Dit artikel geeft een algemeen juridisch kader naar Nederlands recht. Het is geen advies over een concrete situatie. Bij netcongestie bepalen de netsituatie ter plaatse, uw aanmelddatum en de onderbouwing van de netbeheerder wat er haalbaar is.
Uw netbeheerder laat weten dat er geen transportcapaciteit is. Uw aanvraag komt op een wachtlijst, zonder datum. Uw bouwplan, uw uitbreiding of uw laadplein staat daarmee stil.
Dat is geen overmacht en het is geen eindstation. De netbeheerder heeft een wettelijke aansluit- en transporttaak. Hij mag transport alleen weigeren als er werkelijk geen capaciteit is, en hij moet die weigering onderbouwen. De vragen die daarna tellen zijn: klopt de onderbouwing, staat u op de juiste plaats in de rij, en is er schade die iemand moet dragen.
Wat de netbeheerder wel en niet mag weigeren
Aansluiten en transporteren zijn twee verschillende verplichtingen. De aansluittaak staat in artikel 2.3 van de Energiewet: de netbeheerder moet iedereen die daarom verzoekt binnen een redelijke termijn van een aansluiting voorzien. De transporttaak staat in artikel 2.7 en ziet op het daadwerkelijk transporteren van elektriciteit, zowel afname als invoeding. In de praktijk krijgt u vaak wel een aansluiting toegezegd en geen transportvermogen, en dat is precies waar het misgaat in de communicatie.
De weigeringsgronden staan in artikel 2.9 van de Energiewet. Weigeren mag alleen binnen die gronden, en pas nadat is onderzocht of congestiemanagement een oplossing biedt: het contracteren van flexibiliteit bij bestaande aangeslotenen, zodat er ruimte ontstaat voor nieuwe. De netbeheerder moet zijn weigering bovendien schriftelijk motiveren en onderbouwen met de netsituatie ter plaatse. Een algemene verwijzing naar landelijke schaarste is geen motivering.
Drie punten die in vrijwel elk dossier terugkomen:
De congestiestudie. Weigert de netbeheerder, dan hoort daar een onderzoek onder te liggen naar de vraag of congestiemanagement mogelijk is. Vraag die studie op. Ontbreekt hij, of is hij verouderd, dan staat de weigering wankel.
De volgorde van de wachtrij. Uitgangspunt is de aanmelddatum. Daarnaast hanteert de ACM een prioriteringskader waarmee bepaalde maatschappelijke functies voorrang krijgen, zoals veiligheid, zorg en onderwijs, en projecten die de congestie zelf verminderen. Meent u onder een voorrangscategorie te vallen, dan moet u dat zelf aandragen en onderbouwen; de netbeheerder gaat er niet uit zichzelf naar zoeken.
Alternatieven. Een lagere gevraagde capaciteit, een tijdgebonden contract, een aansluiting op een ander spanningsniveau of een andere locatie kan een weigering onnodig maken. Wie zelf met een uitgewerkt alternatief komt, staat sterker dan wie alleen bezwaar maakt.
Routes bij een weigering
| Route | Waarvoor | Doorlooptijd | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Klacht bij de netbeheerder | Motivering, plaats in de wachtrij, feitelijke fouten | Weken | Altijd eerst; levert het dossier op dat u later nodig heeft |
| Geschil bij de ACM | Geschil over de uitvoering van de wettelijke taak van de netbeheerder | Maanden | Laagdrempelig en specialistisch; de ACM toetst de taakuitoefening |
| Civiele procedure, eventueel kort geding | Nakoming afdwingen of schade vorderen | Kort geding: weken | Alleen kansrijk met een concreet, onderbouwd alternatief |
| Bestuursrechtelijke route | Als er een besluit van een bestuursorgaan onder ligt | Maanden | Let op de bezwaartermijn van zes weken uit artikel 6:7 Awb |
De keuze tussen deze routes is geen kwestie van smaak. Wie schade wil verhalen, heeft de civiele weg nodig. Wie vooral capaciteit wil, komt meestal verder met de ACM en met een goed onderbouwd alternatief.
Wat u contractueel kunt doen zolang u wacht
Wachten is een risico dat in uw eigen contracten belandt. Drie ingrepen die het meeste effect hebben:
Neem in koop-, huur- of aanneemovereenkomsten een opschortende voorwaarde op die aanhaakt bij het daadwerkelijk beschikbaar komen van transportvermogen, niet bij de toezegging ervan. Het verschil tussen die twee is in de praktijk jaren.
Leg vast wie het risico draagt van vertraging door netcapaciteit. Zonder afspraak komt dat risico vaak bij de partij die het minst kan sturen.
Documenteer alles. Aanmelddatum, offerteaanvraag, correspondentie, toezeggingen van accountmanagers. Een schadeclaim staat of valt bij het bewijs dat u tijdig en volledig heeft aangevraagd.
Wanneer schakelt u een advocaat in
Als de weigering niet is gemotiveerd, als u vermoedt dat de wachtrij niet correct wordt toegepast, als een derde u aansprakelijk stelt voor vertraging, of als u zelf schade lijdt die u wilt verhalen. Hoe eerder, hoe beter: veel dossiers verliezen kracht doordat de eerste reactie van de aanvrager al een acceptatie van de weigering bevat.
Veelgestelde vragen
Mag de netbeheerder transport zomaar weigeren?
Nee. De weigeringsgronden staan in artikel 2.9 van de Energiewet en de weigering moet schriftelijk worden gemotiveerd met de netsituatie ter plaatse. Bovendien moet eerst zijn onderzocht of congestiemanagement ruimte oplevert.
Wat is het verschil tussen een aansluiting en transportvermogen?
Een aansluiting is de fysieke verbinding met het net, geregeld in artikel 2.3 Energiewet. Transport is de capaciteit die daarover mag lopen, geregeld in artikel 2.7. U kunt een aansluiting toegezegd krijgen zonder transportvermogen.
Kan ik voorrang krijgen in de wachtrij?
Dat kan als u onder een categorie van het ACM-prioriteringskader valt, zoals veiligheid, zorg, onderwijs of projecten die congestie verminderen. U moet dat zelf aandragen en onderbouwen.
Waar kan ik terecht als ik het niet eens ben met de weigering?
Begin met een klacht bij de netbeheerder. Daarna kunt u een geschil voorleggen aan de ACM, die de uitvoering van de wettelijke taak toetst. Wilt u schade verhalen, dan heeft u de civiele weg nodig.
Juridische hulp nodig?
Loopt uw project vast op netcapaciteit, laat de weigering dan toetsen voordat u zich erbij neerlegt. Onze energierecht advocaat kijkt met u mee.
