Tekortkoming in de nakoming: uw rechten als ondernemer

Gepubliceerd op 4 juni 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Wat is een tekortkoming in de nakoming?

Een tekortkoming in de nakoming betekent dat een partij haar contractuele verplichtingen niet, niet volledig of niet correct nakomt. De belangrijkste uitzondering: is de tekortkoming het gevolg van overmacht, dan ligt de schuld niet bij die partij en spreken we niet van wanprestatie.

Welke vormen van tekortkoming zijn er?

Een tekortkoming kan zich op verschillende manieren voordoen.

• Gedeeltelijke nakoming: slechts een deel van de afgesproken prestatie wordt geleverd. Denk aan een bestelling van 100 laptops waarbij u er maar 50 ontvangt.
• Ondeugdelijke nakoming: de prestatie wordt wel geleverd, maar voldoet niet aan de afgesproken kwaliteit. Bijvoorbeeld als de 100 laptops wel geleverd worden, maar niet naar behoren functioneren.
• Volledige onmogelijkheid tot nakoming: de prestatie kan niet meer geleverd worden, bijvoorbeeld door een brand in de fabriek waar de laptops geproduceerd worden.

Is elke tekortkoming een wanprestatie?

Niet elke tekortkoming is een wanprestatie. Toerekenbaarheid is bepalend: is de tekortkoming aan de schuldenaar te wijten, dan is er sprake van wanprestatie. Is de oorzaak overmacht, dan ligt de schuld niet bij de schuldenaar.

Ook vertraging kan een tekortkoming zijn. Pas na een ingebrekestelling met een redelijke termijn, gevolgd door het uitblijven van nakoming binnen die termijn, spreken we van verzuim. De ingebrekestelling is dus een essentiële stap.

Welke stappen kunt u zetten bij een tekortkoming?

Bij een tekortkoming in de nakoming heeft u verschillende juridische mogelijkheden.

• Nakoming eisen: u dwingt de schuldenaar alsnog de afgesproken prestatie te leveren.
• Schadevergoeding vorderen: u eist een vergoeding voor de schade door de tekortkoming.
• Overeenkomst ontbinden: u beëindigt de overeenkomst en kunt eventueel al betaalde bedragen terugvorderen.

Welke stap het beste past, hangt af van uw doel. Wilt u de oorspronkelijke prestatie nog steeds, dan ligt nakoming voor de hand. Is het vertrouwen weg of is nakoming niet meer zinvol, dan is ontbinding met schadevergoeding vaak een betere weg. De juiste aanpak hangt af van uw situatie en belangen. Goed juridisch advies is hierbij belangrijk, zeker omdat een verkeerde keuze u tijd en geld kan kosten.

Hoe bouwt u een sterke rechtspositie op?

Verzamel alle relevante documentatie: contracten, correspondentie en facturen. Ook een deskundigenrapport kan waardevol zijn. Een goede voorbereiding vergroot uw kansen op een succesvolle afwikkeling.

Wat moet u weten over de ingebrekestelling?

Een ingebrekestelling is een schriftelijke aanmaning waarin u de wederpartij een redelijke termijn geeft om alsnog na te komen. Blijft nakoming binnen die termijn uit, dan is de wederpartij in verzuim (artikel 6:82 BW).

Een goed begrip van de ingebrekestelling is essentieel bij een tekortkoming in de nakoming. Zij vormt de kern van het traject dat naar verzuim leidt en kan bepalend zijn voor het succesvol claimen van uw recht.

Waarom is de ingebrekestelling een cruciale stap?

Zonder ingebrekestelling raakt de schuldenaar meestal niet in verzuim. Zonder verzuim kunt u in de regel geen vertragingsschade vorderen en de overeenkomst niet ontbinden.

De ingebrekestelling is een formele, schriftelijke aanmaning. Hierin krijgt de schuldenaar een redelijke termijn om alsnog aan zijn verplichtingen te voldoen. Deze stap is vaak verplicht voordat u verdere juridische stappen kunt zetten. Zie de ingebrekestelling als een laatste waarschuwing: de schuldenaar krijgt de kans om de situatie te herstellen voordat er serieuzere consequenties volgen.

