Liegen over uw diploma: gevolgen, risico’s en wat werkgevers checken

Gepubliceerd op 17 februari 2026 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

Liegen over uw diploma is zelden een detail. Arbeidsrechtelijk levert het meestal een dringende reden op voor ontslag op staande voet (artikel 7:678 BW) en kost het u in de regel uw transitievergoeding wegens ernstig verwijtbaar handelen (artikel 7:673 lid 7 BW). Wie een diploma vervalst of een vals diploma gebruikt, pleegt daarnaast valsheid in geschrift (artikel 225 Sr), met een strafblad en problemen bij een VOG als gevolg. Hoe streng het uitpakt, hangt af van de vraag of het diploma een harde functie-eis was, hoe lang u in dienst bent en of de werkgever direct heeft gehandeld.

Mag een werkgever uw diploma vragen?

Mag een werkgever diploma vragen? Ja. Vragen naar een diploma is een volledig legitieme vraag. Een werkgever mag bij de sollicitatie of bij indiensttreding een diploma opvragen en de echtheid controleren, zeker als het diploma een harde eis is voor de functie. Voor sommige beroepen is controle zelfs wettelijk verplicht of vanzelfsprekend: in de zorg raadpleegt de werkgever het openbare BIG-register, en in de financiële sector gelden eisen aan Wft-diploma’s.

Wel gelden de regels voor de bescherming van persoonsgegevens. Sinds 2018 is dat de AVG, die de Wet bescherming persoonsgegevens verving. De werkgever mag alleen gegevens verwerken die nodig zijn voor het doel en moet een juridische grondslag hebben, zoals het gerechtvaardigd belang om te weten of een kandidaat de vereiste opleiding heeft. Een kopie van het diploma mag in het personeelsdossier worden bewaard. Gegevens van afgewezen kandidaten moeten in de regel uiterlijk vier weken na afloop van de procedure worden verwijderd, tenzij de sollicitant toestemming geeft om ze langer, maximaal een jaar, te bewaren.

Heeft u een buitenlands diploma, dan staat dat niet in het Nederlandse register. De werkgever kan dan vragen om een diplomawaardering van Nuffic of, voor beroepsopleidingen op mbo-niveau, van SBB. Daaruit blijkt op welk Nederlands niveau uw diploma ligt.

Weigert u een diploma te laten zien, dan mag de werkgever daar conclusies aan verbinden. Een kandidaat die een harde eis niet kan aantonen, hoeft niet te worden aangenomen. Een papieren diploma of een kopie is bovendien makkelijk te vervalsen; daarom vragen werkgevers steeds vaker om een digitaal diploma. Voor het diploma opvragen en diploma checken is geen toestemming van de sollicitant nodig, maar de werkgever moet wel open zijn over wat hij met de persoonsgegevens doet. De sollicitant heeft recht op inzage in de gegevens die over hem zijn verzameld (artikel 15 AVG).

Wat mag een werkgever niet vragen?

Een werkgever mag alleen vragen wat nodig is om te beoordelen of u geschikt bent. Vragen naar uw gezondheid of ziekteverzuim zijn tijdens de sollicitatie niet toegestaan; dat volgt uit de Wet op de medische keuringen. Ook een vraag naar zwangerschap hoeft u niet eerlijk te beantwoorden, omdat die tot verboden onderscheid leidt.

Uw burgerservicenummer en een kopie van uw identiteitsbewijs horen pas bij de indiensttreding. Een potentiële werkgever mag uw identiteitsbewijs tijdens de sollicitatie wel bekijken, maar niet kopiëren. Naar uw opleiding, diploma of certificaat mag hij wel vragen, zeker als dat een harde eis is.

Controleren werkgevers diploma’s steeds vaker?

Ja, werkgevers controleren diploma’s steeds vaker. Waar vroeger vaak werd vertrouwd op de ‘blauwe ogen’ van een sollicitant, is het controleren van diploma’s (pre-employment screening) inmiddels standaardprocedure bij veel grote organisaties en overheidsinstellingen. Maar vergis u niet: ook het MKB en kleinere organisaties scherpen hun beleid aan. De risico’s van een onbekwame werknemer zijn simpelweg te groot, zeker in sectoren waar veiligheid en certificering een rol spelen.

Hoe kunnen werkgevers diploma’s controleren?

