Mediation bij scheiding: zo werkt het en dit regelt u

Gepubliceerd op 14 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Bij mediation maakt u samen met uw partner, onder begeleiding van een neutrale mediator, afspraken over de kinderen, alimentatie, de woning en het vermogen. Mediation is vrijwillig en vertrouwelijk, maar het eindresultaat is pas afdwingbaar als de afspraken in een convenant staan en een advocaat de scheiding bij de rechtbank heeft aangevraagd.

Mediation is geen verplichte stap vóór een procedure. De rechter kan u wel wijzen op mediation, of u tijdens een procedure naar een mediator verwijzen. Hieronder leest u hoe mediation werkt, welke stappen u doorloopt, welke onderwerpen aan bod komen en wanneer mediation niet geschikt is.

Wat is mediation bij scheiding?

Mediation is een gestructureerd overleg tussen u, uw partner en één neutrale mediator. Het doel is dat u samen tot afspraken komt die u allebei kunt dragen, in plaats van dat de rechter beslist.

Meer over de werkwijze in het algemeen leest u in ons artikel over hoe mediation werkt. Specifiek voor de scheiding hebben wij ook een artikel over echtscheiding door middel van mediation.

Welke kernprincipes gelden bij mediation?

Mediation is vrijwillig: u kunt op elk moment stoppen. De mediator is neutraal en kiest geen partij, en wat u tijdens de gesprekken bespreekt, is vertrouwelijk.

Die vertrouwelijkheid legt u vast in een mediationovereenkomst. Daarin spreekt u meestal af dat u de inhoud van de gesprekken niet gebruikt in een latere procedure. U houdt zelf de regie over de uitkomst. Er is pas een afspraak als u het allebei eens bent.

Wat doet de mediator?

De mediator structureert de gesprekken, bewaakt het evenwicht tussen u en uw partner en helpt emoties te vertalen naar concrete punten. Hij geeft informatie over de regels, maar adviseert geen van beiden eenzijdig.

Daarom is het verstandig om de conceptafspraken te laten toetsen door een eigen adviseur, zoals een advocaat of een financieel deskundige. Een mediator die in het register van de Mediatorsfederatie Nederland staat, voldoet aan opleidingseisen en moet zijn kennis bijhouden.

Wat is het verschil tussen mediation, een overlegscheiding en een procedure?

Bij mediation zit één mediator aan tafel. Bij een overlegscheiding (collaborative divorce) heeft ieder een eigen advocaat, en werken beide advocaten samen aan een regeling zonder te procederen.

Lukt overleg niet, dan volgt een procedure waarin ieder zijn eigen advocaat heeft en de rechter beslist over de punten waarover u het oneens bent. Ook als u het volledig eens bent, dient een advocaat het verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank. Hoe dat verloopt, leest u in ons artikel over een scheiding aanvragen.

Wanneer is mediation geschikt, en wanneer niet?

Mediation werkt als u allebei bereid bent om te overleggen en ongeveer even sterk aan tafel zit. Bij huiselijk geweld, intimidatie, verslaving of diep wantrouwen is mediation meestal niet de juiste route.

In die situaties kan de machtsongelijkheid leiden tot afspraken die niet eerlijk zijn, of tot extra schade voor de zwakkere partij. Een procedure met eigen advocaten, of eerst een beschermingsmaatregel, ligt dan meer voor de hand. Er zijn grenzen aan wat overleg kan bereiken; lees ook wanneer mediation een vechtscheiding niet voorkomt.

Wat zijn de voordelen van mediation?

Met mediation houdt u zelf de regie over de afspraken. Het traject is vaak sneller en goedkoper dan een procedure met twee advocaten.

• U houdt de regie en kunt maatwerk afspreken, bijvoorbeeld over de woning of over hoe de kosten van de kinderen worden verdeeld.
• Overleg kan de communicatie tijdens en na de scheiding verbeteren. Dat maakt het co-ouderschap in de praktijk vaak makkelijker.
• Met één professional aan tafel verloopt het traject vaak sneller en goedkoper dan een procedure waarin ieder een eigen advocaat heeft.

Wat zijn de nadelen en valkuilen van mediation?

Het grootste risico is dat ongelijkheid tussen u en uw partner tot scheve afspraken leidt. Mislukt de mediation, dan maakt u daarna alsnog kosten voor een procedure.

• Emotionele of financiële ongelijkheid kan leiden tot druk of scheve afspraken.
• Afspraken zijn niet vanzelf afdwingbaar; zij moeten goed in een convenant en ouderschapsplan worden vastgelegd.
• Mislukt de mediation, dan maakt u alsnog kosten voor een procedure.

U beperkt die risico’s door conceptafspraken te laten toetsen door een eigen adviseur, vooraf afspraken te maken over het aantal sessies en tijdig te stoppen als het overleg vastloopt.

Hoe verloopt een scheidingsmediation?

Een mediation verloopt in zes stappen: van de intake tot de inschrijving van de echtscheiding. Hoe lang het duurt, hangt af van het aantal onderwerpen, de complexiteit van uw vermogen en hoe snel u tot overeenstemming komt.

