Gepubliceerd op 7 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 7 oktober 2026
Partneralimentatie duurt sinds 1 januari 2020 in beginsel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Er zijn drie wettelijke uitzonderingen, onder meer als u samen kinderen jonger dan twaalf jaar hebt; de hoogte hangt af van de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler.
De regels staan in artikel 1:157 van het Burgerlijk Wetboek. Hieronder leest u wanneer u recht hebt op partneralimentatie, hoe lang die duurt, hoe het bedrag wordt berekend en hoe u het later laat wijzigen.
Inhoudsopgave
Waarop berust de plicht tot partneralimentatie?
Op de onderhoudsplicht tussen ex-echtgenoten uit artikel 1:157 BW. Die geldt ook voor geregistreerde partners, maar niet voor ongehuwd samenwonenden.
Tijdens het huwelijk moeten echtgenoten elkaar het nodige verschaffen. Die verbondenheid stopt niet abrupt bij de scheiding. Artikel 1:157 BW geeft de rechter de bevoegdheid om de ene ex-echtgenoot een uitkering tot levensonderhoud te laten betalen aan de ander. Wie tijdens het huwelijk minder is gaan werken, bijvoorbeeld om voor de kinderen te zorgen, verliest verdiencapaciteit die na de scheiding niet direct terugkomt. Partneralimentatie overbrugt die periode.
Voor ongehuwd samenwonenden bestaat geen wettelijke onderhoudsplicht na de breuk, hoe lang de relatie ook duurde. Alleen als u in een samenlevingscontract zelf een onderhoudsverplichting hebt afgesproken, is er een aanspraak. Die berust dan op de overeenkomst. De verschillen leest u in ons artikel over partneralimentatie na samenwonen tegenover die na een huwelijk.
Partneralimentatie staat los van kinderalimentatie. Kinderalimentatie is bedoeld voor de kosten van de kinderen en loopt door tot het kind 21 jaar wordt (artikel 1:395a BW). Kinderalimentatie gaat voor: pas als die is betaald, komt de resterende draagkracht beschikbaar voor de ex-partner. Een overzicht van beide vormen vindt u op onze pagina over alimentatie.
Wanneer hebt u recht op partneralimentatie?
Als de ene ex-partner behoefte heeft en de andere draagkracht. Ontbreekt een van beide, dan stelt de rechter geen alimentatie vast.
Behoefte betekent dat u onvoldoende inkomen hebt om in uw eigen levensonderhoud te voorzien en dat ook redelijkerwijs niet kunt verwerven. De rechter kijkt naar de welstand tijdens het huwelijk, uw leeftijd, gezondheid en arbeidsverleden, en naar de vraag of u meer kunt gaan verdienen. Wie zonder goede reden niet solliciteert of minder gaat werken, kan te maken krijgen met een fictief inkomen: de rechter rekent dan met wat u had kunnen verdienen.
Draagkracht betekent dat de betaler financiële ruimte heeft zonder zelf onder een aanvaardbaar bestaansminimum te zakken.
Is de scheiding nog niet afgerond, dan kan de rechtbank op verzoek voorlopige voorzieningen treffen, onder meer over een bijdrage in het levensonderhoud. Die gelden voor de duur van de procedure. Meer daarover leest u in ons artikel over voorlopige voorzieningen bij echtscheiding.
Hoe lang duurt partneralimentatie?
De helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. De termijn begint op de dag dat de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.
Een huwelijk van zes jaar levert drie jaar alimentatie op, een huwelijk van acht jaar vier jaar. Elk huwelijk van tien jaar of langer loopt tegen het maximum van vijf jaar aan.
Op die hoofdregel bestaan drie uitzonderingen:
- hebt u samen kinderen jonger dan twaalf jaar, dan loopt de verplichting door tot het jongste kind twaalf wordt;
- duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en bereikt de ontvanger binnen tien jaar de AOW-leeftijd, dan loopt de alimentatie door tot die AOW-leeftijd;
- duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en is de ontvanger geboren op of vóór 1 januari 1970, dan geldt een termijn van tien jaar.