De tijd dat u wegkwam met een zelfgemaakt PDF-bestandje is voorbij. Werkgevers hebben tegenwoordig diverse middelen tot hun beschikking om de authenticiteit van uw papieren te verifiëren. Wanneer u solliciteert, of zelfs als u al in dienst bent, kan een werkgever de volgende stappen ondernemen:

1. Het opvragen van originele diploma’s

De meest basale stap is het vragen naar het originele, fysieke document. Een kopie of scan is fraudegevoelig en wordt vaak niet meer geaccepteerd als definitief bewijs. HR-afdelingen zijn getraind om echtheidskenmerken op originele documenten te herkennen.

2. Verificatie via DUO (dienst uitvoering onderwijs)

Nederlandse diploma’s staan in het diplomaregister van DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs). Alleen de diplomahouder zelf kan met DigiD inloggen bij Mijn diploma’s en daar gratis een digitaal uittreksel of digitaal diploma als pdf-bestand downloaden. De werkgever kan dat pdf-bestand vervolgens zelf controleren met de online diplomacontrole van DUO, die het echtheidscertificaat van het bestand toetst. Het register bevat niet alle diploma’s. Hieronder leest u welke er wel en niet in staan.

Welke diploma’s staan in het diplomaregister?

Niet alle diploma’s. Voor bekostigde instellingen staan wetenschappelijk onderwijs en hoger beroepsonderwijs erin vanaf 1996, middelbaar beroepsonderwijs vanaf 2007 en voortgezet onderwijs vanaf 2006. Levensbeschouwelijke opleidingen aan het wetenschappelijk onderwijs staan erin vanaf 2010.

Hebt u uw schooldiploma of hbo-diploma bij een particuliere instelling gehaald, dan staat het er pas in vanaf latere jaren: mbo en voortgezet onderwijs vanaf 2012, hbo en wo vanaf 2018. Een premaster, post-hbo-opleiding, promotie, zij-instroom in de lerarenopleiding, brancheopleiding en buitenlands diploma staan er niet in. Ontbreekt uw diploma, dan kan de werkgever vragen om het originele diploma of om een verklaring van de onderwijsinstelling.

Kan een werkgever zelf zien welke diploma’s u hebt?

Nee. Alleen u kunt inloggen bij Mijn diploma’s. U bepaalt dus zelf welk digitaal diploma of digitaal uittreksel u als pdf-bestand stuurt. Een digitaal diploma van DUO heeft dezelfde waarde als het papieren diploma.

De online diplomacontrole van DUO kijkt alleen naar het bestandstype en het echtheidscertificaat. Een geprint of gescand uittreksel heeft geen echtheidscertificaat en is op die manier niet te controleren.

3. Inschakelen van externe screeningsbureaus

Veel organisaties besteden de verificatie uit aan een particulier onderzoeksbureau of screeningsbureau. Zo’n bureau werkt in opdracht van de werkgever en mag alleen gegevens verwerken waarvoor een juridische grondslag bestaat. Deze partijen voeren een grondige check uit. Zij nemen direct contact op met onderwijsinstellingen en controleren niet alleen of het diploma bestaat, maar ook of de data en de instelling kloppen.

4. Referentiecheck en verificatie van werkervaring

Hoewel dit artikel focust op diploma’s, gaat de controle vaak hand in hand met het verifiëren van werkervaring. Een referentiecheck kan aan het licht brengen dat u bepaalde vaardigheden, die u door uw opleiding zou moeten hebben, in de praktijk mist.

In welke sectoren is de controle extra streng?

In bepaalde branches is de controle wettelijk verankerd of extra streng. Denk aan de zorg (BIG-register), het onderwijs, de kinderopvang, de financiële sector (Wft-diploma’s) en de overheid. Hier is liegen over uw diploma niet alleen een contractbreuk, maar vaak een direct gevaar voor de kwaliteit en veiligheid van de dienstverlening.

Liegen over uw diploma bij de sollicitatie: wat kan er gebeuren?

Komt de leugen uit vóór de ondertekening, dan wordt u afgewezen. Is het contract al getekend, dan kan de werkgever de arbeidsovereenkomst vernietigen wegens bedrog of dwaling.

Als de leugen uitkomt vóórdat de arbeidsovereenkomst is getekend, volgt vanzelfsprekend een afwijzing. U wordt vaak ook opgenomen in een intern waarschuwingssysteem van de betreffende organisatie of het wervingsbureau (zwarte lijst), waardoor toekomstige sollicitaties daar kansloos zijn.