Wat een “redelijke termijn” is, hangt af van de situatie. In de praktijk wordt vaak een termijn van 14 dagen gehanteerd, maar dit kan variëren. Een te korte termijn kan door de rechter als onredelijk worden gezien. Een te lange termijn belast u onnodig lang met de problemen.

Wat hoort in een ingebrekestelling?

Een goed opgestelde ingebrekestelling bevat de volgende punten:

• De precieze tekortkoming: wat is er misgegaan?
• De gewenste actie: wat moet de schuldenaar doen om het probleem op te lossen?
• De redelijke termijn: hoelang heeft de schuldenaar om te reageren en de tekortkoming te herstellen?
• De gevolgen bij het niet nakomen binnen de gestelde termijn: welke stappen onderneemt u dan?

Wanneer treedt verzuim in?

Artikel 6:82 van het Burgerlijk Wetboek regelt wanneer verzuim intreedt. Verzuim treedt volgens dit artikel in wanneer de schuldenaar schriftelijk wordt aangemaand, met een redelijke termijn voor nakoming, en die nakoming vervolgens uitblijft.

In de rechtspraak is bevestigd dat de ingebrekestelling vastlegt vanaf welk moment de schuldenaar zonder verder uitstel in verzuim raakt. Dit maakt de ingebrekestelling zo belangrijk voor uw bewijspositie.

Wanneer is een ingebrekestelling niet nodig?

Er zijn uitzonderingen op de regel. Is nakoming blijvend onmogelijk, bijvoorbeeld door verlies van de te leveren goederen, dan is een ingebrekestelling niet nodig. Blijkt uit de houding van de schuldenaar dat een aanmaning nutteloos is, bijvoorbeeld omdat hij expliciet aangeeft niet te zullen nakomen, dan kunt u de ingebrekestelling ook achterwege laten.

Welke aanpak past bij uw situatie?

Soms is het nastreven van nakoming de beste optie, soms zijn ontbinding van de overeenkomst en schadevergoeding beter. De keuze hangt af van de omstandigheden en uw belangen.

Verstuur de ingebrekestelling op een manier die u later kunt bewijzen, bijvoorbeeld per aangetekende brief én per e-mail, en bewaar het verzendbewijs.

Wat leerde de coronacrisis ons over tekortkoming in de nakoming?

De coronacrisis liet zien dat een beroep op overmacht niet vanzelf slaagt. Een duidelijke force-majeureclausule voorkomt veel discussie.

De COVID-19-pandemie had een grote impact op Nederland. Contracten die voorheen vanzelfsprekend leken, bleken plotseling onmogelijk na te komen: leveranciers konden hun afspraken niet nakomen en evenementen werden afgelast. Dit leidde tot een duidelijke toename van tekortkoming in de nakoming.

Wanneer biedt overmacht een uitweg?

Veel ondernemers deden een beroep op overmacht om aan hun contractuele verplichtingen te ontkomen. Overmacht doet zich voor wanneer een tekortkoming niet aan de schuldenaar te wijten is en ook niet voor zijn rekening komt. De pandemie en de bijbehorende overheidsmaatregelen boden in veel gevallen een geldige basis voor een beroep op overmacht.

Niet elke tekortkoming kon echter zomaar onder overmacht worden geschaard. Rechters keken kritisch naar de daadwerkelijke oorzaak van de tekortkoming en naar de vraag of er geen alternatieve oplossingen beschikbaar waren, bijvoorbeeld een andere leverancier of een aangepaste uitvoering van de opdracht.

De pandemie maakte het belang van een goed geformuleerde force-majeureclausule in contracten duidelijk. Zo’n clausule specificeert welke situaties als overmacht gelden en wat de gevolgen zijn voor de contractuele verplichtingen.

Hoe verliep de gang naar de rechter?

Bedrijven die met een tekortkoming in de nakoming werden geconfronteerd, moesten sterke argumenten aandragen. Gedegen bewijsvoering was essentieel: correspondentie met leveranciers en bewijs van annuleringen speelden een cruciale rol. Daarnaast moest u aantonen dat u alles had gedaan om de tekortkoming te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken.

