Scheiding aanvragen: documenten, procedure, kosten en kinderen

Gepubliceerd op 21 juni 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

U vraagt een scheiding aan via een advocaat. Die dient een verzoekschrift in bij de rechtbank; zonder advocaat kan het niet. Bent u het over alles eens, dan dient één advocaat namens u beiden een gemeenschappelijk verzoek in. Anders dient één van u een eenzijdig verzoek in en kiest de ander een eigen advocaat.

Het huwelijk eindigt pas als de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven bij de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is (artikel 1:163 BW). Hieronder leest u per stap wat u regelt: de keuze, de documenten, de procedure, de kosten en de afspraken over de kinderen.

Weet u zeker dat u wilt scheiden?

Een scheiding heeft gevolgen voor uw woning, uw pensioen en uw inkomen, vaak voor jaren. Neem daarom de tijd om te onderzoeken of de relatie nog te herstellen is. Relatietherapie of een gesprek met een coach is een mogelijkheid, maar heeft geen juridische gevolgen: zolang er geen verzoekschrift is ingediend, loopt er geen procedure.

Welke signalen wijzen erop dat de relatie voorbij is?

Sommige signalen zijn duidelijk, zoals aanhoudende ruzies of het gevoel naast een vreemde te leven. Vaak zijn ze subtieler. De wet vraagt overigens geen reden: de rechter spreekt de scheiding uit als het huwelijk duurzaam is ontwricht, (artikel 1:151 BW). In de praktijk is uw eigen verklaring daarvoor meestal voldoende.

• U leeft langs elkaar heen. U maakt geen gezamenlijke plannen meer en niemand doet nog moeite om iets samen te doen.
• Het ‘wij’-gevoel ontbreekt. U maakt vooral plannen voor een leven alleen. Dit mentale loskoppelen gaat een breuk vaak vooraf.
• Het vertrouwen is weg. Na ontrouw of gebroken beloftes lukt herstel niet, ook niet na hulp van buiten.

Welke alternatieven zijn er voor een directe echtscheiding?

Naast relatietherapie kent de wet de scheiding van tafel en bed (artikel 1:169 BW). U blijft dan getrouwd, maar de gemeenschap van goederen eindigt en u kunt alimentatie regelen. Die route kiezen mensen soms om geloofsredenen of om tijd te winnen. Ook daarvoor is een advocaat en een verzoek aan de rechtbank nodig.

Welke documenten verzamelt u voordat u een advocaat inschakelt?

U verzamelt persoonlijke documenten, zoals identiteitsbewijzen, een uittreksel uit de Basisregistratie Personen (BRP) en eventuele huwelijkse voorwaarden. Daarnaast verzamelt u financiële stukken over inkomen, woning, pensioen en schulden. Bij minderjarige kinderen horen daar hun gegevens bij, omdat het ouderschapsplan verplicht is (artikel 815 lid 2 Rv).

Ontbrekende papieren zijn de meest voorkomende oorzaak van vertraging. Maak van alles een kopie en bewaar de originelen. Een volledig overzicht is ook nodig om eerlijk te verdelen en om alimentatie te berekenen.

Welke persoonlijke documenten hebt u nodig?

• Geldige identiteitsbewijzen van u beiden: paspoort of ID-kaart.
• Uittreksel BRP: u vraagt het op bij uw gemeente. Hoe oud het uittreksel mag zijn, verschilt per rechtbank; uw advocaat weet wat geldt.
• Gegevens van minderjarige kinderen: nodig voor het ouderschapsplan en het verzoekschrift.
• Akte van huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden: bent u niet in gemeenschap van goederen getrouwd, dan bepaalt deze akte hoe u verdeelt. Een afschrift vraagt u op bij de notaris die de akte heeft verleden.
• Trouwboekje: niet nodig voor de procedure. Bent u het kwijt, dan is dat geen probleem.

Welke financiële stukken verzamelt u?

U verzamelt de stukken over inkomen, vermogen, woning, pensioen en schulden van u beiden. Neem bij voorkeur de laatste drie jaar, omdat alimentatie wordt berekend op het inkomen in de jaren voor de scheiding.

