Gepubliceerd op 21 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026
Scheiden zonder escalatie lukt het best als u eerst de juridische onderdelen op een rij zet: kinderen, alimentatie, woning, vermogen en pensioen, vastgelegd in een convenant en, bij minderjarige kinderen, een ouderschapsplan. Alleen bij hoog conflict, spoed of onveiligheid is direct een procedure via de rechter de betere route.
Een echtscheiding loopt in Nederland altijd via de rechtbank en een advocaat, ook als u het samen eens bent. Hieronder leest u welke stappen u zet, welke regels gelden en hoe u de rust bewaart.
Inhoudsopgave
Welke route kiest u: mediation, overlegscheiding of procedure?
De route hangt af van hoe goed u nog met elkaar kunt praten. Kunt u samen afspraken maken, dan dient één advocaat namens u beiden een gemeenschappelijk verzoek in op grond van artikel 1:154 BW.
- Mediation: een mediator begeleidt u bij het maken van afspraken; een advocaat zet die daarna om in een verzoekschrift.
- Overlegscheiding: ieder heeft een eigen advocaat, maar u onderhandelt samen aan tafel en spreekt af niet te procederen.
- Eenzijdig verzoek: uw advocaat vraagt de echtscheiding aan als de ander niet meewerkt, op grond van artikel 1:150 BW.
Bij spoed of onveiligheid kan uw advocaat de rechter vragen om voorlopige voorzieningen, bijvoorbeeld over het gebruik van de woning of voorlopige alimentatie (artikel 822 Rv). Woont een van u in het buitenland, laat dan eerst toetsen welke rechter bevoegd is en welk recht geldt.
Welke stukken heeft u nodig?
Verzamel vroeg alle stukken over relatie, woning, geld en kinderen. Dat versnelt gesprekken met mediator of advocaat en voorkomt discussie over de feiten.
- identiteitsbewijs, huwelijksakte en eventuele huwelijkse voorwaarden
- koopakte of huurcontract, hypotheekgegevens en de laatste WOZ-beschikking
- bankafschriften, leningen, verzekeringen en de laatste belastingaangiften
- pensioenoverzichten van alle werkgevers (via mijnpensioenoverzicht.nl)
- gegevens over de kinderen: school, opvang, zorg en de kosten die u voor hen maakt
Wat regelt u voor de kinderen?
Heeft u minderjarige kinderen, dan moet u volgens artikel 815 lid 2 Rv een ouderschapsplan bij het verzoek voegen. Daarin staan de zorgregeling, de informatie-uitwisseling en de kinderalimentatie.
Het gezamenlijk ouderlijk gezag blijft na de scheiding gewoon bestaan (artikel 1:251 BW). Belangrijke beslissingen over school, medische zorg of een paspoort neemt u dus nog steeds samen.
- een zorgrooster met wisselmomenten, vakanties en feestdagen
- afspraken over beslissingen, reizen naar het buitenland en toestemming
- de hoogte van de kinderalimentatie en de verdeling van extra kosten, zoals sport en opvang
- hoe u communiceert en wat u doet als het oploopt, bijvoorbeeld een evaluatiemoment of mediator
Hoe zit het met partneralimentatie?
Partneralimentatie duurt bij scheidingen na 1 januari 2020 in beginsel maximaal vijf jaar (artikel 1:157 BW). De hoogte hangt af van de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler.
De wet kent drie uitzonderingen: zijn er kinderen onder de 12 jaar, dan loopt de alimentatie door tot het jongste kind 12 is. Na een huwelijk van meer dan 15 jaar loopt ze door tot de AOW-leeftijd als de ontvanger die binnen tien jaar bereikt, en voor ontvangers geboren vóór 1 januari 1970 geldt dan maximaal tien jaar. Meer leest u in ons artikel over partneralimentatie.
Hoe verdeelt u woning, vermogen en schulden?
Bent u getrouwd in gemeenschap van goederen, dan wordt het gemeenschappelijk vermogen in beginsel bij helfte verdeeld (artikel 1:100 BW). De samenstelling van de gemeenschap wordt bepaald op de dag dat het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank is ingediend (artikel 1:99 BW).
Sinds 1 januari 2018 geldt voor nieuwe huwelijken een beperkte gemeenschap: wat u vóór het huwelijk had, blijft in beginsel van u. Maak eerst samen een volledige lijst met waarden en bewijsstukken, en verdeel pas daarna; zie ook wat er met uw vermogen gebeurt bij een scheiding.
