Iemand in gebreke stellen: zo doet u dat correct

Gepubliceerd op 7 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

U stelt iemand in gebreke met een schriftelijke aanmaning waarin u een redelijke termijn geeft om alsnog na te komen. Blijft nakoming binnen die termijn uit, dan is de ander in verzuim; alleen bij een fatale termijn, een definitieve weigering of blijvende onmogelijkheid is een ingebrekestelling niet nodig.

Een ingebrekestelling is dus meer dan een herinnering. Pas als de ander in verzuim is, kunt u in de meeste gevallen schadevergoeding eisen of de overeenkomst ontbinden. Hieronder leest u wat de wet eist, wat in de brief hoort en hoe u bewijst dat de brief is aangekomen. Ook de ingebrekestelling tegenover de overheid komt aan bod: die werkt anders.

Wat zegt de wet over de ingebrekestelling?

Volgens artikel 6:82 BW treedt verzuim in als de schuldenaar schriftelijk wordt aangemaand, een redelijke termijn krijgt en daarna nog steeds niet nakomt. Dat zijn de drie wettelijke eisen: schriftelijk, een redelijke termijn en het uitblijven van nakoming.

Het doel is de ander een laatste kans te geven. Een tekortkoming in de nakoming leidt niet vanzelf tot aansprakelijkheid. Zolang nakoming nog mogelijk is, moet de schuldenaar eerst de gelegenheid krijgen om het goed te maken. De ingebrekestelling markeert het moment waarop die kans verloopt.

Verzuim heeft duidelijke gevolgen. Volgens artikel 6:74 BW is de schuldenaar vanaf dat moment aansprakelijk voor de schade die u lijdt. Bij een geldschuld loopt vanaf het verzuim de wettelijke rente van artikel 6:119 BW. En volgens artikel 6:265 BW kunt u de overeenkomst ontbinden, tenzij de tekortkoming gezien haar geringe betekenis ontbinding niet rechtvaardigt.

Wanneer is een ingebrekestelling niet nodig?

Artikel 6:83 BW noemt drie situaties waarin het verzuim zonder ingebrekestelling intreedt. De eerste is een fatale termijn: u hebt een vaste datum afgesproken en uit de overeenkomst blijkt dat na die datum niet meer mag worden nagekomen. Of een termijn fataal is, hangt af van de uitleg van de overeenkomst.

De tweede situatie is een verbintenis tot schadevergoeding, bijvoorbeeld na een onrechtmatige daad. De derde situatie doet zich voor als u uit een mededeling van de schuldenaar moet afleiden dat hij tekort zal schieten. Denk aan een leverancier die schriftelijk laat weten dat hij niet meer gaat leveren.

Daarnaast is een ingebrekestelling zinloos als nakoming blijvend onmogelijk is geworden. Een verkochte auto die total loss is, kan niet meer worden geleverd. Dan kunt u direct schadevergoeding vorderen of ontbinden. Twijfelt u of een van deze uitzonderingen geldt, stuur dan toch een ingebrekestelling. Dat kost weinig en voorkomt een discussie achteraf.

In welke situaties stuurt u een ingebrekestelling?

In de praktijk gaat het vaak om onbetaalde facturen, goederen die niet of te laat worden geleverd, werkzaamheden die gebrekkig worden uitgevoerd en huurverplichtingen die niet worden nagekomen. Bij een aannemer die een verbouwing half af laat liggen, is de ingebrekestelling meestal de eerste formele stap. Hetzelfde geldt bij een afnemer die een betaalafspraak steeds opschuift.

Welke stappen zet u voordat u de brief stuurt?

Stel eerst vast wat er precies is afgesproken en wat er misgaat. Een ingebrekestelling is alleen zo sterk als de feiten waarop zij rust.

Leg de overeenkomst, de algemene voorwaarden, de opdrachtbevestiging en de correspondentie naast elkaar. Bekijk welke verplichtingen de ander heeft en welke daarvan niet zijn nagekomen. Verzamel ook het bewijs van de tekortkoming: foto’s, opleveringsrapporten, facturen en betaaloverzichten. Zet alles op volgorde van datum. Dan ziet u snel of er al een vaste termijn is verstreken.

Controleer daarnaast of uw overeenkomst of de algemene voorwaarden eigen regels geven. Soms staat daarin dat een ingebrekestelling per aangetekende brief moet worden verstuurd, of dat de wederpartij een minimale hersteltermijn moet krijgen. Houdt u zich daar niet aan, dan kan de ander stellen dat hij nooit in verzuim is geraakt.