Vallen meerdere uitzonderingen samen, dan geldt de langste termijn. Wat er gebeurt als de AOW-leeftijd in zicht komt, leest u in ons artikel vervalt partneralimentatie automatisch bij de AOW-leeftijd?
Is beëindiging na afloop van de termijn zo ingrijpend dat die naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet van de ontvanger kan worden gevergd, dan kan de rechter de termijn verlengen. Dien zo’n verzoek tijdig in, ruim voordat de termijn afloopt. Wanneer het kans maakt, leest u in onze uitleg over de hardheidsclausule bij partneralimentatie.
Is het scheidingsverzoek vóór 1 januari 2020 ingediend, dan geldt het oude recht, met een maximumtermijn van twaalf jaar. Laat bij een oudere verplichting daarom eerst nagaan welk regime van toepassing is.
Let ook op de inschrijving. Volgens artikel 1:163 BW moet de echtscheidingsbeschikking binnen zes maanden worden ingeschreven. Gebeurt dat niet, dan verliest de beschikking haar kracht en bent u nog getrouwd.
Hoe wordt de hoogte berekend?
In twee stappen: eerst de behoefte van de ontvanger, daarna de draagkracht van de betaler. De rekenregels staan in de alimentatienormen van de Expertgroep Alimentatienormen.
De behoefte is het bedrag dat nodig is om een levensstandaard te behouden die aansluit bij die tijdens het huwelijk. Rechters gebruiken daarvoor een vuistregel die is afgeleid van het netto gezinsinkomen tijdens het huwelijk, verminderd met de kosten van de kinderen. Daarna wordt gekeken wat de ontvanger zelf kan verdienen. Het verschil heet de aanvullende behoefte.
Vervolgens wordt de draagkracht van de betaler berekend. Van zijn netto besteedbaar inkomen gaan onder meer de woonlasten en een vast bedrag voor levensonderhoud af, en eerst de kinderalimentatie. Wat overblijft, is beschikbaar voor partneralimentatie. Tot slot volgt vaak een vergelijking van het besteedbaar inkomen van beide partijen, zodat de betaler er niet structureel slechter van afkomt dan de ontvanger.
De alimentatienormen worden jaarlijks bijgewerkt en gepubliceerd door de Rechtspraak. Ze zijn geen wet en binden de rechter niet. In de praktijk vormen ze wel het vertrekpunt van bijna elke onderhandeling en beschikking. De discussie gaat daarom meestal niet over de methode, maar over de cijfers die erin gaan: welk inkomen telt mee, welke lasten zijn noodzakelijk en welke verdiencapaciteit is realistisch.
Bij ondernemers is dat het scherpst. De fiscale winst zegt weinig over wat er werkelijk beschikbaar is. Rechters kijken daarom naar het gemiddelde resultaat over meerdere jaren, naar noodzakelijke investeringen en naar de continuïteit van de onderneming. Over de fiscale gevolgen van alimentatie kunt u het best een fiscalist raadplegen.
Wanneer eindigt de verplichting vanzelf?
Na afloop van de termijn, bij overlijden van een van beiden en als de ontvanger hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenleven als waren zij gehuwd.
Volgens artikel 1:160 BW eindigt de verplichting definitief als de ontvanger opnieuw trouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenleven met een ander als waren zij gehuwd. Loopt die nieuwe relatie later stuk, dan herleeft de alimentatie niet.
Juist omdat de gevolgen zo definitief zijn, legt de rechter het begrip samenleven als waren zij gehuwd streng uit. Vereist is een affectieve relatie van duurzame aard, met wederzijdse verzorging en een gemeenschappelijke huishouding. Veel bij elkaar logeren of een relatie die aan en uit gaat, is niet genoeg. De betaler moet het samenwonen bewijzen, en dat is in de praktijk lastig.
Overlijdt de ontvanger of de betaler, dan eindigt de alimentatieplicht. De erfgenamen van de betaler zetten de betalingen niet voort.
