Het emissiehandelssysteem van de Europese Unie stelt een dalend plafond aan de uitstoot van broeikasgassen. Deelnemende installaties moeten hun emissies monitoren en jaarlijks evenveel emissierechten inleveren als zij hebben uitgestoten; wie tekortkomt, koopt bij.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Richtlijn 2003/87/EG vormt de grondslag, herzien met het Fit for 55-pakket. In Nederland is de regeling opgenomen in titel 16.2 van de Wet milieubeheer, met de Nederlandse Emissieautoriteit als bevoegd gezag. Het systeem omvat energie-intensieve industrie, elektriciteitsproductie en luchtvaart, en sinds de herziening ook de zeevaart. Een tweede systeem, ETS2, gaat gelden voor brandstoffen die worden geleverd voor gebouwen, wegvervoer en kleine industrie; de start daarvan is voorzien vanaf 2027. Daarnaast is het koolstofgrensmechanisme CBAM sinds 1 januari 2026 in zijn definitieve fase, waarin importeurs van onder meer ijzer, staal, cement, aluminium, kunstmest, waterstof en elektriciteit certificaten moeten inleveren.
Hoe het in de praktijk werkt
Een deelnemende inrichting heeft een emissievergunning nodig en een goedgekeurd monitoringsplan. Jaarlijks wordt een geverifieerd emissieverslag ingediend, waarna de rechten voor 30 september moeten zijn ingeleverd. Kosteloze toewijzing bestaat nog voor sectoren met een risico op weglekeffecten, maar wordt afgebouwd naarmate CBAM wordt ingefaseerd. De boete bij een tekort is fors en heft de verplichting niet op: de rechten moeten alsnog worden ingeleverd.
Waar het misgaat
Wijzigingen in de installatie worden niet gemeld, waardoor het monitoringsplan niet meer klopt en de verificateur bezwaren maakt. Een tweede fout is te laat inkopen op een markt met sterk wisselende prijzen. Ten derde onderschatten importeurs de administratieve kant van CBAM, die om gegevens uit de keten van buitenlandse producenten vraagt.
Verwante begrippen
Emissiehandel raakt aan de garantie van oorsprong, aan de SDE-subsidie en aan het energielabel.
Valt uw installatie of import onder het systeem? Onze energierecht advocaten brengen de verplichtingen in kaart.