Ga ten slotte na of u zelf alles hebt gedaan wat van u mocht worden verwacht. Heeft u zelf nog niet betaald, terwijl u eerst moest betalen? Dan kan de ander zich beroepen op een opschortingsrecht. Een ingebrekestelling heeft dan weinig effect.

Wat moet er in een ingebrekestelling staan?

De brief moet duidelijk maken welke verplichting niet is nagekomen, wat u verlangt en binnen welke termijn. Ook moet de ontvanger begrijpen dat dit de laatste kans is.

Een goede ingebrekestelling bevat in elk geval de volgende onderdelen:

• de overeenkomst waar het om gaat, met datum en eventueel een referentienummer;
• een concrete beschrijving van de tekortkoming;
• wat de ander moet doen om alsnog na te komen, bijvoorbeeld betalen, leveren of herstellen;
• een vaste einddatum voor nakoming;
• de gevolgen als nakoming uitblijft, zoals schadevergoeding, ontbinding of een procedure.

De wet schrijft geen vaste formule voor. De woorden “ik stel u hierbij in gebreke” zijn dus niet wettelijk verplicht. Toch raden wij aan ze te gebruiken. Dan kan de ontvanger later niet stellen dat hij de brief las als een vriendelijke herinnering.

Schrijf zakelijk en concreet. Noem bedragen, factuurnummers en data. Vermijd vage termen als “zo snel mogelijk”: daarmee stelt u geen termijn en treedt geen verzuim in. Dreig niet met stappen die u niet van plan bent te zetten. Dat verzwakt uw positie als het later toch tot een procedure komt.

Hoe lang moet de termijn zijn?

De termijn moet redelijk zijn, maar de wet noemt geen vast aantal dagen. Wat redelijk is, hangt af van wat er van de ander wordt gevraagd.

Voor het betalen van een factuur is een termijn van veertien dagen in de praktijk gangbaar. Voor het herstellen van een gebrekkige verbouwing kan meer tijd nodig zijn, bijvoorbeeld enkele weken. Hebt u de ander al eerder gemaand, dan mag de termijn korter zijn. Is de termijn te kort, dan is de ingebrekestelling volgens vaste rechtspraak niet zonder meer waardeloos. De rechter kan dan aannemen dat het verzuim intreedt na afloop van een redelijke termijn. Een ruime termijn is toch veiliger.

Bij een consument geldt een aparte regel voor incassokosten. Volgens artikel 6:96 lid 6 BW moet de consument eerst een aanmaning krijgen met een termijn van veertien dagen, voordat u buitengerechtelijke incassokosten in rekening mag brengen. Die termijn gaat in op de dag na ontvangst van de brief.

Hoe bewijst u dat de ingebrekestelling is ontvangen?

Een ingebrekestelling werkt pas als zij de ontvanger heeft bereikt. Dat volgt uit artikel 3:37 lid 3 BW. U moet dus kunnen aantonen dat de brief is aangekomen.

Een aangetekende brief met ontvangstbevestiging geeft het sterkste bewijs. Wordt een aangetekende brief niet afgehaald, dan kan de rechter oordelen dat de verklaring de ander toch heeft bereikt, zeker als hij bewust niet reageert. Om die reden sturen veel advocaten de brief tegelijk per gewone post en per aangetekende post.

E-mail kan ook, zeker als u eerder per e-mail met de wederpartij communiceerde. Het risico is dat de ontvanger zegt dat de mail nooit is aangekomen. Vraag daarom om een ontvangstbevestiging, en stuur de brief bij twijfel ook per post. Bewaar de brief, het verzendbewijs en alle reacties. Die stukken hebt u nodig als het tot een procedure komt.

Wat kunt u doen als de termijn is verstreken?

Komt de ander niet na binnen de termijn, dan is hij in verzuim. U kunt dan nakoming, schadevergoeding of ontbinding vorderen, zo nodig bij de rechter.

Nakoming vorderen betekent dat u de rechter vraagt de ander te veroordelen tot betalen, leveren of herstellen. Bij een geldvordering volgt meestal een dagvaarding, bij een klein bedrag bij de kantonrechter. Soms is eerst een laatste sommatie door een advocaat of een deurwaarder zinvol. Veel zaken worden in dit stadium alsnog opgelost.