• Jaaropgaven en recente salarisstroken van u beiden.
• Aangiften inkomstenbelasting van de laatste jaren, te downloaden in Mijn Belastingdienst.
• Bankafschriften van gezamenlijke en eigen betaal- en spaarrekeningen.
• Hypotheekakte en recente hypotheekoverzichten, met de laatste WOZ-beschikking.
• Pensioenoverzichten: het pensioen dat u tijdens het huwelijk opbouwde, wordt in beginsel verevend. Een totaaloverzicht vindt u op Mijnpensioenoverzicht.nl.
• Overzicht van leningen en schulden: creditcards, persoonlijke leningen en studieschuld.

Welke documenten zijn verplicht en waar krijgt u ze?

Hoe verloopt de echtscheidingsprocedure bij de rechtbank?

Uw advocaat dient een verzoekschrift in bij de rechtbank. De rechter spreekt de scheiding uit in een beschikking. Die beschikking wordt ingeschreven bij de burgerlijke stand, en pas dan bent u gescheiden. Hieronder ziet u de stappen op een rij.

Wat staat er in het verzoekschrift?

Het verzoekschrift bevat uw persoonsgegevens en wat u van de rechter vraagt. Vraagt u de scheiding samen aan, dan voegt u een echtscheidingsconvenant toe en, bij minderjarige kinderen, een ouderschapsplan. De rechter kan de afspraken in de beschikking opnemen, zodat ze afdwingbaar worden.

Werkt uw partner niet mee, dan dient uw advocaat een eenzijdig verzoek in. Uw partner kan dan met een eigen advocaat een verweerschrift indienen en zelf verzoeken doen, bijvoorbeeld over alimentatie. Over de punten waarover u het niet eens wordt, beslist de rechter. Hoe u dat aanpakt, leest u in ons artikel over echtscheiding zonder medewerking.

Waarom moet u afspraken schriftelijk vastleggen?

Afspraken die niet in het convenant staan, zijn achteraf lastig te bewijzen. De Rechtbank Overijssel wees op 29 mei 2026 een verzoek van een vrouw om vernietiging van het convenant af, omdat zij misbruik van omstandigheden onvoldoende had onderbouwd. Haar verzoek om een vergoeding van € 50.000 op grond van een mondelinge afspraak strandde, omdat die afspraak niet op papier stond. Een vergeten bezitting, Bitcoins, verdeelde de rechter alsnog bij helfte.

Wat als het spoed heeft?

Bij huiselijk geweld of grote financiële risico’s kunt u voorlopige voorzieningen vragen (artikel 822 Rv). De rechter neemt dan snel een tijdelijke beslissing, bijvoorbeeld over wie in de woning blijft, de zorg voor de kinderen of voorlopige alimentatie. Die beslissing geldt tot de scheiding is ingeschreven of het verzoek is ingetrokken.

Wanneer is de scheiding definitief?

Na de beschikking volgt een beroepstermijn van drie maanden (artikel 358 Rv). Gaat niemand in hoger beroep, of ziet u daar samen schriftelijk van af, dan schrijft uw advocaat de beschikking in. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is. Gebeurt dat niet, dan verliest de beschikking haar kracht en bent u nog getrouwd (artikel 1:163 lid 3 BW).

De datum van inschrijving telt ook voor de alimentatie. Het Gerechtshof Den Haag oordeelde op 16 juli 2025 dat de partneralimentatie ingaat op de dag waarop de echtscheiding is ingeschreven. In die zaak waren partijen twee keer met elkaar getrouwd; het hof telde de duur van beide huwelijken bij elkaar op.

Wat kost het aanvragen van een scheiding?

De directe kosten zijn het honorarium van de advocaat en het griffierecht van de rechtbank. De grootste financiële gevolgen komen meestal van alimentatie en de verdeling van woning, vermogen en pensioen. U gaat van één huishouden naar twee, en dat merkt u vaak meer dan de proceskosten.

