Gepubliceerd op 7 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026
Bij een overlegscheiding (collaborative divorce) regelt u de scheiding buiten de rechtszaal: u en uw partner hebben elk een eigen advocaat, vaak aangevuld met een neutrale coach en financieel deskundige, en u spreekt schriftelijk af niet te procederen. Lukt het niet om tot overeenstemming te komen, dan moeten beide advocaten zich terugtrekken en zoekt u voor een procedure nieuwe advocaten.
Ook bij een overlegscheiding spreekt de rechter de echtscheiding uit (artikel 1:150 BW). De afspraken leggen u vast in een convenant en, bij minderjarige kinderen, een ouderschapsplan, waarna een advocaat een gemeenschappelijk verzoek indient.
Inhoudsopgave
Wat houdt een overlegscheiding in?
Een overlegscheiding is een gestructureerde onderhandelingsmethode waarin beide partners met eigen advocaten in gezamenlijke bijeenkomsten tot afspraken komen. De basis is een participatieovereenkomst die u beiden en de advocaten ondertekenen.
In die overeenkomst spreekt u af dat u alle relevante informatie deelt, dat u niet naar de rechter stapt zolang het traject loopt en dat de betrokken advocaten u niet bijstaan in een latere procedure. De methode komt uit de Verenigde Staten en wordt in Nederland al jaren toegepast door advocaten die er een aanvullende opleiding voor hebben gevolgd.
Wat is de diskwalificatieclausule?
Dat is de afspraak dat beide advocaten zich terugtrekken als het traject mislukt. Wie daarna toch naar de rechter wil, moet een nieuwe advocaat inschakelen.
De clausule is een contractuele afspraak, geen wettelijke regel. Ze maakt dat iedereen aan tafel belang heeft bij een oplossing. Houd er wel rekening mee dat u bij een mislukking opnieuw kosten maakt voor een nieuwe advocaat die zich in het dossier moet inlezen.
Wie zitten er aan tafel?
De kern bestaat uit twee advocaten, één voor elke partner. Afhankelijk van de situatie komen daar neutrale deskundigen bij.
- De advocaten: elk adviseert de eigen cliënt over zijn rechten, bijvoorbeeld over alimentatie, de verdeling van de gemeenschap van goederen en pensioen.
- Een neutrale coach, vaak een psycholoog: begeleidt de communicatie en bewaakt dat het gesprek over de inhoud blijft gaan.
- Een neutrale financieel deskundige: brengt inkomen, vermogen, schulden, de woning en pensioenen in kaart en rekent scenario’s door.
- Zo nodig een kindercoach of taxateur.
Wat is het verschil met mediation?
Bij mediation bij scheiding begeleidt één neutrale mediator u beiden en heeft niemand aan tafel een eigen belangenbehartiger. Bij een overlegscheiding heeft ieder een eigen advocaat die partijdig adviseert, maar op overeenstemming is gericht.
Mediation is meestal eenvoudiger en goedkoper. Een overlegscheiding kan passen als er een groot verschil in kennis of onderhandelingspositie is, of als het vermogen ingewikkeld is, bijvoorbeeld bij een eigen onderneming.
Hoe verloopt een overlegscheiding?
Het traject verloopt in vaste stappen, van een kennismaking tot het verzoekschrift bij de rechtbank. Het tempo bepaalt u grotendeels zelf.
- Kennismaking: ieder spreekt eerst met de eigen advocaat; daarna wordt beoordeeld of de methode past en wordt de participatieovereenkomst getekend.
- Informatie verzamelen: inkomens, vermogen, schulden, hypotheek, pensioenoverzichten en de wensen rond de kinderen komen op tafel.
- Opties verkennen: voor elk onderwerp, zoals de woning, de zorgregeling en de partneralimentatie, worden mogelijke oplossingen besproken.
- Onderhandelen en beslissen: u kiest samen, met advies van uw eigen advocaat over wat de wet u toekent.
- Vastleggen: de afspraken komen in een echtscheidingsconvenant en, bij minderjarige kinderen, een verplicht ouderschapsplan (artikel 815 lid 2 Rv).
- Afronding: een advocaat dient een gemeenschappelijk verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank (artikel 1:154 BW).
Wat moet juridisch geregeld zijn voordat de scheiding rond is?
De rechter spreekt de echtscheiding uit op grond van duurzame ontwrichting van het huwelijk (artikel 1:151 BW). Bij een gemeenschappelijk verzoek met een volledig convenant volgt meestal een schriftelijke behandeling zonder zitting.
- Ouderschapsplan: zorgverdeling, informatie-uitwisseling en kinderalimentatie zijn verplichte onderdelen bij minderjarige kinderen.