Schadevergoeding kunt u eisen voor de schade die door het verzuim ontstaat. Dat is bijvoorbeeld de extra prijs die u betaalt aan een andere leverancier, of de omzet die u misloopt. U moet de schade wel aantonen. Meer over schadevergoeding en aansprakelijkheid leest u op onze pagina over aansprakelijkheidsrecht.

Ontbinding maakt een einde aan de overeenkomst. Volgens artikel 6:267 BW gebeurt dat met een schriftelijke verklaring. Wat al is gepresteerd, moet dan in beginsel ongedaan worden gemaakt. Ontbinding is niet altijd verstandig: soms hebt u meer belang bij nakoming. Laat u daarom goed informeren voordat u die keuze maakt.

Hoe verloopt een ingebrekestelling in de praktijk?

Eerst stelt u een termijn, dan raakt de ander in verzuim, en pas daarna kunt u ontbinden en schadevergoeding vorderen. Een voorbeeld laat zien hoe dat werkt.

Een ondernemer bestelt machines die op een afgesproken datum moeten worden geleverd. De datum verstrijkt zonder levering. In de overeenkomst staat niet dat de termijn fataal is. De ondernemer stuurt een aangetekende ingebrekestelling met een termijn van drie weken. Ook daarna volgt geen levering. De leverancier is nu in verzuim. De ondernemer ontbindt de overeenkomst, koopt de machines elders en vordert het prijsverschil als schadevergoeding.

Hoe stelt u de overheid in gebreke?

Beslist een bestuursorgaan niet op tijd op uw aanvraag of bezwaar, dan kunt u het schriftelijk in gebreke stellen. Na twee weken kunt u beroep instellen bij de rechtbank, en bij een aanvraag loopt in de meeste gevallen een dwangsom.

Deze ingebrekestelling volgt uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en heeft niets met verzuim uit het Burgerlijk Wetboek te maken. Een bestuursorgaan, zoals het college van burgemeester en wethouders, UWV of een minister, moet binnen de wettelijke termijn beslissen. Staat er geen termijn in de wet, dan geldt volgens artikel 4:13 Awb een redelijke termijn van hooguit acht weken.

Wat zet u in de brief aan het bestuursorgaan?

Noem de aanvraag of het bezwaarschrift, met de datum van indiening en een zaak- of dossiernummer als u dat hebt. Schrijf dat de beslistermijn is verstreken en dat u het bestuursorgaan in gebreke stelt. Stuur de brief aan het orgaan dat moet beslissen. Dat is meestal het orgaan dat ook het bestreden besluit heeft genomen.

Stuur de ingebrekestelling pas als de beslistermijn echt voorbij is. Een brief die te vroeg komt, telt niet. Wacht ook niet te lang: volgens artikel 4:17 lid 5 Awb is geen dwangsom verschuldigd als de ingebrekestelling onredelijk laat is ingediend. Meer over de gang van zaken leest u op onze pagina over de bestuursrechtelijke procedure.

Wanneer hebt u recht op een dwangsom?

Volgens artikel 4:17 Awb verbeurt het bestuursorgaan een dwangsom als een beschikking op aanvraag niet tijdig wordt gegeven. De dwangsom begint te lopen twee weken nadat het bestuursorgaan uw schriftelijke ingebrekestelling heeft ontvangen.

De dwangsom loopt voor ten hoogste 42 dagen. Volgens artikel 4:17 lid 2 Awb bedraagt zij de eerste veertien dagen 23 euro per dag, de volgende veertien dagen 35 euro per dag en de overige dagen 45 euro per dag. Het bestuursorgaan moet de dwangsom volgens artikel 4:18 Awb zelf vaststellen, binnen twee weken na de laatste dag waarover zij verschuldigd is. Doet het dat niet, dan kunt u bezwaar maken of de rechter inschakelen.

Er gelden uitzonderingen. Geen dwangsom is verschuldigd als u geen belanghebbende bent of als de aanvraag kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is. Voor bepaalde soorten besluiten heeft de wetgever de dwangsomregeling bovendien uitgesloten. Controleer daarom per besluit of de regeling geldt.

Wanneer kunt u beroep instellen tegen het niet tijdig beslissen?

Volgens artikel 6:12 Awb kunt u beroep instellen zodra twee weken zijn verstreken na de ingebrekestelling. Dat beroep gaat rechtstreeks naar de rechtbank, zonder bezwaarprocedure. De rechtbank kan het bestuursorgaan opdragen alsnog binnen een bepaalde termijn te beslissen, en daar een extra dwangsom aan verbinden.