Is het contract al getekend, maar bent u nog maar net begonnen? Dan kan de werkgever de arbeidsovereenkomst vernietigen op grond van bedrog of dwaling (artikel 3:44 BW respectievelijk artikel 6:228 BW). De redenering is simpel: als de werkgever had geweten dat u dat diploma niet had, was de overeenkomst nooit onder deze voorwaarden tot stand gekomen. Bij vernietiging wordt de overeenkomst geacht nooit te hebben bestaan. Dit kan betekenen dat u zelfs reeds betaald loon moet terugbetalen, hoewel rechters hier in de praktijk terughoudend mee zijn als er wel arbeid is verricht. Wel kan de werkgever een schadevergoeding eisen voor de gemaakte wervingskosten en de kosten voor het vinden van een nieuwe kandidaat.

Hoe lang kan de werkgever de arbeidsovereenkomst vernietigen?

De werkgever vernietigt de arbeidsovereenkomst met een verklaring aan u; een rechter is daarvoor niet nodig. Hij moet dat wel doen binnen drie jaar nadat hij het bedrog of de dwaling heeft ontdekt (artikel 3:52 BW). Betwist u de vernietiging, dan beslist de kantonrechter.

Wat zijn de gevolgen als u al in dienst bent?

Dan riskeert u ontslag op staande voet, verlies van de transitievergoeding en een schadevergoeding aan de werkgever. De situatie wordt complexer en ernstiger als u al langere tijd in dienst bent. Veel werknemers denken onterecht dat na verloop van tijd verjaring optreedt: “Ik werk hier al tien jaar goed, dat diploma doet er niet meer toe.” De rechtspraak laat echter een ander beeld zien.

Is liegen over uw diploma een dringende reden?

Liegen over uw diploma kwalificeert in veel gevallen als een ‘dringende reden’ voor ontslag op staande voet (artikel 7:678 lid 2 sub a BW). Bij ontslag op staande voet stopt uw loon direct en hebt u in de regel geen recht op een WW-uitkering, omdat u verwijtbaar werkloos bent.

De wetgever en rechters vinden integriteit cruciaal. Het voorleggen van valse diploma’s of het liegen over kwalificaties schaadt het vertrouwen onherstelbaar. In de zaak ECLI:NL:GHARL:2019:3196 bevestigde het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden nogmaals dat het verstrekken van onjuiste gegevens over diploma’s een dringende reden voor ontslag op staande voet is. Dit geldt des te meer als het diploma een harde eis was in de vacaturetekst.

Wat zegt de wet precies over een vals diploma?

De wet noemt deze situatie met zoveel woorden. Volgens artikel 7:678 lid 2 onderdeel a BW is het een dringende reden als de werknemer de werkgever bij het sluiten van de overeenkomst heeft misleid met valse of vervalste getuigschriften. Een diploma is zo’n getuigschrift. Hebt u alleen op uw cv of in het gesprek gelogen, dan kan dat ook een dringende reden zijn. De rechter weegt dan alle omstandigheden.

Moet u de werkgever ook een schadevergoeding betalen?

Dat kan. Wie opzettelijk of door schuld een dringende reden geeft, is de wederpartij een vergoeding verschuldigd (artikel 7:677 lid 2 BW). Die is gelijk aan het loon over de opzegtermijn die bij een gewone opzegging had gegolden (artikel 7:677 lid 3 BW). De werkgever kan in plaats daarvan ook zijn volledige schade vorderen (artikel 7:677 lid 4 BW), maar moet die dan bewijzen.

Kan de werkgever ook ontbinding vragen?

Ja. Soms kiest een werkgever niet voor de route van ontslag op staande voet, maar voor ontbinding van de arbeidsovereenkomst via de kantonrechter. De grondslag is dan “verwijtbaar handelen of nalaten van de werknemer” (Artikel 7:669 lid 3 sub e BW). De rechter zal oordelen dat van de werkgever niet gevergd kan worden de arbeidsovereenkomst te laten voortduren.

Verliest u uw transitievergoeding?

Meestal wel, omdat cv-fraude in de regel ernstig verwijtbaar handelen is. Normaal gesproken heeft u bij ontslag recht op een transitievergoeding. Echter, artikel 7:673 lid 7 BW bepaalt dat deze vergoeding niet verschuldigd is als het ontslag het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer. Cv-fraude valt vrijwel altijd onder deze categorie. In de uitspraak ECLI:NL:RBLIM:2023:2753 oordeelde de kantonrechter in Limburg dat de werknemer, die fraudeerde met diploma’s, geen recht had op een transitievergoeding.

Wat geldt als u ambtenaar bent?

Sinds 1 januari 2020 hebben de meeste ambtenaren door de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren een gewone arbeidsovereenkomst, zodat dezelfde ontslagregels gelden als in het bedrijfsleven. Integriteitsnormen worden bij de overheid wel extra streng toegepast. Onder het oude ambtenarenrecht leidde liegen over diploma’s geregeld tot strafontslag wegens plichtsverzuim; zie bijvoorbeeld ECLI:NL:CRVB:2017:2289, waarin wisselende verklaringen over diploma’s meewogen.