- Partneralimentatie: in de regel maximaal vijf jaar, met uitzonderingen (artikel 1:157 BW).
- Verdeling: bij huwelijken vanaf 1 januari 2018 geldt in beginsel de beperkte gemeenschap van goederen; daarvoor meestal de algehele gemeenschap, tenzij huwelijkse voorwaarden zijn gemaakt.
- Pensioen: volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding meldt u de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder, anders moet u de verdeling zelf met uw ex-partner regelen.
De echtscheiding is pas definitief na inschrijving van de beschikking in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden (artikel 1:163 BW); door samen af te zien van hoger beroep (akte van berusting) kan dat sneller. Een geregistreerd partnerschap zonder minderjarige kinderen kunt u met een door advocaat of notaris ondertekende verklaring via de burgerlijke stand beëindigen (artikel 1:80c BW).
Wanneer past een overlegscheiding bij u?
De methode werkt alleen als u allebei echt tot een gezamenlijke oplossing wilt komen en alle informatie wilt delen. Bij onveiligheid of ernstig wantrouwen is ze ongeschikt.
Wanneer is het een goede keuze?
- U kunt onder begeleiding nog respectvol met elkaar praten.
- U bent beiden bereid alle inkomsten, bezittingen en schulden open te leggen.
- U wilt na de scheiding als ouders goed blijven samenwerken.
- U wilt elk een eigen advocaat, maar geen procedure op tegenspraak.
Wanneer is het af te raden?
- Bij huiselijk geweld, intimidatie of dwingende controle; bij acute onveiligheid zijn spoedmaatregelen via de rechter of politie nodig.
- Bij een onbehandelde verslaving of ernstige psychische problemen die gelijkwaardig overleg onmogelijk maken.
- Bij sterke aanwijzingen dat vermogen wordt verborgen; dan kan bewijsbeslag of een procedure nodig zijn.
- Als een termijn dreigt te verlopen of snel een voorlopige voorziening nodig is, bijvoorbeeld over het gebruik van de woning (artikel 822 Rv).
Waar let u op voordat u tekent?
- Lees de participatieovereenkomst goed: wat gebeurt er bij mislukking en wie betaalt de deskundigen?
- Vraag vooraf een kostenindicatie per deelnemer, op basis van uurtarief en verwacht aantal bijeenkomsten.
- Laat u door uw eigen advocaat uitleggen wat de wet u toekent, zodat u weet waarover u onderhandelt.
- Controleer of het convenant ook pensioen, de woning en de fiscale gevolgen behandelt; voor dat laatste kunt u een fiscalist inschakelen.
Wat kunnen wij voor u doen bij een scheiding in overleg?
- Met u beoordelen welke route past: mediation, overleg via advocaten of een procedure.
- Als mediator een scheiding in overleg begeleiden.
- Alimentatie berekenen en de verdeling van vermogen en pensioen in kaart brengen.
- Het convenant en ouderschapsplan opstellen of toetsen.
- Als scheidingsadvocaat het gemeenschappelijk verzoek indienen en de inschrijving binnen de termijn bewaken.
Samengevat
- Bij een overlegscheiding heeft ieder een eigen advocaat en spreekt u schriftelijk af niet te procederen.
- Mislukt het traject, dan trekken beide advocaten zich terug.
- De rechter spreekt de echtscheiding uit op een gemeenschappelijk verzoek met convenant en ouderschapsplan.
- De methode is ongeschikt bij onveiligheid, verborgen vermogen of een grote machtsongelijkheid.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als we er niet uitkomen?
Dan eindigt het traject en trekken beide advocaten zich terug volgens de diskwalificatieclausule. U kunt daarna met een nieuwe advocaat een echtscheidingsverzoek indienen; deelakkoorden kunnen daarbij nog bruikbaar zijn als u dat afspreekt.
Is een overlegscheiding duurder dan mediation?
Meestal wel, omdat u twee advocaten en vaak deskundigen betaalt. Tegenover een procedure op tegenspraak kan het goedkoper uitvallen, maar dat hangt af van het aantal bijeenkomsten en de complexiteit.
Hoe lang duurt een overlegscheiding?
Dat hangt af van de complexiteit en de planning van de bijeenkomsten; reken op enkele maanden. Daarna volgt de behandeling van het verzoek door de rechtbank en de inschrijving in de burgerlijke stand.
Hoeven we nog naar de rechter?
Een echtscheiding kan alleen door de rechter worden uitgesproken. Bij een gemeenschappelijk verzoek met volledige afspraken is een zitting meestal niet nodig.
