Gepubliceerd op 12 oktober 2022 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Bij een echtscheiding bepaalt uw huwelijksvermogensregime wie recht heeft op welke eigendommen. Trouwde u op of na 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden, dan deelt u wat u tijdens het huwelijk heeft opgebouwd plus wat u al samen bezat; trouwde u eerder, dan valt in beginsel alles in de gemeenschap, en met huwelijkse voorwaarden gelden uw eigen afspraken.
Hieronder leest u welke regels gelden voor de wettelijke gemeenschap en voor huwelijkse voorwaarden, wat er gebeurt als een verrekenbeding nooit is uitgevoerd, en wat de Hoge Raad en het gerechtshof daar recent over beslisten. Alles hieronder geldt op dezelfde manier voor een geregistreerd partnerschap.
Inhoudsopgave
Welke gemeenschap van goederen geldt voor u?
Trouwt u zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt automatisch een wettelijke gemeenschap van goederen. Welke dat is, hangt af van uw trouwdatum. Bij een scheiding verdeelt u de gemeenschap in beginsel bij helfte. Volgens Rijksoverheid ziet het verschil er zo uit:
| Getrouwd vóór 1 januari 2018 (algehele gemeenschap) | Getrouwd op of na 1 januari 2018 (beperkte gemeenschap) | |
|---|---|---|
| Bezit van vóór het huwelijk | Valt in de gemeenschap | Blijft privé, behalve wat u al samen bezat |
| Erfenissen en schenkingen | Vallen erin, tenzij testament of schenking anders bepaalt | Vallen erbuiten, tenzij de erflater of schenker bepaalt dat ze erin vallen (art. 1:94 lid 2 BW) |
| Onderneming van vóór het huwelijk | Valt in de gemeenschap | Blijft privé; de ondernemer betaalt de gemeenschap een vergoeding, vergelijkbaar met een salaris |
| Wat u tijdens het huwelijk opbouwt | Gemeenschappelijk | Gemeenschappelijk |
Let op bij een woning die u vóór het huwelijk samen kocht. Die valt ook in de beperkte gemeenschap. Heeft één van u meer ingelegd, dan kan een vergoedingsrecht ontstaan. De Hoge Raad besliste op 21 maart 2025 dat zo’n voorhuwelijkse schuld tussen de partners niet in de gemeenschap valt. Het vergoedingsrecht van ruim € 191.000 werd daardoor niet gehalveerd.
Bewaar aankoopnota’s, schenkingsaktes en bankafschriften. Bij een scheiding moet u kunnen aantonen dat iets van u alleen is. De omvang van de gemeenschap wordt bepaald op de dag waarop het verzoek tot echtscheiding is ingediend (artikel 1:99 BW).
Wat regelt u met huwelijkse voorwaarden?
Met huwelijkse voorwaarden houdt u uw vermogens gescheiden, of regelt u hoe u verrekent. U maakt ze meestal vóór het huwelijk, maar dat kan ook nog tijdens het huwelijk (artikel 1:114 BW). In beide gevallen legt de notaris ze vast in een notariële akte; zonder akte zijn ze niet geldig. Er bestaan drie hoofdvormen.
| Vorm | Wat wordt gedeeld? | Risico bij scheiding |
|---|---|---|
| Koude uitsluiting | Niets; inkomens en vermogens blijven gescheiden | Wie minder verdiende of thuis zorgde, bouwt geen vermogen op |
| Periodiek verrekenbeding (art. 1:141 BW) | Elk jaar wordt het overgespaarde inkomen verrekend | Niet uitgevoerd? Dan geldt een wettelijk vermoeden dat het hele vermogen moet worden verrekend |
| Finaal verrekenbeding (art. 1:142 BW) | Bij het einde van het huwelijk wordt verrekend alsof er een gemeenschap was, binnen de grenzen van de afspraken | Discussie over welke bezittingen onder het beding vallen |
Koude uitsluiting
Bij koude uitsluiting bestaat er geen enkele gemeenschap van goederen. Uw inkomens en eigendommen blijven volledig gescheiden en worden niet met elkaar verrekend. Eindigt het huwelijk, dan is er geen gezamenlijk vermogen om te verdelen. Alleen wat u samen op beider naam heeft gekocht, zoals een woning, verdeelt u als gewone mede-eigenaren.
Periodiek verrekenbeding: wat als u nooit heeft verrekend?
Bij een periodiek verrekenbeding blijven uw vermogens gescheiden, maar verrekent u aan het einde van elk jaar het inkomen dat u heeft overgespaard. De huwelijkse voorwaarden bepalen welk inkomen daaronder valt. In de praktijk voeren echtgenoten die jaarlijkse verrekening vaak niet uit.
Dat heeft bij een scheiding grote gevolgen. Artikel 1:141 lid 3 BW bepaalt dat het vermogen bij het einde van het huwelijk dan wordt vermoed te zijn gevormd uit wat verrekend had moeten worden. Wie vindt dat een deel privé is, bijvoorbeeld een erfenis, moet dat bewijzen. Na tien of twintig jaar is dat vaak lastig.
Het Gerechtshof Den Haag paste dit op 11 februari 2026 toe. Partijen hadden het periodieke verrekenbeding nooit uitgevoerd. Het hof volgde de Hoge Raad dat het vermoeden ook geldt voor schulden, en legde het bewijs van het tegendeel bij de man. De verrekening kwam uit op € 619.612,41. Stamrechten in een bv vielen erbuiten, omdat ze vóór de peildatum niet aan de man waren uitgekeerd.
Voer de verrekening daarom elk jaar echt uit en leg haar schriftelijk vast. Dat voorkomt dat bij een scheiding de hele huwelijksperiode opnieuw moet worden uitgezocht.
Finaal verrekenbeding
Bij een finaal verrekenbeding verrekent u bij een scheiding alsof er een gemeenschap van goederen bestaat (artikel 1:142 BW). In de huwelijkse voorwaarden legt u vast welke bezittingen onder de verrekening vallen. Zo kunt u afspreken dat een onderneming of een erfenis erbuiten blijft. Wat onder het beding valt, verrekent u in beginsel bij helfte.
Hoe verloopt de verdeling bij een scheiding?
- Stel vast welk regime geldt: trouwdatum en eventuele huwelijkse voorwaarden.
- Maak een lijst van alle bezittingen en schulden op de peildatum, met bewijs van wat privé is.
- Bereken vergoedingsrechten, bijvoorbeeld als privégeld in de gezamenlijke woning is gestoken.
- Leg de verdeling vast in een echtscheidingsconvenant. Lukt dat niet, dan kan de rechter de verdeling vaststellen.
Hoe wij u helpen bij de verdeling
Bij de verdeling gaat het vaak mis bij de vraag wat privé is en wat gemeenschappelijk. Onze familierechtadvocaten nemen daarbij de volgende stappen:
- Wij stellen vast welk huwelijksvermogensregime voor u geldt.
- Wij brengen in kaart wat privé is en wat gemeenschappelijk, zoals erfenissen, schenkingen en vermogen van vóór het huwelijk.
- Wij rekenen een periodiek verrekenbeding dat nooit is uitgevoerd alsnog na, en toetsen of het vermoeden van artikel 1:141 lid 3 BW kan worden weerlegd.
- Wij stellen een verdelingsvoorstel op en voeren zo nodig de procedure over de verdeling bij de rechtbank.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.