Het griffierecht voor een echtscheiding is een vast bedrag, omdat het een zaak van onbepaalde waarde is. Wie een verweerschrift indient, betaalt ook griffierecht.

Bron: Rechtspraak.nl, griffierecht (tarieven 2026, Stcrt. 2025, 39855). Met een laag inkomen kunt u ook gesubsidieerde rechtsbijstand aanvragen; informatie daarover vindt u bij het Juridisch Loket.

Hoe wordt alimentatie bepaald?

De hoogte van alimentatie hangt af van de behoefte van wie ontvangt en de draagkracht van wie betaalt. Rechters rekenen met de aanbevelingen van de Expertgroep Alimentatienormen, de zogenoemde Trema-normen. U maakt onderscheid tussen kinderalimentatie en partneralimentatie.

• Kinderalimentatie: beide ouders dragen naar draagkracht bij aan de kosten van de kinderen (artikel 1:404 BW). De plicht loopt door tot het kind 21 jaar is (artikel 1:395a BW). U legt de afspraken vast in het ouderschapsplan.
• Partneralimentatie: geen automatisme. U kunt er recht op hebben als u niet zelf in uw levensonderhoud kunt voorzien. Sinds 1 januari 2020 duurt de plicht in beginsel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 lid 3 BW).

Op die vijfjaarsregel bestaan wettelijke uitzonderingen. Bij jonge kinderen loopt de alimentatie door tot het jongste kind 12 jaar is. Na een huwelijk van meer dan 15 jaar loopt zij door tot de AOW-leeftijd, als de ontvanger daar binnen tien jaar na de scheiding aan toe is. Wie vóór 1 januari 1970 is geboren en meer dan 15 jaar getrouwd was, ontvangt maximaal tien jaar. De tekst staat in artikel 1:157 BW.

Hoe worden woning, vermogen en pensioen verdeeld?

Bent u in gemeenschap van goederen getrouwd, dan wordt die in beginsel bij helfte verdeeld (artikel 1:100 BW). Peildatum voor wat erin valt is de datum waarop het verzoekschrift is ingediend (artikel 1:99 BW). Het gaat om meer dan spaargeld: ook de overwaarde of restschuld van de woning, auto’s, beleggingen, de inboedel en schulden tellen mee.

Vergeet het pensioen niet. Het ouderdomspensioen dat u tijdens het huwelijk opbouwde, wordt volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding in beginsel gelijk verdeeld. U kunt daar samen van afwijken in het convenant. Meer daarover leest u in ons artikel over pensioenverevening.

Wat regelt u voor de kinderen in het ouderschapsplan?

Bij minderjarige kinderen is een ouderschapsplan wettelijk verplicht (artikel 815 lid 2 Rv). Het plan bevat ten minste de verdeling van zorg- en opvoedingstaken, de kosten van verzorging en opvoeding, en hoe u elkaar informeert over belangrijke onderwerpen. U vermeldt ook hoe u de kinderen bij het plan heeft betrokken. Kunt u redelijkerwijs geen plan maken, dan legt u uit waarom (artikel 815 lid 6 Rv).

Zie het plan niet alleen als formulier voor de rechtbank. Hoe concreter de afspraken, hoe minder ruimte voor latere ruzie. Denk bijvoorbeeld aan:

• De zorgverdeling: een omgangsregeling in het weekend, co-ouderschap of een andere verdeling die past bij de leeftijd van de kinderen en uw werktijden. Leg ook vakanties en feestdagen vast.
• Bijzondere kosten: wie betaalt de sportclub, het schoolreisje, een fiets of een laptop? Met een kinderrekening voorkomt u discussie over kleine bedragen.
• Informatie: hoe houdt u elkaar op de hoogte over school en gezondheid? Een vaste app of gedeelde agenda werkt vaak beter dan losse berichten.
• Opvoeding: afspraken over bedtijden, schermtijd en huiswerk geven kinderen rust in twee huizen.

