Nieuw huis kopen tijdens uw echtscheiding: mag dat?

Gepubliceerd op 28 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Mag u een huis kopen tijdens uw echtscheiding?

Ja, u mag tijdens uw echtscheiding een nieuw huis kopen. Maar wie de eigenaar wordt, hangt af van uw huwelijksstelsel en van het moment waarop het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank is ingediend. Koopt u vóór dat moment, dan valt de woning bij een huwelijk in gemeenschap van goederen in de gemeenschap. Koopt u erna, dan is de woning in beginsel van u alleen.

Dit artikel is bedoeld voor u als u gaat scheiden en al tijdens de procedure een andere woning wilt kopen. Wij bespreken of u toestemming van uw echtgenoot nodig heeft, wie eigenaar wordt en hoe een bank naar uw aanvraag kijkt. De situatie na de inschrijving van de echtscheiding bij de burgerlijke stand laten wij buiten beschouwing. Dan bent u gescheiden en koopt u als alleenstaande.

Het korte antwoord: kopen mag, maar de gevolgen verschillen sterk. Koopt u vóór de indiening van het echtscheidingsverzoek, dan hoort de woning bij de gemeenschap en deelt uw echtgenoot mee in de waarde. Koopt u daarna, dan hoort de woning in beginsel bij uw eigen vermogen. De hypotheek en de alimentatie vragen in beide gevallen aparte aandacht.

In dit artikel leest u:

• hoe uw huwelijksstelsel bepaalt of uw echtgenoot meedeelt in de nieuwe woning
• waarom het moment van indienen van het echtscheidingsverzoek zo belangrijk is
• wanneer u toestemming nodig heeft voor de aankoop en voor de hypotheek
• wat de gevolgen zijn voor alimentatie, woonlasten en belasting
• welke stappen u zet om tijdens de scheiding een hypotheek te krijgen

Welk huwelijksstelsel geldt voor u?

Bent u zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan geldt gemeenschap van goederen; voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 is dat de beperkte gemeenschap. Uw huwelijksstelsel bepaalt wie eigenaar wordt van een woning die u tijdens de scheiding koopt. Zonder die kennis kunt u de gevolgen van een aankoop niet goed inschatten. Het stelsel is ook de basis voor alle vragen over toestemming, hypotheek en verdeling.

Bent u getrouwd in gemeenschap van goederen, dan delen u en uw echtgenoot de bezittingen en schulden die in de gemeenschap vallen. Heeft u huwelijkse voorwaarden gemaakt, dan kan dat heel anders geregeld zijn. De precieze tekst van uw huwelijkse voorwaarden geeft dan de doorslag.

Wat geldt bij gemeenschap van goederen?

Bij gemeenschap van goederen valt een woning die u tijdens het huwelijk koopt in beginsel in de gemeenschap. Tot 2018 was trouwen in algehele gemeenschap van goederen de standaard; bent u na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen. Ook in de beperkte gemeenschap valt wat u tijdens het huwelijk samen opbouwt, zoals een woning die u dan koopt.

Wat betekent dit voor een woningaankoop?

• Een huis dat u koopt voordat de gemeenschap is ontbonden, valt in de gemeenschap.
• Uw echtgenoot deelt dan mee in de waarde, ook als alleen uw naam op de koopakte staat.
• De hypotheekschuld valt in dat geval ook in de gemeenschap.
• Bij de verdeling moet u deze woning meenemen in de afspraken in het echtscheidingsconvenant.

Snel een woning kopen lijkt misschien handig, zeker als u een eigen plek nodig heeft. Maar u voegt dan een extra bezit toe dat verdeeld moet worden. Dat maakt de afwikkeling van de scheiding ingewikkelder en duurder.

Wat geldt bij huwelijkse voorwaarden met scheiding van goederen?

Bij huwelijkse voorwaarden met volledige scheiding van goederen heeft u veel meer vrijheid. Valt een woning volgens uw voorwaarden niet in een gemeenschap, dan kunt u zelfstandig kopen zonder dat uw echtgenoot meedeelt in die woning.

De voordelen van dit stelsel:

• De nieuwe woning hoort bij uw eigen vermogen.
• Voor de koop zelf hoeft u uw echtgenoot geen toestemming te vragen.
• Uw echtgenoot deelt niet mee in een waardestijging of waardedaling.
• De afspraken in het echtscheidingsconvenant worden een stuk eenvoudiger.