Hoe laat u de alimentatie wijzigen?
Via een verzoek aan de rechter als de omstandigheden zijn gewijzigd. Hebt u een niet-wijzigingsbeding afgesproken, dan ligt de drempel veel hoger.
Artikel 1:401 BW maakt wijziging of intrekking mogelijk als de uitspraak of overeenkomst door gewijzigde omstandigheden niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoet. Denk aan baanverlies, een nieuwe baan, arbeidsongeschiktheid, de geboorte van een kind in een nieuw gezin of een flinke verandering in woonlasten. Ook een uitspraak of afspraak die van meet af aan op onjuiste of onvolledige gegevens berustte, kan zo worden gecorrigeerd.
Hebt u in het convenant een niet-wijzigingsbeding opgenomen, dan kan de rechter dat alleen doorbreken bij een zo ingrijpende wijziging dat ongewijzigde instandhouding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Denk aan een blijvend en fors inkomensverlies dat niet aan de betaler zelf te wijten is. Wat verder in zo’n overeenkomst hoort, leest u in ons artikel over het echtscheidingsconvenant.
De procedure verloopt via een verzoekschrift bij de rechtbank, met financiële stukken van beide kanten. Bijstand van een advocaat is verplicht. De rechter is terughoudend met terugwerkende kracht. Als ingangsdatum kiest hij meestal de datum van het verzoekschrift. Wachten met een verzoek kan u dus geld kosten.
Hoe werkt de jaarlijkse indexering?
Het alimentatiebedrag wordt elk jaar op 1 januari van rechtswege verhoogd met een percentage dat de minister vaststelt. De betaler moet die verhoging zelf doorvoeren.
Er is geen nieuwe beschikking voor nodig. Wie de indexering jaar na jaar vergeet, bouwt ongemerkt een achterstand op die de ontvanger met terugwerkende kracht kan opeisen. Partijen kunnen de indexering in het convenant uitsluiten, maar dat moet dan uitdrukkelijk zijn afgesproken. De Rijksoverheid publiceert het percentage elk najaar. Meer daarover leest u in ons artikel over de indexering van alimentatie.
Wat kunt u doen als er niet wordt betaald?
Met een beschikking of een convenant dat in de beschikking is opgenomen, kunt u een deurwaarder beslag laten leggen. U kunt de inning ook overdragen aan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO).
De beschikking is een executoriale titel. Daarmee kan een deurwaarder beslag leggen op loon of bankrekening. Bij loonbeslag geldt een beslagvrije voet, zodat de betaler een minimum overhoudt.
Het LBIO kan zowel kinder- als partneralimentatie voor u innen. Welke voorwaarden daarvoor gelden, leest u bij de Rijksoverheid. Welke route in uw situatie het snelst werkt, hangt af van de vraag of er verhaal is. Wij zetten de opties op een rij in ons artikel over het niet betalen van alimentatie.
Hoe legt u afspraken over partneralimentatie vast?
In het echtscheidingsconvenant, dat in de echtscheidingsbeschikking wordt opgenomen. Dan kunt u bij wanbetaling direct een deurwaarder inschakelen.
Een afspraak die alleen in een brief of appbericht staat, heeft die kracht niet. Leg in het convenant in elk geval ondubbelzinnig vast:
- het maandbedrag en de betaaldatum;
- de einddatum of de gebeurtenis waarop de verplichting eindigt;
- of de wettelijke indexering van toepassing is;
- of de afspraak kan worden gewijzigd, en zo ja onder welke voorwaarden.
Regel ook wat er gebeurt met bijzondere inkomsten, zoals een bonus, en wie welke financiële gegevens jaarlijks aanlevert. Onduidelijkheid over zulke punten is een veelvoorkomende bron van latere procedures.
Een alternatief is afkoop: de betaler betaalt ineens een bedrag en daarmee eindigt de verplichting. Dat geeft rust, maar is onomkeerbaar. Laat de fiscale gevolgen van een afkoopsom altijd door een fiscalist beoordelen.
