Artikel 29 van het Wetboek van Strafvordering (Sv) bepaalt dat een verdachte niet verplicht is vragen te beantwoorden, dat hij dat vóór het verhoor te horen krijgt en dat de verhorende rechter of ambtenaar geen druk mag uitoefenen om een verklaring te verkrijgen. Het artikel bevat daarmee het zwijgrecht en de cautie.
Inhoudsopgave
Wat is de cautie?
De cautie is de mededeling aan de verdachte dat hij niet tot antwoorden verplicht is. Volgens artikel 29, tweede lid, Sv moet die mededeling vóór het begin van het verhoor worden gedaan en in het proces-verbaal worden opgenomen.
Welke druk is niet toegestaan?
Het eerste lid verbiedt alles wat erop gericht is een verklaring te verkrijgen die niet in vrijheid is afgelegd. Denk aan dreigen, misleidende beloftes of een verhoor dat onredelijk lang doorgaat. De tekst staat op wetten.overheid.nl.
Geldt het zwijgrecht voor elk verhoor?
Ja, het geldt in alle gevallen waarin iemand als verdachte wordt gehoord, door de politie, een bijzondere opsporingsdienst of een rechter. U kunt op alle vragen zwijgen of alleen op sommige vragen antwoorden.
Wat betekent dit in de praktijk?
Of de cautie is gegeven en hoe het verhoor is verlopen, is vaak een van de eerste punten die de verdediging in het dossier nagaat. Ontbreekt de cautie, dan kan de verdediging de rechter vragen daaraan gevolgen te verbinden, bijvoorbeeld door de verklaring niet als bewijs te gebruiken (artikel 359a Sv).
Vóór het eerste verhoor kan de verdachte met een advocaat overleggen over de vraag of zwijgen verstandig is (artikel 28c Sv).
Hoe werkt dit in een concreet geval?
Een man wordt na een verkeersongeval op de plaats van het ongeval door een agent gevraagd hoeveel hij had gedronken. Hij antwoordt dat hij drie biertjes op had, zonder dat hem eerst de cautie is gegeven. Zijn advocaat stelt later dat deze verklaring niet als bewijs mag dienen, omdat de man op dat moment al als verdachte werd gezien.
Meer hierover staat op de pagina over bijstand bij een politieverhoor.