Stap 1: oriëntatie en intake

In een eerste gesprek beoordeelt de mediator of mediation bij u past. Hij legt uit hoe hij werkt en welke stukken nodig zijn, zoals huwelijkse voorwaarden, jaaropgaven, hypotheekgegevens en pensioenoverzichten.

Stap 2: de mediationovereenkomst

U legt de spelregels vast in een mediationovereenkomst. Daarin staan onder meer de vertrouwelijkheid, de verdeling van de kosten, uw inzet om tot afspraken te komen en de mogelijkheid om te stoppen.

Stap 3: onderwerpen inventariseren

Samen maakt u een lijst van alles wat moet worden geregeld: vermogen, schulden, pensioen, de zorg voor de kinderen en de woning. Die lijst vormt de agenda voor de volgende gesprekken.

Stap 4: gesprekken en conceptafspraken

In de gesprekken verkent u per onderwerp de belangen van ieder en zoekt u naar oplossingen. De mediator legt tussentijdse afspraken vast, zodat niets verloren gaat.

Stap 5: convenant en ouderschapsplan

Zijn alle punten geregeld, dan worden de afspraken vastgelegd in een echtscheidingsconvenant en, als u minderjarige kinderen heeft, in een ouderschapsplan. Laat beide documenten toetsen voordat u tekent.

Het ouderschapsplan is bij minderjarige kinderen verplicht. Wat erin moet staan, leest u in ons artikel over het ouderschapsplan.

Stap 6: het verzoek bij de rechtbank en de inschrijving

Een advocaat dient het gemeenschappelijke verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank, met het convenant en het ouderschapsplan. Een mediator die geen advocaat is, kan dat niet zelf doen.

Bij een gemeenschappelijk verzoek volgt meestal geen zitting. De rechter spreekt de echtscheiding uit in een beschikking en kan het convenant en het ouderschapsplan daarin opnemen. Daardoor krijgen de afspraken de kracht van een rechterlijke uitspraak. Tegen de beschikking kan binnen drie maanden hoger beroep worden ingesteld. Wilt u niet wachten, dan kunt u allebei een akte van berusting tekenen.

Het huwelijk is pas ontbonden als de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet gebeuren binnen zes maanden nadat de beschikking definitief is geworden (artikel 1:163 BW). Gebeurt dat niet, dan vervalt de beschikking en bent u nog steeds getrouwd. Uw advocaat zorgt voor de inschrijving. Lukt mediation niet, dan kan een echtscheidingsadvocaat het dossier overnemen en de procedure voeren.

Wat kost mediation bij scheiding?

De kosten hangen af van het tarief van de mediator, het aantal gesprekken en de complexiteit van uw situatie. Vraag vooraf een schriftelijke kostenraming en spreek af hoe u de kosten verdeelt.

Mediators werken met een uurtarief of met een vast bedrag voor een pakket. Gebruikelijk is dat u de kosten gelijk verdeelt, maar een andere verdeling is mogelijk. Leg die vast in de mediationovereenkomst. Houd daarnaast rekening met het griffierecht van de rechtbank, met kosten voor uittreksels en met externe deskundigen, zoals een taxateur, een pensioendeskundige of een fiscalist. De actuele griffierechten vindt u op rechtspraak.nl.

Wanneer komt u in aanmerking voor gesubsidieerde mediation?

Heeft u een laag inkomen en weinig vermogen, dan kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde mediation via het Juridisch Loket en de Raad voor Rechtsbijstand. U betaalt dan alleen een eigen bijdrage, die afhangt van uw inkomen.

De mediator moet daarvoor bij de Raad voor Rechtsbijstand zijn ingeschreven en vraagt de toevoeging aan. Of u in aanmerking komt, hangt af van de inkomens- en vermogensgrenzen die de Raad jaarlijks vaststelt.

Wat kost mediation als de rechter u doorverwijst?

Verwijst de rechter u tijdens een procedure naar een mediator, dan betaalt u de eerste 2,5 uur niets. Dat geldt als de mediator is aangemeld voor de subsidieregeling startbijdrage van de Rechtspraak.

De rechter legt de procedure tijdens de mediation tijdelijk stil. Komt u samen tot afspraken, dan legt u die aan de rechter voor. Lukt dat niet, dan gaat de procedure verder.

Welke onderwerpen komen aan bod?

In mediation regelt u alles wat bij een scheiding hoort: de verdeling van vermogen en schulden, de woning, alimentatie, pensioen en de afspraken over de kinderen. Voor de meeste onderwerpen gelden wettelijke uitgangspunten waarvan u samen mag afwijken.

Hoe verdeelt u het vermogen en de woning?

U maakt een overzicht van alle bezittingen en schulden, inclusief de overwaarde of restschuld van de woning. Daarna kiest u of de woning wordt verkocht, of een van beiden de ander uitkoopt, of dat u de woning tijdelijk samen aanhoudt.

Welke regels voor de verdeling gelden, hangt af van uw huwelijksvermogensregime. Controleer bij een uitkoop of de achterblijvende partner de hypotheek alleen kan dragen en of de bank de vertrekkende partner uit de hoofdelijke aansprakelijkheid ontslaat.

