Ouderlijk gezag is de juridische verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding van een minderjarig kind, voor het beheer van zijn vermogen en voor zijn vertegenwoordiging in rechtshandelingen. Elk kind onder de achttien staat onder gezag: van één of beide ouders, of van een voogd.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis en wie het heeft
De regeling staat in Boek 1, titel 14 BW, vanaf artikel 1:245. Ouders die bij de geboorte gehuwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, krijgen automatisch gezamenlijk gezag. De moeder heeft het in alle gevallen van rechtswege.
Voor ongehuwde ouders is de situatie op 1 januari 2023 veranderd. Sindsdien ontstaat door erkenning automatisch ook gezamenlijk gezag. Voor kinderen die vóór die datum zijn erkend geldt de oude regel nog: de vader kreeg het gezag alleen door een gezamenlijk verzoek dat werd aangetekend in het gezagsregister, en is dat nooit gebeurd, dan is nog steeds een verzoek aan de rechtbank nodig.
Wat het in de praktijk betekent
Een ouder met gezag beslist over school, medische behandeling, woonplaats en het aanvragen van een paspoort, en bij gezamenlijk gezag moeten die beslissingen samen worden genomen. Blijft overeenstemming uit, dan kan het geschil op grond van artikel 1:253a BW aan de rechter worden voorgelegd, die beslist in het belang van het kind.
Na een scheiding blijft het gezag in beginsel gezamenlijk. Eenhoofdig gezag wordt alleen toegewezen als er een onaanvaardbaar risico bestaat dat het kind klem raakt tussen de ouders, of als dat anderszins in zijn belang noodzakelijk is.
Waar het misgaat
Het meest voorkomende probleem is de ongehuwde vader die vóór 2023 heeft erkend en aannam dat hij daarmee gezag had. Dat was niet zo, en het komt meestal op het slechtste moment aan het licht: aan de grens, in het ziekenhuis of bij het einde van de relatie. Het gezagsregister raadplegen kost enkele minuten.
Verwante begrippen
Zie ook erkenning van een kind, omgangsregeling en ouderschapsplan.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: Ouderlijk gezag na scheiding: wanneer krijgt u eenhoofdig gezag?, Ouderlijk Gezag in Nederland: Een Gids voor Gezinnen | Law & More, Ouderlijk gezag van de vader beëindigen: eenhoofdig gezag of gezagsbeëindiging?.
Onze advocaten familierecht adviseren over gezag, omgang en hoofdverblijf.