Let op: ook in huwelijkse voorwaarden kunnen een beperkte gemeenschap of verrekenbedingen staan. Dan deelt uw echtgenoot toch mee, of moet u vermogen met elkaar verrekenen. Lees daarom altijd de precieze tekst van uw huwelijkse voorwaarden. Is de woning niet duidelijk buiten een gemeenschap gehouden, dan kunnen dezelfde gevolgen gelden als bij gemeenschap van goederen.

Het stelsel bepaalt dus uw uitgangspositie. Maar ook bij gemeenschap van goederen is er een moment waarop de situatie verandert: de indiening van het echtscheidingsverzoek.

Waarom is het moment van het echtscheidingsverzoek zo belangrijk?

Het moment waarop u of uw echtgenoot het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank indient, bepaalt wie eigenaar wordt van een nieuw huis. Sinds 2012 is dat het wettelijke peilmoment: op die datum eindigt de gemeenschap van goederen. Wat u daarna koopt, valt in beginsel niet meer in de gemeenschap.

Wat gebeurt er als u koopt vóór het verzoek?

Zolang het echtscheidingsverzoek niet is ingediend, loopt de gemeenschap gewoon door. Een woning die u in deze fase koopt, valt dan in de gemeenschap, met alle gevolgen van dien.

Wat gebeurt er dan?

• De nieuwe woning valt in de gemeenschap van goederen.
• Uw echtgenoot deelt mee in de waarde, ongeacht wie de koopakte ondertekent.
• Ook de lening valt in de gemeenschap. U draagt die schuld in beginsel samen.
• Bij de verdeling moet u afspreken wie de woning krijgt, of dat de woning wordt verkocht.

De risico’s:

• U voegt een extra bezit toe dat verdeeld moet worden.
• Uw echtgenoot kan aanspraak maken op de helft van een waardestijging.
• Schuldeisers van uw echtgenoot kunnen zich via de gemeenschap ook op deze woning verhalen.
• Een conflict over de verdeling kan hierdoor verder oplopen.

Een koopwoning aanschaffen voordat het verzoek is ingediend, is daarom meestal niet verstandig. U bouwt dan vermogen op dat u mogelijk met uw echtgenoot moet delen. Wilt u toch eerder kopen, maak daar dan vooraf schriftelijke afspraken over.

Wat verandert er als u koopt na het verzoek?

Vanaf het moment dat de rechtbank het verzoek tot echtscheiding heeft ontvangen, is de gemeenschap ontbonden. Een woning die u daarna koopt, hoort in beginsel bij uw eigen vermogen.

Wat betekent dit voor het eigendom?

• Een woning die u nu koopt, hoort bij uw eigen vermogen.
• Uw echtgenoot deelt niet mee in deze woning.
• De hypotheekschuld is ook van u alleen; uw echtgenoot is daar niet voor aansprakelijk.
• U hoeft deze woning niet mee te nemen in de verdeling van de gemeenschap.

Let op bij de hypotheek: u mag zelfstandig kopen, maar de bank kan bij de hypotheek toch om medewerking van uw echtgenoot vragen. Zolang de echtscheiding niet is ingeschreven bij de burgerlijke stand, bent u formeel nog getrouwd. Sommige banken willen dan een handtekening van uw echtgenoot zien. Werkt uw echtgenoot niet mee terwijl zijn of haar toestemming wettelijk nodig is, dan kunt u de rechter vragen om vervangende toestemming.

Kan een woning toch buiten de gemeenschap blijven?

Ja, in een aantal gevallen kan een woning ook bij aankoop vóór het verzoek buiten de gemeenschap blijven. Dat hangt af van de herkomst van het geld waarmee u koopt.

Kopen met eigen geld: betaalt u de woning grotendeels met geld dat niet in de gemeenschap valt, dan kan de woning onder voorwaarden buiten de gemeenschap blijven. Denk aan een erfenis of een schenking die volgens het testament of de schenking buiten de gemeenschap valt. Er gelden wel strikte voorwaarden:

• Het grootste deel van de koopsom moet aantoonbaar uit uw eigen vermogen komen.
• Laat de herkomst van het geld bij de aankoop vastleggen, bijvoorbeeld in de notariële akte.
• U moet later kunnen bewijzen waar het geld vandaan kwam, bijvoorbeeld met bankafschriften of de akte van verdeling van de erfenis.

Deze uitzondering is lastig als u ook een grote lening nodig heeft. Laat vooraf beoordelen of uw situatie eronder valt en hoe u dit het beste vastlegt.