Komt u er samen niet uit, dan hoeft de rechter niet de eerste stap te zijn. Mediation of onderhandeling via advocaten leidt vaak sneller tot een werkbare afspraak, zeker als er kinderen zijn en u nog jaren met elkaar te maken hebt. Lukt dat niet, dan stelt de rechter de alimentatie vast. Zie ook ons artikel over een vechtscheiding of vriendschappelijk uit elkaar.
Wat kunnen wij voor u doen bij partneralimentatie?
Onze familierechtadvocaten staan zowel de partner bij die alimentatie vraagt als de partner die moet betalen.
- Wij berekenen behoefte en draagkracht volgens de alimentatienormen van de rechtspraak (de Tremanormen).
- Wij toetsen of een uitzondering op de duur van vijf jaar geldt, bijvoorbeeld bij kinderen jonger dan twaalf jaar (artikel 1:157 BW).
- Wij leggen de afspraken vast in een echtscheidingsconvenant en bespreken met u of een niet-wijzigingsbeding verstandig is (artikel 1:159 BW).
- Wij dienen een verzoek tot wijziging in bij de rechtbank als inkomen of omstandigheden wezenlijk veranderen (artikel 1:401 BW).
- Wij schakelen bij een betalingsachterstand het LBIO of een deurwaarder in om de alimentatie te innen.
Samengevat
- Partneralimentatie duurt sinds 2020 de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 BW).
- Uitzonderingen gelden bij kinderen jonger dan twaalf en bij huwelijken van meer dan vijftien jaar.
- De hoogte hangt af van de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler; kinderalimentatie gaat voor.
- De verplichting eindigt definitief als de ontvanger hertrouwt of gaat samenleven als waren zij gehuwd.
- Bij gewijzigde omstandigheden kunt u de rechter om wijziging vragen (artikel 1:401 BW).
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt partneralimentatie sinds 2020?
De hoofdregel van artikel 1:157 BW is de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Een huwelijk van acht jaar levert vier jaar alimentatie op, een huwelijk van twintig jaar vijf jaar.
Er zijn drie uitzonderingen: bij kinderen jonger dan twaalf loopt de verplichting door tot het jongste kind twaalf wordt, en bij huwelijken van meer dan vijftien jaar gelden aparte regels rond de AOW-leeftijd en voor ontvangers geboren op of vóór 1 januari 1970.
Hebben samenwoners recht op partneralimentatie?
Nee. De wettelijke onderhoudsplicht geldt alleen voor gehuwden en geregistreerde partners.
Alleen als u in een samenlevingscontract zelf een onderhoudsverplichting hebt afgesproken, is er een aanspraak. Die berust dan op de overeenkomst.
Wat gebeurt er met de alimentatie als de ontvanger gaat samenwonen?
Volgens artikel 1:160 BW eindigt de verplichting als de ontvanger gaat samenleven met een ander als waren zij gehuwd. Die beëindiging is definitief.
De rechter legt dat begrip streng uit: vereist is een duurzame affectieve relatie met wederzijdse verzorging en een gemeenschappelijke huishouding. De betaler moet dat bewijzen.
Kan een vastgestelde partneralimentatie nog worden gewijzigd?
Ja. Volgens artikel 1:401 BW kan de rechter een uitspraak of overeenkomst wijzigen als de omstandigheden zijn veranderd of als zij op onjuiste of onvolledige gegevens berustte.
Bij een niet-wijzigingsbeding ligt de drempel hoger: dan moet de wijziging zo ingrijpend zijn dat vasthouden aan de afspraak onaanvaardbaar is.
Wat kunt u doen als de partneralimentatie niet wordt betaald?
Met een beschikking kunt u een deurwaarder beslag laten leggen op loon of bankrekening. Bij loonbeslag houdt de betaler een beslagvrije voet over.
U kunt de inning ook overdragen aan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen.
De familierechtadvocaten van Law & More berekenen uw positie door, onderhandelen over een convenant of voeren de procedure bij de rechtbank.