Wanneer is liegen over uw diploma strafbaar?

Liegen over uw diploma is strafbaar als u een diploma vervalst of een vals diploma gebruikt. Een onjuiste regel op uw cv is niet automatisch strafbaar.

Wanneer pleegt u valsheid in geschrift?

Als u een diploma zelf vervalst (bijvoorbeeld door in Photoshop een naam of datum aan te passen) of gebruikmaakt van een vals diploma, pleegt u valsheid in geschrift. Artikel 225 Sr stelt daarop een maximale gevangenisstraf van zes jaar of een geldboete van de vijfde categorie.

Kan liegen over uw diploma oplichting zijn?

Daarnaast kan er sprake zijn van oplichting. U beweegt de werkgever immers tot het afgeven van een goed (het loon) door het aannemen van een valse hoedanigheid (die van gediplomeerde).

Is liegen op uw cv altijd strafbaar?

Nee. Een onjuiste regel op uw cv is niet automatisch een strafbaar feit. Strafbaar wordt het vooral als u een vals of vervalst diploma maakt of gebruikt (artikel 225 Sr), of als u met een valse hoedanigheid de werkgever beweegt u loon te betalen (oplichting, artikel 326 Sr).

Voert u een titel zoals mr., drs. of ir. zonder dat u die hebt behaald, dan is dat een overtreding. Artikel 435, onder 3°, Sr stelt daarop een geldboete van de tweede categorie. De arbeidsrechtelijke gevolgen gelden los daarvan, ook als er geen strafzaak komt. Ontdekt een werkgever een vals diploma, dan kan hij aangifte doen bij de politie.

Welke straffen leggen rechters op?

Hoewel u niet direct zes jaar de cel in gaat voor een vervalst diploma, zijn de straffen niet mals. In de praktijk leggen rechters vaak forse taakstraffen op (bijvoorbeeld 100 tot 240 uur) en/of geldboetes. Bij herhaling of grootschalige fraude is een onvoorwaardelijke gevangenisstraf echter wel degelijk mogelijk. Bovendien krijgt u een aantekening op uw strafblad (justitiële documentatie). Dit maakt het verkrijgen van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) voor een toekomstige baan erg lastig, zo niet onmogelijk.

Wanneer houdt ontslag op staande voet geen stand?

Ontslag op staande voet houdt niet altijd stand als het diploma geen echte functie-eis was, u al lang goed functioneert of de werkgever niet direct heeft gehandeld. Een rechter zal altijd alle omstandigheden van het geval wegen. Er zijn situaties denkbaar waarin de soep iets minder heet wordt gegeten, al zijn dit uitzonderingen.

De rechter kijkt onder andere naar:

1. De functie-eis: Was het diploma écht noodzakelijk voor de functie? Als u liegt over een zwemdiploma terwijl u solliciteert als accountant, is de leugen weliswaar verwijtbaar, maar wellicht geen dringende reden voor ontslag op staande voet.
2. Duur van het dienstverband: Als iemand al 20 jaar naar volle tevredenheid functioneert zonder diploma, kan een rechter oordelen dat ontslag op staande voet een te zwaar middel is (hoewel ontbinding vaak wel volgt).
3. Procedurele fouten: Heeft de werkgever wel ‘direct’ gehandeld? Als een werkgever ontdekt dat uw diploma nep is, maar vervolgens drie weken wacht met actie ondernemen, is ontslag op staande voet vaak niet meer mogelijk.
4. Hoor en wederhoor: De werkgever moet u de kans geven om uw kant van het verhaal te vertellen voordat tot ontslag wordt overgegaan.

In de zaak ECLI:NL:RBALK:2009:BK7947 werd de arbeidsovereenkomst wel ontbonden, maar speelde mee dat de werknemer ondanks herhaalde verzoeken het diploma niet kon overleggen. De vertrouwensbreuk was hier de doorslaggevende factor.

Wat als de werkgever nalatig is geweest?

Een interessant juridisch verweer is de onderzoeksplicht van de werkgever. Een werkgever mag niet blind varen op wat er op papier staat als er reden is tot twijfel. Als een werkgever verzuimt om bij indiensttreding de diploma’s te controleren, en er pas na vijf jaar mee komt, kan een werknemer betogen dat de werkgever zijn rechten heeft verwerkt of dat de gevolgen voor de werknemer (na zo’n lange tijd) te groot zijn.