Hoe spreekt u partner- en kinderalimentatie af?

Als uitgangspunt voor de berekening dienen de alimentatienormen van de Expertgroep Alimentatienormen, vroeger de Tremanormen. Daarvan kunt u samen afwijken, bijvoorbeeld met afspraken over studiekosten of indexering.

Meer uitleg vindt u in ons juridisch begrippenkader over kinderalimentatie en over partneralimentatie. Voor de fiscale gevolgen van alimentatie en van de verdeling van de woning kunt u het best een fiscalist raadplegen.

Hoe verdeelt u het pensioen?

Volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding heeft ieder recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. U kunt samen iets anders afspreken, of kiezen voor conversie.

Bij conversie krijgt ieder een eigen pensioenaanspraak. Die keuze vraagt om medewerking van het pensioenfonds. Meld de scheiding binnen twee jaar na de inschrijving van de echtscheiding bij het pensioenfonds met het daarvoor bestemde formulier. Doet u dat niet, dan kan het fonds de verevening niet rechtstreeks uitvoeren.

Wat staat er in het ouderschapsplan?

Het ouderschapsplan bevat in elk geval afspraken over de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, over de manier waarop u elkaar informeert en raadpleegt over belangrijke onderwerpen, en over de kosten van verzorging en opvoeding. Ook vermeldt u hoe de kinderen bij het plan zijn betrokken.

Daarnaast kunt u praktische afspraken maken: over verjaardagen en feestdagen, over de manier waarop u met elkaar communiceert en over een jaarlijks evaluatiemoment. Zo kan het plan meegroeien met de kinderen.

Hoe houdt u de kinderen centraal?

Leg de kinderen in begrijpelijke taal uit wat er gebeurt, zonder hen te belasten met het conflict of met financiële details. Laat hen nooit kiezen tussen de ouders.

Kinderen zitten niet aan de mediationtafel, maar hun mening kan wel worden gehoord, bijvoorbeeld in een apart gesprek met de mediator of een kindbehartiger. Komt het tot een procedure, dan schrijft de wet voor dat de rechter kinderen vanaf 12 jaar in de gelegenheid stelt hun mening te geven (art. 809 Rv). Sommige rechtbanken nodigen in de praktijk ook jongere kinderen uit. Minder vijandigheid tussen ouders helpt kinderen om de scheiding te verwerken.

Hoe kiest u een geschikte mediator?

Kijk naar vakbekwaamheid, ervaring met scheidingen en transparantie over de kosten. Minstens zo belangrijk is dat u zich allebei gehoord voelt.

Gebruik het eerste gesprek om te beoordelen of de mediator neutraal overkomt, goed luistert en juridische begrippen in begrijpelijke taal uitlegt. Vraag vooraf een schriftelijke kostenraming en bespreek hoe de mediator omgaat met afgezegde afspraken. Vraag ook of de mediator in het MfN-register staat en ervaring heeft met de onderwerpen die bij u spelen, zoals een eigen onderneming of internationale aspecten.

Wat kunnen wij voor u doen bij mediation bij scheiding?

Wij treden niet op als mediator, maar staan u bij als uw eigen adviseur naast de mediation of nemen het dossier over als overleg niet lukt.

• Wij toetsen het conceptconvenant en het ouderschapsplan voordat u tekent en wijzen u op afspraken die later tot problemen kunnen leiden.
• Wij rekenen de partner- en kinderalimentatie na aan de hand van de normen van de Expertgroep Alimentatienormen.
• Wij controleren of de verdeling van vermogen en schulden past bij uw huwelijksvermogensregime en of de afspraken over de woning en de hypotheek uitvoerbaar zijn.
• Wij controleren de afspraken over het pensioen en of de scheiding binnen twee jaar na de inschrijving bij het pensioenfonds wordt gemeld.
• Wij dienen het gemeenschappelijke verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank en zorgen dat de beschikking binnen zes maanden wordt ingeschreven (artikel 1:163 BW).
• Loopt de mediation vast, dan voeren wij de procedure bij de rechtbank en bereiden wij u voor op de zitting.

Samengevat

• Mediation is vrijwillig en vertrouwelijk; u maakt samen met één neutrale mediator afspraken over kinderen, alimentatie, woning, vermogen en pensioen.
• Mediation is niet verplicht en niet geschikt bij geweld, intimidatie of grote machtsongelijkheid.
• De afspraken komen in een convenant en, bij minderjarige kinderen, in een ouderschapsplan; een advocaat dient het verzoek in bij de rechtbank.
• Het huwelijk is pas ontbonden na inschrijving van de beschikking, die binnen zes maanden na het definitief worden moet gebeuren.
• Laat conceptafspraken toetsen door een eigen adviseur voordat u tekent.

Veelgestelde vragen

Law & More staat u bij als u uw scheidingsafspraken wilt laten toetsen, en neemt het dossier over als mediation niet lukt; lees meer over ons werk als familierechtadvocaat.