Mediation bij scheiding: hoe het werkt, wat het kost en wat u regelt

Gepubliceerd op 14 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Bij mediation maakt u samen met uw partner, onder begeleiding van een neutrale mediator, afspraken over de kinderen, alimentatie, de woning en het vermogen. Mediation is vrijwillig en vertrouwelijk, maar het resultaat is pas afdwingbaar als de afspraken in een convenant staan en een advocaat de scheiding bij de rechtbank heeft aangevraagd.

Mediation is geen verplichte stap vóór een procedure. De rechter kan u wel tijdens een procedure naar een mediator of ouderschapsbemiddeling verwijzen; de eerste 2,5 uur zijn dan onder voorwaarden gratis. Hieronder leest u hoe mediation werkt, welke zes stappen u doorloopt, wat het kost en wanneer mediation niet geschikt is.

Hoe mediation bij scheiding werkt

Mediation is een gestructureerd overleg tussen u, uw partner en één neutrale mediator. Het doel is dat u samen tot afspraken komt die u allebei kunt dragen, in plaats van dat de rechter beslist. Meer over de werkwijze leest u in ons artikel over hoe mediation werkt en over echtscheiding door middel van mediation.

Vrijwillig, neutraal en vertrouwelijk

U kunt op elk moment stoppen. De mediator kiest geen partij, en wat u bespreekt, is vertrouwelijk. Die vertrouwelijkheid legt u vast in een mediationovereenkomst. Daarin spreekt u meestal af dat u de inhoud van de gesprekken niet gebruikt in een latere procedure. Er is pas een afspraak als u het allebei eens bent.

De rol van de mediator

De mediator structureert de gesprekken, bewaakt het evenwicht en helpt emoties te vertalen naar concrete punten. Hij geeft informatie over de regels, maar adviseert geen van beiden eenzijdig. Laat conceptafspraken daarom toetsen door een eigen adviseur, zoals een advocaat of financieel deskundige. Een mediator in het register van de Mediatorsfederatie Nederland voldoet aan opleidingseisen en moet zijn kennis bijhouden.

Mediation, overlegscheiding of procedure

Ook als u het volledig eens bent, dient een advocaat het verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank. Hoe dat verloopt, leest u in ons artikel over een scheiding aanvragen.

Wanneer mediation werkt en wanneer niet

Mediation werkt als u allebei bereid bent te overleggen en ongeveer even sterk aan tafel zit. Bij huiselijk geweld, intimidatie, verslaving of diep wantrouwen is mediation meestal niet de juiste route. De machtsongelijkheid kan dan leiden tot afspraken die niet eerlijk zijn. Een procedure met eigen advocaten, of eerst een beschermingsmaatregel, ligt dan meer voor de hand. Lees ook wanneer mediation een vechtscheiding niet voorkomt.

Voordelen

• U houdt de regie en kunt maatwerk afspreken, bijvoorbeeld over de woning of de verdeling van de kosten van de kinderen.
• Overleg kan de communicatie na de scheiding verbeteren. Dat maakt co-ouderschap in de praktijk vaak makkelijker.
• Met één professional aan tafel verloopt het traject vaak sneller en goedkoper dan een procedure met twee advocaten.

Valkuilen

• Emotionele of financiële ongelijkheid kan leiden tot druk of scheve afspraken.
• Afspraken zijn niet vanzelf afdwingbaar; zij moeten goed in een convenant en ouderschapsplan staan.
• Mislukt de mediation, dan maakt u alsnog kosten voor een procedure.

U beperkt die risico’s door conceptafspraken te laten toetsen, vooraf het aantal sessies af te spreken en tijdig te stoppen als het overleg vastloopt.

Een scheidingsmediation in zes stappen

Een mediation loopt van de intake tot de inschrijving van de echtscheiding. Hoe lang het duurt, hangt af van het aantal onderwerpen, de complexiteit van uw vermogen en hoe snel u tot overeenstemming komt.

Stap 1: oriëntatie en intake

In een eerste gesprek beoordeelt de mediator of mediation bij u past. Hij legt uit hoe hij werkt en welke stukken nodig zijn, zoals huwelijkse voorwaarden, jaaropgaven, hypotheekgegevens en pensioenoverzichten.

Stap 2: de mediationovereenkomst

U legt de spelregels vast: de vertrouwelijkheid, de verdeling van de kosten, uw inzet om tot afspraken te komen en de mogelijkheid om te stoppen.

