Nieuw huis kopen tijdens uw echtscheiding: wat mag en wat zijn de gevolgen

Gepubliceerd op 28 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Ja, u mag tijdens uw echtscheiding een nieuw huis kopen. Wie de eigenaar wordt, hangt af van uw huwelijksstelsel en van het moment waarop het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank is ingediend. Koopt u vóór dat moment, dan valt de woning bij een huwelijk in gemeenschap van goederen in de gemeenschap; koopt u erna, dan is de woning in beginsel van u alleen. Die tweede regel geldt alleen als de echtscheiding ook echt wordt uitgesproken (artikel 1:99 lid 1 BW).

Dit artikel is bedoeld voor u als u gaat scheiden en al tijdens de procedure een andere woning wilt kopen. Het gaat over eigendom, toestemming van uw echtgenoot, de hypotheek en de gevolgen voor de alimentatie. Na de inschrijving van de echtscheiding bij de burgerlijke stand bent u gescheiden en koopt u als alleenstaande; die situatie valt buiten dit artikel.

Welk huwelijksstelsel geldt voor u?

Bent u zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan geldt gemeenschap van goederen. Voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 is dat de beperkte gemeenschap: alleen wat u tijdens het huwelijk samen opbouwt valt erin, niet wat u vóór het huwelijk had of via erfenis of schenking krijgt (artikel 1:94 BW). Een woning die u tijdens het huwelijk koopt, valt in beide stelsels in beginsel in de gemeenschap.

Heeft u huwelijkse voorwaarden gemaakt, dan geeft de tekst daarvan de doorslag. Bij koude uitsluiting (geen gemeenschap, geen verrekening) is een woning die u op eigen naam koopt van u alleen. Staat er een verrekenbeding in, dan kan de waarde van de nieuwe woning toch meetellen bij de verrekening. Zie voor de peildatum van verrekening uw voorwaarden en artikel 1:142 BW.

Waarom is de datum van het echtscheidingsverzoek zo belangrijk?

Sinds 1 januari 2012 wordt de gemeenschap ontbonden op het moment dat het verzoek tot echtscheiding wordt ingediend, mits de echtscheiding daarna volgt (artikel 1:99 lid 1 BW). Wat u na die datum verkrijgt, valt in beginsel niet meer in de gemeenschap. Schulden die u daarna aangaat ook niet.

Koopt u vóór het verzoek?

Dan loopt de gemeenschap nog door. De woning en de hypotheekschuld vallen in de gemeenschap, ook als alleen uw naam op de koopakte staat. Uw echtgenoot deelt mee in de waarde en ook in een waardestijging tot de verdeling.

Voor de waardering bij een verdeling door de rechter geldt namelijk de datum van de uitspraak, tenzij partijen iets anders afspreken of de redelijkheid en billijkheid een andere datum vergen. Dat oordeelde de Hoge Raad op 8 december 2023 (ECLI:NL:HR:2023:1722). Een woning die u vóór het verzoek koopt, kan dus nog jaren in waarde meetellen als de verdeling lang duurt.

Bovendien kunnen schuldeisers van uw echtgenoot zich op gemeenschapsgoederen verhalen (artikel 1:96 BW). Een aankoop in deze fase maakt de verdeling dus groter en vaak moeilijker.

Koopt u na het verzoek?

Dan valt de woning in beginsel buiten de gemeenschap. U bent alleen eigenaar en alleen u bent aansprakelijk voor de nieuwe hypotheek. De woning hoeft niet mee in de verdeling.

Er is één belangrijk voorbehoud. Wordt het verzoek ingetrokken of afgewezen, dan is de gemeenschap niet ontbonden. Een woning die u in de tussentijd kocht, valt dan alsnog in de gemeenschap. Wacht daarom met kopen tot vaststaat dat de procedure doorgaat, of maak schriftelijke afspraken met uw echtgenoot.

Kan een woning vóór het verzoek toch buiten de gemeenschap blijven?

Soms wel. Een goed dat u koopt met geld dat niet in de gemeenschap valt, zoals een erfenis of schenking met een uitsluitingsclausule, valt onder voorwaarden ook buiten de gemeenschap (artikel 1:95 lid 1 BW). Komt meer dan de helft van de koopsom ten laste van de gemeenschap, bijvoorbeeld via een gezamenlijke hypotheek, dan valt de woning wel in de gemeenschap en ontstaat hooguit een vergoedingsrecht.

Leg daarom de herkomst van het geld vast: bankafschriften, de akte van verdeling van de erfenis of de schenkingsakte. Laat de notaris de herkomst van de gelden in de leveringsakte vermelden.

Heeft u toestemming van uw echtgenoot nodig?

Voor de koop zelf meestal niet. De wettelijke toestemmingsregel in artikel 1:88 BW gaat vooral over het verkopen, bezwaren of verhuren van de woning waarin u samen woont, en over borgtochten. Een nieuwe woning waarin uw echtgenoot nooit heeft gewoond, valt daar in beginsel niet onder.

