Gepubliceerd op 15 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026
Spreekt een Nederlandse rechter een echtscheiding uit, dan past hij in principe altijd Nederlands recht toe, ook als u of uw partner een andere nationaliteit heeft (artikel 10:56 BW). Alleen als u beiden dezelfde buitenlandse nationaliteit heeft en voor dat recht kiest, past de rechter het recht van dat land toe.
Nederland doet niet mee aan de Europese Rome III-verordening over het toepasselijke recht bij echtscheiding. Daarom geldt de eigen Nederlandse regel. Voor de bevoegdheid van de rechter, het huwelijksvermogen, de alimentatie en de kinderen gelden wél Europese en internationale regels. Die bespreken wij hieronder stap voor stap.
Inhoudsopgave
Wanneer is de Nederlandse rechter bevoegd?
Of u in Nederland kunt scheiden, bepaalt de Brussel II-ter-verordening (EU 2019/1111), die sinds 1 augustus 2022 geldt. Artikel 3 van die verordening noemt de gronden; de belangrijkste is de gewone verblijfplaats van de echtgenoten.
De Nederlandse rechter is onder meer bevoegd als:
- u beiden uw gewone verblijfplaats in Nederland heeft;
- u daar uw laatste gezamenlijke gewone verblijfplaats had en een van u er nog woont;
- de andere echtgenoot (de verweerder) in Nederland woont;
- u een gezamenlijk verzoek indient en een van u in Nederland woont;
- u als verzoeker minstens een jaar in Nederland woont, of minstens zes maanden als u de Nederlandse nationaliteit heeft;
- u beiden de Nederlandse nationaliteit heeft.
Is geen enkele rechter in de EU bevoegd op grond van de verordening, dan kan de Nederlandse rechter nog bevoegd zijn op grond van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Meer over de procedure leest u in ons artikel over internationale echtscheiding in Nederland.
Welk recht past de Nederlandse rechter toe op de echtscheiding zelf?
Voor de vraag of en op welke grond de echtscheiding wordt uitgesproken, geldt Nederlands recht (artikel 10:56 lid 1 BW). De enige grond is dan duurzame ontwrichting van het huwelijk (artikel 1:151 BW).
Hebben u en uw partner dezelfde buitenlandse nationaliteit, dan kunt u in de procedure samen kiezen voor het recht van dat land. Ook een keuze van één van u geldt als de ander die niet tegenspreekt, of als u beiden een werkelijke band met dat land heeft (artikel 10:56 lid 2 BW). De keuze moet uitdrukkelijk of duidelijk uit het verzoekschrift of verweerschrift blijken.
Welk recht geldt voor de verdeling van het vermogen?
Voor huwelijken vanaf 29 januari 2019 bepaalt de Europese Huwelijksvermogensverordening (EU 2016/1103) welk recht geldt. Zonder rechtskeuze is dat het recht van de eerste gezamenlijke gewone verblijfplaats kort na het huwelijk.
Voor huwelijken tussen 1 september 1992 en 29 januari 2019 geldt het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978. Daarbij is de gewone verblijfplaats na het huwelijk meestal ook doorslaggevend, maar er zijn uitzonderingen op grond van nationaliteit en wijzigingen na verloop van tijd. Huwelijkse voorwaarden of een rechtskeuze gaan voor. Zie ook de gevolgen voor eigendommen bij scheiding.
Welk recht geldt voor alimentatie?
Voor alimentatie geldt het Haags Alimentatieprotocol van 2007: in principe het recht van het land waar degene die alimentatie ontvangt, zijn gewone verblijfplaats heeft. Bij partneralimentatie kan een echtgenoot bezwaar maken als het huwelijk een nauwere band heeft met een ander land, bijvoorbeeld het land van de laatste gezamenlijke verblijfplaats (artikel 5 van het protocol).