Stap 3: onderwerpen inventariseren

Samen maakt u een lijst van alles wat moet worden geregeld: vermogen, schulden, pensioen, de zorg voor de kinderen en de woning. Die lijst is de agenda voor de volgende gesprekken.

Stap 4: gesprekken en conceptafspraken

Per onderwerp verkent u de belangen van ieder en zoekt u naar oplossingen. De mediator legt tussentijdse afspraken vast, zodat niets verloren gaat. Bij een technisch onderwerp, zoals de waarde van de woning of een onderneming, kan een externe deskundige worden ingeschakeld.

Stap 5: convenant en ouderschapsplan

De afspraken komen in een echtscheidingsconvenant en, als u minderjarige kinderen heeft, in een ouderschapsplan. Het ouderschapsplan is dan verplicht (artikel 815 Rv). Wat erin moet staan, leest u in ons artikel over het ouderschapsplan. Laat beide documenten toetsen voordat u tekent.

Stap 6: verzoek, beschikking en inschrijving

Een advocaat dient het gemeenschappelijke verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank, met het convenant en het ouderschapsplan. Een mediator die geen advocaat is, kan dat niet zelf doen. Bij een gemeenschappelijk verzoek volgt meestal geen zitting. De rechter spreekt de echtscheiding uit in een beschikking en kan het convenant en het ouderschapsplan daarin opnemen. Daardoor krijgen de afspraken de kracht van een rechterlijke uitspraak.

Tegen de beschikking kan binnen drie maanden hoger beroep worden ingesteld. Wilt u niet wachten, dan kunt u allebei een akte van berusting tekenen. Het huwelijk is pas ontbonden als de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking definitief is geworden (artikel 1:163 BW). Gebeurt dat niet, dan vervalt de beschikking en bent u nog steeds getrouwd. Lukt mediation niet, dan kan een echtscheidingsadvocaat het dossier overnemen en de procedure voeren.

Wat mediation bij scheiding kost

De kosten hangen af van het tarief van de mediator, het aantal gesprekken en de complexiteit van uw situatie. Mediators werken met een uurtarief of met een vast bedrag voor een pakket. Vraag vooraf een schriftelijke kostenraming en leg in de mediationovereenkomst vast hoe u de kosten verdeelt.

Houd daarnaast rekening met het griffierecht van de rechtbank, met kosten voor uittreksels en met externe deskundigen, zoals een taxateur, pensioendeskundige of fiscalist. Het griffierecht voor een verzoek in een familiezaak bij de rechtbank bedraagt in 2026 (bron: rechtspraak.nl, griffierecht):

Hoe het griffierecht bij een gemeenschappelijk verzoek over u beiden wordt verdeeld, leest u op dezelfde pagina van de Rechtspraak.

Gesubsidieerde mediation

Heeft u een laag inkomen en weinig vermogen, dan kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde mediation via het Juridisch Loket en de Raad voor Rechtsbijstand. U betaalt dan een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen. De mediator moet bij de Raad voor Rechtsbijstand zijn ingeschreven en vraagt de toevoeging aan. De inkomens- en vermogensgrenzen worden jaarlijks vastgesteld.

Doorverwijzing door de rechter: 2,5 uur gratis

Verwijst de rechter u tijdens een procedure naar een mediator, dan zijn de eerste 2,5 uur gratis. Voorwaarde is dat de mediator is aangemeld voor de subsidieregeling startbijdrage bij de Raad voor Rechtsbijstand; de mediator regelt dat. Daarna betaalt u het uurtarief van de mediator (rechtspraak.nl, mediation naast rechtspraak).

De rechter legt de procedure tijdens de mediation stil. Zo hield de rechtbank Den Haag op 5 juni 2026 de beslissing over gezag en zorgregeling aan tot 1 april 2027, omdat beide ouders wilden meewerken aan ouderschapsbemiddeling (ECLI:NL:RBDHA:2026:18412). Het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch deed op 8 mei 2024 iets vergelijkbaars: het hield alle beslissingen acht maanden aan en verwees de ouders naar begeleide omgang en ouderschapsbemiddeling (ECLI:NL:GHSHE:2024:1588). Komt u tot afspraken, dan legt u die aan de rechter voor. Lukt dat niet, dan gaat de procedure verder.

Welke onderwerpen u in mediation regelt

In mediation regelt u alles wat bij een scheiding hoort. Voor de meeste onderwerpen gelden wettelijke uitgangspunten waarvan u samen mag afwijken.