Banken vragen in de praktijk toch vaak een handtekening van de echtgenoot zolang de echtscheiding niet is ingeschreven. Dat is een eis van de bank, niet van de wet. Weigert uw echtgenoot een toestemming die de wet wel vereist, dan kunt u de rechtbank om vervangende toestemming vragen (artikel 1:140 BW). De rechter kijkt dan onder meer of de weigering redelijk is.

De meest praktische oplossing is een afspraak in het (concept)convenant: u geeft elkaar uitdrukkelijk toestemming om een andere woning te kopen en te financieren, en verklaart dat die woning buiten de gemeenschap valt.

Hoe regelt u de hypotheek tijdens de scheiding?

Dat u mag kopen, betekent nog niet dat de financiering rondkomt. De bank wil weten hoe uw financiële situatie er na de scheiding uitziet.

1. Breng uw financiën in kaart: inkomen, schulden, woonlasten en te betalen of te ontvangen alimentatie.
2. Zorg voor een (concept)convenant met afspraken over de huidige woning, overwaarde of restschuld en de alimentatie.
3. Maak duidelijk wat er met de huidige woning gebeurt: verkoop, of één van u blijft wonen. Bent u nog hoofdelijk aansprakelijk voor de oude hypotheek, dan telt die last mee.
4. Laat een hypotheekadviseur berekenen hoeveel u kunt lenen, met en zonder alimentatie.

Stukken die de bank meestal vraagt: het (concept)convenant, de afspraken over de huidige woning, bewijs van inkomen en alimentatie, en een overzicht van bestaande leningen. Zonder duidelijke afspraken geeft een bank vaak geen bindend aanbod.

Belasting: de bijleenregeling

Had u in de huidige woning overwaarde, dan kan de bijleenregeling gelden. U moet die overwaarde (de eigenwoningreserve) dan in de nieuwe woning stoppen; leent u dat bedrag toch, dan is de rente daarover niet aftrekbaar. Bij een scheiding kunt u de eigenwoningreserve onder voorwaarden anders verdelen. Laat de fiscale gevolgen berekenen door een fiscalist of hypotheekadviseur; de Belastingdienst heeft een rekenhulp voor de bijleenregeling.

Wat betekent een nieuwe woning voor de alimentatie?

Uw nieuwe woonlasten tellen mee bij de berekening van partneralimentatie en kinderalimentatie. De rechter kijkt naar de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler. Rechters gebruiken daarvoor de aanbevelingen van de Expertgroep Alimentatienormen (de Tremanormen), met redelijke woonlasten.

Een voorbeeld ter illustratie: koopt de alimentatieplichtige een duurdere woning dan nodig, dan kan de rechter rekenen met lagere, redelijke woonlasten. De hogere lasten verlagen de alimentatie dan niet volledig.

Houd verder rekening met dubbele lasten zolang de huidige woning niet is verkocht. Zolang u beiden hoofdelijk aansprakelijk bent voor de oude hypotheek, kan de bank u allebei aanspreken.

Welke route geeft de meeste zekerheid?

De sterkste positie heeft u meestal als u koopt na indiening van het verzoek, met een getekend convenant. Daarin staan dan de afspraken over de huidige woning, de alimentatie en de verdeling, en de verklaring dat u elkaar toestemming geeft voor de aankoop.

Stappenplan

1. Stel vast onder welk huwelijksstelsel u bent getrouwd. Heeft u huwelijkse voorwaarden, vraag dan een afschrift op bij de notaris.
2. Bespreek met uw advocaat of mediator wanneer het verzoek tot echtscheiding wordt ingediend.
3. Maak afspraken over de huidige woning en leg die vast in het convenant, met toestemming voor de aankoop van een andere woning.
4. Laat uw leencapaciteit, de alimentatie en de bijleenregeling in één keer doorrekenen.
5. Teken pas een koopovereenkomst als de financiering zeker is, of neem een financieringsvoorbehoud op.

Wat kunnen wij doen bij de aankoop van een huis tijdens uw scheiding?

Wij begeleiden de vermogensrechtelijke kant van uw scheiding, ook als u al een nieuwe woning wilt kopen. Meer daarover leest u op onze pagina scheidingsadvocaat. Wij kunnen onder meer:

• vaststellen wat uw huwelijksstelsel of huwelijkse voorwaarden betekenen voor een nieuwe woning;
• met u het moment van indiening van het echtscheidingsverzoek bepalen;
• in het (concept)convenant de toestemming voor aankoop en financiering vastleggen;
• de herkomst van eigen geld laten vastleggen;
• de rechtbank om vervangende toestemming vragen als dat nodig is.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn hypotheekrente meenemen naar een nieuwe woning?

Dat hangt af van uw bank. Sommige banken staan meenemen van de rente bij verhuizing toe, maar bij een scheiding is dat geen vanzelfsprekendheid. Vraag dit na voordat u een koopovereenkomst tekent.

Wat als mijn echtgenoot het echtscheidingsverzoek intrekt nadat ik heb gekocht?

Dan is de gemeenschap niet ontbonden en valt de woning alsnog in de gemeenschap. Dient een van u later opnieuw een verzoek in, dan geldt de nieuwe indieningsdatum.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.