Voor de woning kiest u tussen overname, verkoop of, bij huur, voortzetting door een van beiden. Bij overname moet de bank instemmen met het ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid; lees meer over wie in de woning mag blijven.
Wat gebeurt er met het pensioen?
Volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding heeft u recht op de helft van het ouderdomspensioen dat uw ex-partner tijdens het huwelijk heeft opgebouwd. U kunt in het convenant een andere verdeling afspreken.
Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder, dan betaalt die uw deel later rechtstreeks aan u uit. Spreek ook af wat er gebeurt met het bijzonder partnerpensioen, het nabestaandenpensioen voor de ex-partner.
Hoe legt u de afspraken vast?
Alle afspraken over vermogen, woning, partneralimentatie en pensioen komen in een echtscheidingsconvenant. Bij minderjarige kinderen komt daar het ouderschapsplan bij.
Schrijf concreet: met ingangsdata, bedragen, termijnen en wie wat doet. Neem een clausule op over evaluatie en over wat u doet bij een conflict, bijvoorbeeld eerst naar een mediator.
Hoe rondt u de procedure af?
Uw advocaat dient het verzoekschrift met convenant en ouderschapsplan in bij de rechtbank. Bij een gemeenschappelijk verzoek is meestal geen zitting nodig en beslist de rechter op de stukken.
Tegen de beschikking kan binnen drie maanden hoger beroep worden ingesteld (artikel 358 Rv). Wilt u niet zo lang wachten, dan kunt u allebei een akte van berusting tekenen; de beschikking wordt dan direct onherroepelijk.
De echtscheiding is pas definitief na inschrijving in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden, anders vervalt de echtscheiding (artikel 1:163 BW).
Hoe houdt u de communicatie rustig?
Structuur werkt beter dan discussie. Spreek af hoe, wanneer en waarover u contact heeft, en bevestig mondelinge afspraken kort per e-mail.
- Reageer niet direct op een geladen bericht; antwoord na een nacht slapen.
- Gebruik één kanaal en vaste momenten voor overleg.
- Houd de kinderen erbuiten en gebruik ze nooit als boodschapper.
- Wijzig afspraken niet eenzijdig, maar overleg of schakel de mediator in.
Wat regelt u na de scheiding?
Na de inschrijving geeft u de wijzigingen door aan de Belastingdienst (ook voor toeslagen), uw bank, verzekeraars en pensioenuitvoerder. Betaal of ontvang de alimentatie op de afgesproken data en bewaar convenant, beschikking en bewijs van inschrijving op één plek.
Wat kunnen wij voor u doen bij een scheiding?
Ons team familierecht begeleidt u bij elke stap van de scheiding:
- Wij bespreken met u welke route past: gemeenschappelijk verzoek, overlegscheiding of procedure.
- Wij stellen het echtscheidingsconvenant en het ouderschapsplan op of beoordelen een concept.
- Wij berekenen de partner- en kinderalimentatie op basis van behoefte en draagkracht.
- Wij dienen het verzoekschrift in en zorgen voor tijdige inschrijving van de beschikking.
- Wij vragen bij spoed voorlopige voorzieningen aan bij de rechtbank.
Samengevat
- Een echtscheiding loopt altijd via een advocaat en de rechtbank, ook als u het eens bent.
- Bij minderjarige kinderen is een ouderschapsplan verplicht (artikel 815 lid 2 Rv).
- Partneralimentatie duurt in beginsel maximaal vijf jaar, met drie wettelijke uitzonderingen.
- Het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt in beginsel bij helfte verdeeld; meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.
- Laat de beschikking binnen zes maanden na onherroepelijk worden inschrijven, anders vervalt de scheiding.
Veelgestelde vragen
Kunnen we met één advocaat scheiden?
Ja, als u het over alles eens bent. Eén advocaat dient dan namens u beiden een gemeenschappelijk verzoek in op grond van artikel 1:154 BW.
Hoe lang duurt een scheiding met een gemeenschappelijk verzoek?
Dat hangt vooral af van hoe snel u de afspraken rond heeft en de behandelduur bij de rechtbank. Met een akte van berusting vervalt de wachttijd van drie maanden voor hoger beroep.
Blijven we allebei het gezag houden?
Ja. Gezamenlijk gezag blijft na de scheiding bestaan (artikel 1:251 BW). Alleen de rechter kan op verzoek het gezag aan één ouder toekennen.