Hoe regelt u de hypotheek en de financiën?

Dat u juridisch mag kopen, betekent nog niet dat de financiering rond komt. Banken zijn voorzichtig bij een lopende scheiding, en de financiële gevolgen gaan verder dan alleen de koopsom.

Hoe vraagt u een hypotheek aan tijdens de scheiding?

Een hypotheek krijgen tijdens de scheiding is mogelijk, maar vraagt goede voorbereiding. De bank wil weten hoe uw financiële situatie er na de scheiding uitziet.

De stappen voor de aanvraag:

1. Breng uw financiën in kaart – zet uw inkomen, schulden, woonlasten en eventuele alimentatie op een rij.
2. Zorg voor een (concept)convenant – daarin staan de afspraken over de huidige woning, de verdeling van overwaarde of restschuld en de alimentatie.
3. Maak duidelijk wat er met de huidige woning gebeurt – de bank wil weten of die wordt verkocht, of dat een van u beiden er blijft wonen.
4. Spreek vooraf met een hypotheekadviseur – laat berekenen hoeveel u kunt lenen, met en zonder alimentatie.

Welke stukken heeft u nodig?

• een getekend convenant of een concept daarvan
• de afspraken over de verdeling van de huidige koopwoning
• bewijs van uw inkomen en van eventuele alimentatie
• een overzicht van bestaande hypotheeklasten en andere verplichtingen

Het convenant speelt een grote rol. Zonder duidelijke afspraken over de huidige woning en de alimentatie geeft een bank vaak geen bindend aanbod. De bank wil namelijk met al uw toekomstige lasten rekening houden.

Welke gevolgen heeft het moment van aankoop?

Het moment bepaalt wie eigenaar wordt, wie de hypotheekschuld draagt en hoe de woonlasten meetellen voor de alimentatie.

Wat betekent dit? De sterkste uitgangspositie heeft u meestal als u koopt na indiening van het verzoek, met een getekend convenant. Daarin staan dan duidelijke afspraken over de huidige woning, de partneralimentatie en de verdeling. Dat geeft de bank zekerheid en voorkomt dat uw echtgenoot onverwacht meedeelt in de nieuwe woning.

Het moment van kopen heeft ook fiscale gevolgen. Door de bijleenregeling moet u de overwaarde van uw vorige woning gebruiken voor de nieuwe woning als u binnen 3 jaar opnieuw koopt; leent u dat bedrag toch bij, dan is de rente daarover niet aftrekbaar. Bij een ingewikkelde verdeling is dat lastig te berekenen. De Belastingdienst heeft hiervoor een rekenhulp.

Welke problemen kunt u tegenkomen?

Vooral een echtgenoot die niet meewerkt, een bank die extra eisen stelt en gevolgen voor de alimentatie. Een woning kopen tijdens een scheiding verloopt niet altijd soepel. Hieronder staan drie knelpunten die kunnen spelen, en wat u eraan kunt doen.

Wat als uw echtgenoot niet wil meewerken?

Dan kunt u de rechtbank om vervangende toestemming vragen, als die toestemming wettelijk nodig is. Soms weigert een echtgenoot medewerking aan een hypotheek, bijvoorbeeld uit onvrede of om druk uit te oefenen in de onderhandelingen.

Wat kunt u doen? Is de toestemming van uw echtgenoot wettelijk nodig, dan kunt u de rechtbank vragen om een machtiging die die toestemming vervangt. De rechter weegt de belangen af. Is de aankoop redelijk? Heeft u de woning nodig om te wonen, bijvoorbeeld met de kinderen? Loopt uw echtgenoot een onredelijk risico?

Een redelijke aankoop met een duidelijke financiële onderbouwing versterkt uw verzoek. Houd wel rekening met de tijd die een procedure kost, en met de kosten van de procedure.

Wat als de bank extra eisen stelt?

Dan helpt het om snel afspraken over de huidige woning te maken en die in het convenant vast te leggen. Banken toetsen streng. Zonder definitief convenant, of bij onduidelijkheid over de huidige woning, kan de financiering vastlopen.

Wat helpt:

• Maak zo snel mogelijk afspraken met uw echtgenoot over de huidige woning.
• Leg in het convenant uitdrukkelijk vast dat u elkaar toestemming geeft om een andere woning te kopen en te financieren.
• Overweeg tijdelijk te huren als de procedure lang duurt.
• Vraag de bank welke extra zekerheden zij accepteert, zoals meer eigen geld, een borg of een lager leenbedrag.