Het gezamenlijk gezag blijft na de scheiding in beginsel bestaan (artikel 1:251 lid 2 BW). U neemt dus ook daarna samen beslissingen over bijvoorbeeld school, medische behandeling en verhuizing.

Hoe vertelt u het de kinderen?

Vertel het bij voorkeur samen. Zo ziet uw kind dat u als ouders een team blijft. Maak duidelijk dat de scheiding een beslissing van volwassenen is en niet de schuld van het kind. Laat ruimte voor vragen, boosheid en verdriet, en deel geen details over problemen tussen u beiden.

Pas het gesprek aan de leeftijd aan; een tiener heeft andere vragen dan een kleuter. Kinderen van 12 jaar en ouder nodigt de rechter uit voor een kindgesprek of om schriftelijk hun mening te geven (artikel 809 Rv). Jongere kinderen kunnen dat ook, als de rechter dat nodig vindt.

Hoe houdt u de scheiding zakelijk en overzichtelijk?

Houd gesprekken met uw ex-partner zakelijk, houd een eigen dossier bij en schakel op tijd een mediator of advocaat in. Een geordend dossier scheelt tijd en dus kosten.

• Houd het zakelijk: bespreek emoties met vrienden of een coach. Richt de gesprekken met uw ex op praktische punten, zoals de verdeling van spullen of de zorgregeling.
• Bevestig afspraken op schrift: voer lastige gesprekken persoonlijk, maar bevestig de uitkomst per e-mail. Zo ligt vast wat is afgesproken.
• Bewaar alles op één plek: documenten, e-mails en voorlopige afspraken in één map. Dat maakt de verdeling en de berekening van alimentatie sneller.
• Kies het juiste type hulp: een mediator past als u nog redelijk met elkaar praat. Bij een eigen bedrijf, complexe financiën of een moeizame verstandhouding is een eigen advocaat verstandig.

Lees ook: Advocaat scheiden: zo regelt u uw echtscheiding met juridische hulp. Meer over de stappen zelf leest u in ons artikel over de echtscheidingsprocedure.

Wat doen wij bij het aanvragen van uw scheiding?

• Wij stellen met u vast welke documenten nodig zijn en controleren of het financiële overzicht volledig is.
• Wij stellen het echtscheidingsconvenant op en, bij minderjarige kinderen, het ouderschapsplan.
• Wij berekenen kinder- en partneralimentatie met de Trema-normen en toetsen de duur aan artikel 1:157 BW.
• Wij dienen het verzoekschrift in en zorgen voor tijdige inschrijving van de beschikking.
• Wij vragen bij spoed voorlopige voorzieningen aan.

Scheiding aanvragen in vijf punten

• Een advocaat is verplicht; bij een gemeenschappelijk verzoek volstaat één advocaat voor u beiden.
• Het griffierecht voor een natuurlijk persoon is € 341 (2026); wie verweer voert, betaalt ook.
• Leg alle afspraken schriftelijk vast in het convenant; mondelinge afspraken zijn later moeilijk af te dwingen.
• Partneralimentatie duurt in beginsel de helft van de huwelijksduur, maximaal vijf jaar, met wettelijke uitzonderingen.
• De scheiding is pas definitief na inschrijving, binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is.

Veelgestelde vragen over scheiding aanvragen

Hoe lang duurt een scheidingsprocedure?

Een gemeenschappelijk verzoek zonder zitting is vaak binnen enkele maanden afgerond, inclusief de beroepstermijn van drie maanden of de afstand daarvan. Bij een eenzijdig verzoek hangt de duur af van de wachttijd voor een zitting bij uw rechtbank en van het aantal geschilpunten.

Geldt dit ook voor een geregistreerd partnerschap of samenlevingscontract?

Een geregistreerd partnerschap zonder minderjarige kinderen kunt u samen buiten de rechter om beëindigen met een overeenkomst die een advocaat of notaris ondertekent (artikel 1:80c BW). Met minderjarige kinderen loopt het via de rechtbank. Bij een samenlevingscontract is geen procedure nodig; u regelt de verdeling en de afspraken over de kinderen onderling.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.