Vermogen en de woning

U maakt een overzicht van alle bezittingen en schulden, inclusief de overwaarde of restschuld van de woning. Daarna kiest u of de woning wordt verkocht, of een van beiden de ander uitkoopt, of dat u de woning tijdelijk samen aanhoudt. Welke regels gelden, hangt af van uw huwelijksvermogensregime. Controleer bij een uitkoop of de achterblijvende partner de hypotheek alleen kan dragen en of de bank de vertrekkende partner uit de hoofdelijke aansprakelijkheid ontslaat.

Partner- en kinderalimentatie

Uitgangspunt voor de berekening zijn de normen van de Expertgroep Alimentatienormen, vroeger de Tremanormen. Daarvan kunt u samen afwijken, bijvoorbeeld met afspraken over studiekosten of indexering. Meer uitleg vindt u in ons begrippenkader over kinderalimentatie en partneralimentatie. Voor de fiscale gevolgen van alimentatie en van de verdeling van de woning raadpleegt u het best een fiscalist.

Pensioen

Volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding heeft ieder recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. U kunt samen iets anders afspreken, of kiezen voor conversie, waarbij ieder een eigen pensioenaanspraak krijgt. Conversie vraagt medewerking van het pensioenfonds. Meld de scheiding binnen twee jaar na de inschrijving van de echtscheiding bij het pensioenfonds. Doet u dat niet, dan kan het fonds de verevening niet rechtstreeks uitvoeren.

Het ouderschapsplan

Het ouderschapsplan bevat in elk geval afspraken over de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, over hoe u elkaar informeert en raadpleegt over belangrijke onderwerpen, en over de kosten van verzorging en opvoeding. Ook vermeldt u hoe de kinderen bij het plan zijn betrokken. Praktische afspraken over feestdagen, communicatie en een jaarlijks evaluatiemoment helpen het plan mee te laten groeien met de kinderen.

De kinderen in een scheidingsmediation

Kinderen zitten niet aan de mediationtafel, maar hun mening kan wel worden gehoord, bijvoorbeeld in een apart gesprek met de mediator of een kindbehartiger. Komt het tot een procedure, dan stelt de rechter kinderen vanaf 12 jaar in de gelegenheid hun mening te geven (artikel 809 Rv). Leg de kinderen in begrijpelijke taal uit wat er gebeurt, zonder hen te belasten met het conflict of met financiële details, en laat hen nooit kiezen tussen de ouders.

Een mediator kiezen

Kijk naar vakbekwaamheid, ervaring met scheidingen en transparantie over de kosten. Gebruik het eerste gesprek om te beoordelen of de mediator neutraal overkomt, goed luistert en juridische begrippen begrijpelijk uitlegt. Vraag of de mediator in het MfN-register staat, of hij is ingeschreven bij de Raad voor Rechtsbijstand als u gesubsidieerde mediation wilt, en of hij ervaring heeft met onderwerpen als een eigen onderneming of internationale aspecten.

Hoe wij u bijstaan naast of na de mediation

• Wij toetsen het conceptconvenant en het ouderschapsplan voordat u tekent.
• Wij rekenen de partner- en kinderalimentatie na aan de hand van de normen van de Expertgroep Alimentatienormen.
• Wij controleren de afspraken over vermogen, woning en pensioen op uitvoerbaarheid.
• Wij dienen het gemeenschappelijke verzoek in en zorgen dat de beschikking binnen zes maanden wordt ingeschreven (artikel 1:163 BW).
• Loopt de mediation vast, dan voeren wij de procedure bij de rechtbank.

Mediation bij scheiding in vijf punten

• Mediation is vrijwillig en vertrouwelijk, en niet geschikt bij geweld, intimidatie of grote machtsongelijkheid.
• Afspraken worden pas afdwingbaar via een convenant en ouderschapsplan die de rechter in de beschikking opneemt.
• Verwijst de rechter u door, dan zijn de eerste 2,5 uur gratis bij een aangemelde mediator.
• Het huwelijk is pas ontbonden na inschrijving, binnen zes maanden nadat de beschikking definitief is.
• Meld een pensioenverevening binnen twee jaar na de inschrijving bij het pensioenfonds.

Veelgestelde vragen

De wettelijke regels over echtscheiding staan in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. Law & More staat u bij als u uw scheidingsafspraken wilt laten toetsen, en neemt het dossier over als mediation niet lukt; lees meer over ons werk als familierechtadvocaat.