Vraag de bank ook of zij een voorlopig aanbod kan doen dat definitief wordt zodra het convenant is getekend. Of dat mogelijk is, verschilt per bank.

Wat betekent een nieuwe woning voor de alimentatie?

Uw nieuwe woonlasten tellen mee bij de vraag hoeveel partneralimentatie u kunt betalen of nodig heeft. De rechter kijkt naar wat de ontvanger nodig heeft (de behoefte) en wat de betaler kan missen (de draagkracht). Daarbij rekent de rechter met redelijke woonlasten; zeer hoge lasten door een dure aankoop tellen niet altijd volledig mee.

Waar let u op?

• Kies een woning met woonlasten die passen bij uw inkomen.
• Laat vooraf berekenen wat de aankoop betekent voor de alimentatie. Rechters gebruiken daarvoor de aanbevelingen van de Expertgroep Alimentatienormen (de Tremanormen).
• Houd rekening met dubbele lasten als de huidige woning nog niet is verkocht.
• Bespreek met een financieel scheidingsadviseur welke woonlasten verantwoord zijn.

Een duur nieuw huis kan uw eigen ruimte om alimentatie te betalen verkleinen, of uw financiële positie na de scheiding onder druk zetten. Weeg dit daarom zorgvuldig af voordat u tekent.

Welke stappen zet u nu?

1. Zoek uit onder welk huwelijksstelsel u bent getrouwd. Heeft u huwelijkse voorwaarden, vraag dan een afschrift op bij de notaris.
2. Bespreek met uw advocaat of mediator wanneer het verzoek tot echtscheiding wordt ingediend. Dat moment bepaalt of een nieuwe woning nog in de gemeenschap valt.
3. Maak afspraken over de huidige gezamenlijke woning en leg die vast in het convenant.
4. Laat een hypotheekadviseur uw leencapaciteit berekenen, inclusief eventuele alimentatie.

Wat kunnen wij voor u doen bij de aankoop van een huis tijdens uw scheiding?

Wij begeleiden de vermogensrechtelijke kant van uw scheiding, ook als u al een nieuwe woning wilt kopen. Meer daarover leest u op onze pagina scheidingsadvocaat.

• Wij stellen vast onder welk huwelijksstelsel u bent getrouwd en wat uw huwelijkse voorwaarden over een nieuwe woning bepalen.
• Wij bepalen met u het moment van indiening van het echtscheidingsverzoek, waarop de gemeenschap eindigt (artikel 1:99 BW).
• Wij leggen in het (concept)convenant vast dat u elkaar toestemming geeft voor de aankoop en financiering van een andere woning.
• Wij leggen de herkomst van eigen geld vast, zodat een woning buiten de gemeenschap kan blijven (artikel 1:124 lid 2 BW).
• Wij vragen de rechtbank om vervangende toestemming als uw echtgenoot zijn medewerking ten onrechte weigert.
• Wij berekenen met u wat uw nieuwe woonlasten betekenen voor de partneralimentatie.

Samengevat

U mag tijdens uw echtscheiding een nieuw huis kopen. Wie de eigenaar wordt, hangt af van uw huwelijksstelsel en vooral van het moment van aankoop. Voor de hypotheek kan de bank nog medewerking van uw echtgenoot vragen zolang de echtscheiding niet is ingeschreven.

De belangrijkste punten:

1. Koopt u vóór de indiening van het echtscheidingsverzoek, dan valt de woning bij gemeenschap van goederen in de gemeenschap.
2. Koopt u na de indiening, dan hoort de woning in beginsel bij uw eigen vermogen.
3. Bij huwelijkse voorwaarden bepaalt de tekst van uw voorwaarden wat er geldt; lees die goed na.
4. Banken willen duidelijkheid over de huidige woning en de alimentatie, meestal via een (concept)convenant.
5. Uw nieuwe woonlasten tellen mee voor de alimentatie, en bij overwaarde geldt de bijleenregeling.

Werkt uw echtgenoot niet mee terwijl zijn of haar toestemming nodig is, dan kunt u de rechtbank om vervangende toestemming vragen. Hangen ook de bijleenregeling, de hypotheekrenteaftrek of de berekening van partneralimentatie met uw aankoop samen, laat die dan in één keer doorrekenen.

Veelgestelde vragen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.