De rechter behandelt zo’n beroep vaak zonder zitting. Soms plant de rechtbank toch een mondelinge behandeling. Voor het beroep betaalt u griffierecht.

Hoe maakt u bezwaar tegen het besluit zelf?

Komt er wel een besluit, maar bent u het daar niet mee eens? Dan maakt u volgens artikel 6:7 Awb binnen zes weken bezwaar bij het bestuursorgaan. Het bezwaarschrift bevat uw naam en adres, de datum, een omschrijving van het besluit, de gronden van het bezwaar en uw handtekening.

Het bestuursorgaan beslist volgens artikel 7:10 Awb binnen zes weken na afloop van de bezwaartermijn, of binnen twaalf weken als een adviescommissie is ingesteld. Tegen de beslissing op bezwaar staat beroep open bij de rechtbank. Hoger beroep gaat niet naar een “hogere rechtbank”, maar naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de Centrale Raad van Beroep of het College van Beroep voor het bedrijfsleven, afhankelijk van het onderwerp.

Waar vindt u hulp bij een ingebrekestelling?

Voor een eenvoudige zaak kunt u zelf een ingebrekestelling opstellen. Bij grotere belangen of een ingewikkelde overeenkomst is het verstandig een advocaat te laten meekijken.

Het Juridisch Loket geeft gratis juridische informatie en advies. Hebt u een laag inkomen, dan kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand. U betaalt dan een eigen bijdrage. Veel mensen hebben daarnaast een rechtsbijstandverzekering die de kosten van juridische hulp dekt. Controleer de polisvoorwaarden: niet elk geschil is gedekt.

Een advocaat kan de ingebrekestelling opstellen, de overeenkomst beoordelen en de vervolgstappen zetten als de ander blijft weigeren. Vraag vooraf hoe de kosten worden berekend, zodat u niet voor verrassingen komt te staan.

Welke fouten worden vaak gemaakt bij een ingebrekestelling?

De meest gemaakte fouten zijn een vage of ontbrekende termijn, een onduidelijke beschrijving van de tekortkoming en geen bewijs van ontvangst.

Een ingebrekestelling gaat in de praktijk vaak mis op dezelfde punten. De termijn ontbreekt of is vaag. De tekortkoming is niet concreet beschreven. De brief is alleen mondeling of telefonisch overgebracht. Of er is geen bewijs dat de ander de brief heeft ontvangen. Let ook op de afspraken in uw eigen overeenkomst: soms staan daar extra vormvereisten in. Lees de brief voor verzending nog één keer na met deze punten in gedachten.

Wat kunnen wij voor u doen bij een ingebrekestelling?

Wij zorgen dat uw ingebrekestelling voldoet aan de eisen van artikel 6:82 BW, zodat de ander ook echt in verzuim raakt.

• Wij beoordelen aan de hand van de overeenkomst en de algemene voorwaarden of een ingebrekestelling nodig is, of dat het verzuim al zonder aanmaning is ingetreden (artikel 6:83 BW).
• Wij stellen de ingebrekestelling op, met een concrete omschrijving van de tekortkoming en een redelijke termijn voor nakoming.
• Wij versturen de brief zo dat u de ontvangst kunt bewijzen, bijvoorbeeld per aangetekende en gewone post.
• Wij beoordelen na afloop van de termijn of u beter nakoming, schadevergoeding of ontbinding (artikel 6:265 BW) kunt vorderen, en voeren zo nodig de procedure.
• Wij stellen een bestuursorgaan in gebreke als het te laat beslist, en stellen na twee weken beroep in bij de rechtbank (artikel 6:12 Awb).

Samengevat

• Een ingebrekestelling is volgens artikel 6:82 BW een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn voor nakoming.
• Blijft nakoming uit, dan is de ander in verzuim; dan kunt u schadevergoeding eisen of de overeenkomst ontbinden.
• Bij een fatale termijn, een definitieve weigering of blijvende onmogelijkheid is geen ingebrekestelling nodig.
• Zorg dat u kunt bewijzen dat de brief is ontvangen, bijvoorbeeld met een aangetekende brief.
• Beslist de overheid te laat, dan stelt u het bestuursorgaan in gebreke op grond van de Awb; na twee weken kunt u beroep instellen en loopt vaak een dwangsom.

Veelgestelde vragen

Law & More adviseert particulieren en ondernemers over overeenkomsten, verbintenissenrecht en procedures tegen de overheid via onze sectie bestuursrecht.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.