Welke rechter over alimentatie beslist, bepaalt de Europese Alimentatieverordening (EG 4/2009). Een uitspraak over alimentatie uit een andere EU-lidstaat kan in Nederland zonder aparte procedure worden ten uitvoer gelegd. Lees ook kinderalimentatie en co-ouderschap.
Wat geldt er voor de kinderen?
Over gezag en omgang beslist in principe de rechter van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft (artikel 7 Brussel II-ter). Het toepasselijke recht volgt uit het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996 en is meestal het recht van datzelfde land.
Verhuist een ouder zonder toestemming met het kind naar het buitenland, dan kan dat internationale kinderontvoering zijn. Het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980 regelt dan de teruggave. Zie internationale kinderontvoering.
Wordt een buitenlandse echtscheiding in Nederland erkend?
Een echtscheiding uit een andere EU-lidstaat wordt in Nederland in principe automatisch erkend (artikel 30 Brussel II-ter). Voor echtscheidingen van buiten de EU gelden de voorwaarden van artikel 10:57 BW, zoals een behoorlijke procedure en voldoende band met het land waar de scheiding is uitgesproken.
Na erkenning laat u de buitenlandse echtscheiding via uw gemeente verwerken in de Basisregistratie Personen (BRP). Meer hierover: erkenning van buitenlandse echtscheidingen.
Waar let u op bij een internationale echtscheiding?
- Stel vast waar u beiden uw gewone verblijfplaats heeft en sinds wanneer.
- Zoek uw huwelijksakte, eventuele huwelijkse voorwaarden en een rechtskeuze op.
- Controleer de datum van uw huwelijk: vóór of na 29 januari 2019 maakt verschil voor het vermogen.
- Ga na of een rechter in een ander land al een procedure heeft lopen; de eerst aangezochte rechter gaat voor (artikel 20 Brussel II-ter).
- Neem kinderen niet zonder toestemming van de andere ouder mee naar het buitenland.
Wat kunnen wij voor u doen bij een internationale echtscheiding?
Onze familierechtadvocaten begeleiden echtscheidingen met een internationaal element, in het Nederlands en in het Engels.
- Wij stellen vast of de Nederlandse rechter bevoegd is op grond van artikel 3 Brussel II-ter.
- Wij bepalen welk recht geldt voor het huwelijksvermogen en de alimentatie.
- Wij beoordelen of een rechtskeuze op grond van artikel 10:56 lid 2 BW zinvol is.
- Wij stellen het verzoekschrift en het ouderschapsplan op en voeren de procedure.
- Wij beoordelen of een buitenlandse echtscheiding in Nederland wordt erkend.
Samengevat
- Een Nederlandse rechter past op de echtscheiding zelf Nederlands recht toe; Nederland doet niet mee aan Rome III.
- Bij een gemeenschappelijke buitenlandse nationaliteit is een rechtskeuze mogelijk (artikel 10:56 lid 2 BW).
- De bevoegdheid van de rechter volgt uit artikel 3 Brussel II-ter.
- Voor vermogen, alimentatie en kinderen gelden aparte Europese en Haagse regels.
Veelgestelde vragen
Kan ik in Nederland scheiden als ik niet de Nederlandse nationaliteit heb?
Ja, als u of uw partner hier uw gewone verblijfplaats heeft en aan een van de gronden van artikel 3 Brussel II-ter is voldaan. Nationaliteit is niet beslissend.
Welk recht geldt als wij in het buitenland zijn getrouwd?
Voor de echtscheiding zelf past de Nederlandse rechter Nederlands recht toe. Voor het vermogen kijkt hij vooral naar uw eerste gezamenlijke woonplaats na het huwelijk en een eventuele rechtskeuze.
Wat als mijn partner in het buitenland al een procedure is begonnen?
Binnen de EU gaat de rechter voor bij wie het eerst een verzoek is ingediend. De andere rechter moet de zaak dan aanhouden.
Heeft mijn echtscheiding gevolgen voor mijn verblijfsvergunning?
Dat kan, als uw verblijf afhankelijk is van uw partner. Laat dat vóór de scheiding beoordelen.
