, en de reisafstand en reiskosten. Omdat het kind niet wekelijks bij de andere ouder kan zijn, worden vaak langere perioden in de vakanties afgesproken. Een flexibele regeling werkt meestal beter bij de praktische beperkingen van co-ouderschap over de grens.
Hoe maakt u afspraken die over de grens werken?
Maak concrete afspraken over wie de reiskosten betaalt, hoe het kind reist en hoe het contact tussen de bezoeken verloopt, bijvoorbeeld via vaste videobelmomenten. Gedeelde digitale agenda’s en vaste communicatiekanalen tussen de ouders helpen om misverstanden te voorkomen. Leg de afspraken schriftelijk vast in het ouderschapsplan. Wilt u met het kind naar het buitenland verhuizen, dan heeft u in de regel toestemming nodig van de andere ouder met gezag of van de rechter.
Financieel moet u rekening houden met wisselkoersen en met verschillen in kosten van levensonderhoud tussen landen. Die kunnen een reden zijn om alimentatieafspraken later aan te passen. Leg daarom ook vast in welke munt wordt betaald en wanneer de afspraken worden herzien.
Elke internationale regeling voor omgang en alimentatie is maatwerk. Wederzijds respect en een duidelijke focus op de kinderen zijn de basis voor een regeling die standhoudt. Begeleiding door een advocaat of mediator kan helpen om conflicten te beperken en de kinderen ondanks de afstand een stabiele omgeving te bieden.
Wanneer schakelt u een advocaat in?
Schakel een advocaat in voordat u of uw partner een procedure start, zeker als meer dan één land bevoegd kan zijn. Wie het eerst een verzoek indient, kan bepalen in welk land de zaak loopt. Een tijdige analyse geeft u de ruimte om die keuze bewust te maken.
Waar let u op bij de keuze van een advocaat?
Kies een advocaat die thuis is in het Nederlandse internationaal privaatrecht en de Europese verordeningen op het gebied van familierecht. Bij een procedure in het buitenland is daarnaast vaak een advocaat in dat land nodig. Uw Nederlandse advocaat kan met die collega afstemmen, zodat de procedures in beide landen op elkaar aansluiten.
De advocaat brengt uw situatie in kaart: welke landen bevoegd zijn, welk recht op elk onderdeel van toepassing is en welke risico’s daaraan verbonden zijn. Op basis daarvan bespreekt u samen welke aanpak het beste bij uw situatie past.
Hoe bereidt u de procedure strategisch voor?
Breng vóór de start van de procedure de belangrijkste onderdelen in kaart: de verdeling van het vermogen, de rechten op eigendommen in verschillende landen, de alimentatie en de regeling voor de kinderen. Zo ziet u op tijd waar de rechtsstelsels van de betrokken landen met elkaar kunnen botsen. Fiscale gevolgen bespreekt u daarnaast met een fiscaal adviseur.
Zijn de rechters van meer landen bevoegd, dan kan de keuze voor een bepaald land financiële en juridische gevolgen hebben. Dat vraagt kennis van de Europese verordeningen, de Haagse verdragen en het recht van de betrokken landen.
Hoe houdt u de communicatie werkbaar?
Bij een internationale echtscheiding kunnen taalverschillen en verschillende verwachtingen over de procedure de communicatie bemoeilijken. Een advocaat kan helpen om afspraken helder te formuleren en misverstanden te voorkomen. Waar mogelijk is mediation een goede manier om samen tot afspraken te komen.
Een zakelijke en respectvolle opstelling helpt om onnodige conflicten te vermijden en praktische oplossingen te bereiken. Uw advocaat behartigt uw juridische belangen en houdt daarbij rekening met de emotionele kant van de situatie.
Elke internationale echtscheiding vraagt om een aanpak die past bij de persoonlijke omstandigheden en de betrokken landen. Wie vroeg advies inwint, houdt meer regie over het verloop van de procedure.
Wat kunnen wij voor u doen bij een internationale echtscheiding?
Wij behandelen internationale echtscheidingen voor de Nederlandse rechter en stemmen zo nodig af met een advocaat in het andere land.
- Wij stellen vast of de Nederlandse rechter bevoegd is op grond van artikel 3 van de Brussel II-ter-verordening en of u aan de wachttermijn voldoet.
- Wij beoordelen per onderdeel welk recht geldt: de echtscheiding (artikel 10:56 BW), het huwelijksvermogen, de alimentatie en de kinderen.
- Wij adviseren of u er goed aan doet als eerste een verzoek in te dienen, omdat de eerst aangezochte rechter voorrang krijgt.
- Wij controleren uw buitenlandse documenten op legalisatie, apostille en beëdigde vertaling.
- Wij stellen een ouderschapsplan op met afspraken over reiskosten, contact en de munt waarin de alimentatie wordt betaald.
Samengevat
- De Brussel II-ter-verordening bepaalt of de Nederlandse rechter bevoegd is; woonplaats en nationaliteit zijn doorslaggevend, de plaats van het huwelijk niet.
- Een Nederlandse rechter past op de echtscheiding zelf in beginsel Nederlands recht toe (artikel 10:56 BW); bij een gemeenschappelijke buitenlandse nationaliteit is een rechtskeuze mogelijk.
- Voor huwelijksvermogen, alimentatie en kinderen gelden aparte Europese en Haagse regels, die tot een ander toepasselijk recht kunnen leiden.
- Over gezag en omgang beslist in de regel de rechter van het land waar het kind woont.
- Verzamel documenten en vertalingen tijdig en laat de keuze van het land beoordelen voordat een procedure start.
Veelgestelde vragen
Wanneer is de Nederlandse rechter bevoegd bij een internationale echtscheiding?
Onder meer als u beiden in Nederland woont, als uw partner hier woont, als u allebei Nederlander bent, of als u zelf ten minste één jaar in Nederland woont (zes maanden als u Nederlander bent). Is de Nederlandse rechter bevoegd, dan past hij op de echtscheiding zelf in beginsel Nederlands recht toe.
Wat zijn de belangrijkste stappen bij een internationale echtscheiding?
Verzamel en vertaal de benodigde documenten, stel vast welke rechter bevoegd is en welk recht op elk onderdeel van toepassing is, en breng uw vermogen in alle betrokken landen in kaart. Laat dit beoordelen voordat u een procedure start.
Hoe wordt kinderalimentatie vastgesteld bij een internationale echtscheiding?
In de regel geldt het recht van het land waar het kind woont (Haags Alimentatieprotocol 2007). Woont het kind in Nederland, dan kijkt de rechter naar de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders. Andere landen hanteren eigen berekeningsmethoden.
Waarom is gespecialiseerde juridische hulp belangrijk bij een internationale echtscheiding?
Omdat de echtscheiding, het vermogen, de alimentatie en de kinderen elk onder andere regels kunnen vallen. Een advocaat met kennis van internationaal familierecht ziet die verschillen op tijd en voorkomt dat u een procedure start in een land dat ongunstig voor u uitpakt.
Wat kunt u nu doen?
Bij een internationale echtscheiding komen vaak meerdere vragen tegelijk op: welk land bevoegd is, welk recht geldt, welke buitenlandse documenten u nodig heeft en hoe u de regeling voor de kinderen over de grens vormgeeft. Zet uw gegevens en vragen op een rij, en verzamel alvast de akte van het huwelijk en eventuele huwelijkse voorwaarden. Zo kan uw situatie snel en zorgvuldig worden beoordeeld.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.