Let wel: nalatigheid van de werkgever praat de leugen van de werknemer niet goed. Het blijft bedrog. Echter, het kan een rol spelen in de vraag of een ontslag op staande voet standhoudt, of dat er gekozen moet worden voor een normale ontslagprocedure met inachtneming van de opzegtermijn. De eigen verantwoordelijkheid van de werknemer blijft echter het zwaarst wegen: u bent degene die de onjuiste informatie heeft verstrekt.

Wat doet u als uw diploma niet klopt?

Corrigeer onjuiste informatie zo vroeg mogelijk en teken niets voordat u uw positie heeft laten beoordelen. Deze stappen kunt u overwegen:

1. Wees eerlijk vóór de handtekening: Solliciteert u nu en hebt u een leugen op uw cv? Haal deze weg of corrigeer het in het gesprek. Eerlijkheid over een gat in uw kennis wordt doorgaans meer gewaardeerd dan het ontdekken van een leugen achteraf.
2. Bespreek het proactief: Bent u al in dienst? Dit is een risicovolle stap, maar zelf met de billen bloot gaan is vaak beter dan betrapt worden bij een controle. Soms is er een regeling te treffen, bijvoorbeeld door alsnog de opleiding te volgen.
3. Overweeg een EVC-procedure: Hebt u het diploma niet, maar wel de ervaring? Via een procedure voor Erkenning van Verworven Competenties (EVC) kunt u uw werkervaring officieel laten vastleggen in een ervaringscertificaat. Dit kan soms gelijkstaan aan een diploma.
4. Zoek juridische hulp: Is uw werkgever erachter gekomen en dreigt ontslag? Teken niets direct en ga niet zomaar akkoord met een beëindigingsovereenkomst. Schakel direct een jurist of advocaat arbeidsrecht in om uw positie te bepalen.

Waar let u als werknemer op?

• Ga na of het diploma in de vacature een harde functie-eis was.
• Controleer of de werkgever direct na de ontdekking heeft gehandeld en u eerst heeft gehoord.
• Teken geen beëindigingsovereenkomst voordat u uw positie heeft laten beoordelen; na ondertekening heeft u veertien dagen bedenktijd (artikel 7:670b BW).
• Vecht een ontslag op staande voet binnen twee maanden aan bij de kantonrechter (artikel 7:686a lid 4 BW).

Waar let u als werkgever op?

• Leg in de vacature vast welk diploma een harde eis is.
• Vraag bij indiensttreding een digitaal diploma van DUO of een diplomawaardering van Nuffic of SBB op.
• Handel direct na de ontdekking en geef de werknemer de kans zijn kant te vertellen.
• Deel de dringende reden direct mee bij het ontslag en leg die schriftelijk vast (artikel 7:677 lid 1 BW).
• Vernietig de arbeidsovereenkomst binnen drie jaar na ontdekking van het bedrog (artikel 3:52 BW).

Wat kunnen wij voor u doen bij liegen over een diploma?

Wij staan werknemers en werkgevers bij in geschillen over een onjuist of vals diploma.

• Wij beoordelen of de leugen een dringende reden oplevert in de zin van artikel 7:678 lid 2 sub a BW.
• Wij toetsen of het ontslag op staande voet direct is gegeven en de reden direct is meegedeeld (artikel 7:677 lid 1 BW).
• Wij bewaken de termijn van twee maanden om een ontslag op staande voet aan te vechten (artikel 7:686a lid 4 BW).
• Wij beoordelen een vernietiging wegens bedrog of dwaling en de termijn van drie jaar (artikel 3:52 BW).
• Wij beoordelen of u recht houdt op de transitievergoeding of dat sprake is van ernstig verwijtbaar handelen (artikel 7:673 lid 7 BW).
• Voor werkgevers stellen wij een screeningsbeleid op dat past binnen de AVG.

Samengevat

• Liegen over een diploma is in de regel een dringende reden voor ontslag op staande voet (artikel 7:678 lid 2 sub a BW).
• Bij ernstig verwijtbaar handelen vervalt de transitievergoeding (artikel 7:673 lid 7 BW).
• De werkgever kan de arbeidsovereenkomst binnen drie jaar na ontdekking vernietigen wegens bedrog of dwaling (artikel 3:52 BW).
• Een vals of vervalst diploma maken of gebruiken is valsheid in geschrift (artikel 225 Sr).
• Werkgevers mogen diploma’s opvragen en controleren via DUO, Nuffic of SBB, binnen de grenzen van de AVG.

Veelgestelde vragen