Terugkeerbesluit

Een terugkeerbesluit is het besluit waarin wordt vastgesteld dat een vreemdeling niet of niet langer rechtmatig in Nederland verblijft, met de verplichting het land te verlaten. Het is de basis voor gedwongen vertrek en voor een eventueel inreisverbod.

Wettelijke basis

Artikel 62 van de Vreemdelingenwet 2000 bepaalt dat de vreemdeling na het rechtmatig verblijf Nederland uit eigen beweging moet verlaten, in beginsel binnen vier weken. Artikel 62a Vw regelt het terugkeerbesluit voor wie nooit rechtmatig verblijf had. De grondslag ligt in de Terugkeerrichtlijn 2008/115/EG, waarvan het Hof van Justitie de reikwijdte in een reeks arresten heeft uitgewerkt. Artikel 62 lid 2 Vw maakt het mogelijk de vertrektermijn te verkorten of achterwege te laten, onder meer bij een risico op onttrekking aan het toezicht of bij gevaar voor de openbare orde. In dat geval wordt vrijwel altijd tegelijk een inreisverbod uitgevaardigd op grond van artikel 66a Vw.

Hoe het in de praktijk werkt

Het terugkeerbesluit is vaak onderdeel van de afwijzende beschikking op een verblijfsaanvraag; de afwijzing en het terugkeerbesluit staan dan in hetzelfde stuk. Daartegen staat bezwaar of beroep open, met dezelfde termijn als tegen de afwijzing. Belangrijk is dat een beroep de vertrekplicht niet zonder meer opschort: daarvoor is meestal een afzonderlijk verzoek om een voorlopige voorziening nodig.

Waar het misgaat

De vertrektermijn verstrijkt terwijl de vreemdeling in de veronderstelling verkeert dat het beroep hem beschermt. Een tweede fout is het niet apart aanvechten van het inreisverbod, dat zelfstandige gevolgen heeft voor de hele Schengenzone. Ten derde worden medische omstandigheden of het belang van kinderen pas in een laat stadium naar voren gebracht, terwijl die bij de vertrektermijn moeten worden meegewogen.