Onderzoek naar de economische gevolgen van de coronacrisis liet zien dat veel Nederlandse bedrijven moeite hadden om hun contractuele verplichtingen na te komen; zie bijvoorbeeld onderzoek van Deloitte hierover. Dit had voor zowel schuldeisers als schuldenaars aanzienlijke financiële gevolgen.

Waarom kregen flexibele contracten meer aandacht?

De coronacrisis leidde tot een hernieuwde focus op contractuele flexibiliteit. Bedrijven realiseerden zich hoe belangrijk het is om contracten op te stellen die ruimte bieden voor onvoorziene omstandigheden. Dit leidde tot meer aandacht voor heronderhandelings- en opschortingsclausules.

Welke lessen trekken we voor de toekomst?

De pandemie was een harde, maar waardevolle les voor veel ondernemers. Een goede voorbereiding, duidelijke contracten en flexibele bepalingen zijn onmisbaar om uw bedrijf te beschermen tegen toekomstige crisissituaties.

Hoe beoordeelt een geschillencommissie een tekortkoming in het onderwijs?

Een geschillencommissie toetst wat er is afgesproken, of die afspraken zijn nagekomen en of de schade door de tekortkoming is ontstaan.

Een tekortkoming in de nakoming komt in veel sectoren voor, ook in het onderwijs. Wat gebeurt er als een onderwijsinstelling haar afspraken niet nakomt?

Wat was de tekortkoming in deze zaak?

Een student volgde twee opleidingen die nog niet volledig waren ontwikkeld. Hierdoor liep de student studievertraging op en kon hij niet afstuderen zoals gepland. De instelling had vooraf niet duidelijk gemaakt dat de programma’s nog in ontwikkeling waren.

De Geschillencommissie Particuliere Onderwijsinstellingen oordeelde in 2023 dat de instelling was tekortgeschoten: de onderwijsmodules waren niet tijdig ontwikkeld. De student kreeg een schadevergoeding voor de opgelopen studievertraging.

Hoe redeneert een geschillencommissie stap voor stap?

Eerst kijkt de commissie naar de contractuele verplichtingen: wat is er beloofd? Daarna onderzoekt zij de tekortkoming: zijn de beloftes nagekomen? In deze zaak was dat niet het geval: de instelling had niet geleverd wat was afgesproken.

Vervolgens wordt het causaal verband vastgesteld: komt de studievertraging door de tekortkoming? Zo ja, dan wordt de schadevergoeding bepaald op basis van de aantoonbare schade van de student.

Waarom tellen proportionaliteit en bewijs?

De hoogte van de schadevergoeding hangt af van de ernst van de tekortkoming en de geleden schade. Proportionaliteit is belangrijk: de vergoeding moet in verhouding staan tot de tekortkoming. De student moet de schade ook bewijzen, bijvoorbeeld extra collegegeld, inkomstenverlies of andere kosten door de tekortkoming.

Welke lessen trekt u hieruit?

Deze casus laat zien hoe een geschillencommissie een tekortkoming in de nakoming beoordeelt. Duidelijke contracten, goede communicatie en een proactieve aanpak zijn belangrijk om problemen te voorkomen.

Welke opties heeft u als een contract wordt geschonden?

U kunt nakoming eisen, schadevergoeding vorderen of de overeenkomst ontbinden. Deze middelen kunt u vaak combineren, bijvoorbeeld ontbinding met schadevergoeding.

“Overzicht rechtsmiddelen bij een tekortkoming”
Een vergelijking van rechtsmiddelen, hun toepassingsgebied en praktische overwegingen.

De infographic hierboven laat zien dat tekortkomingen vaker voorkomen bij standaardcontracten dan bij contracten met een boeteclausule of een tijdige ingebrekestelling. Duidelijke afspraken en een proactieve houding lonen dus.

Wat kunt u doen bij een tekortkoming in de nakoming? De juiste keuze hangt af van de situatie, de ernst van de tekortkoming en uw doelen.

Wanneer eist u nakoming?

U kunt allereerst nakoming eisen: de wederpartij moet alsnog de afgesproken prestatie leveren. Een dwangsom, een boete voor elke dag dat de nakoming uitblijft, kan hierbij helpen.

Nakoming eisen is geschikt als u belang heeft bij de specifieke prestatie en deze nog haalbaar is, bijvoorbeeld wanneer u een essentiële machine heeft besteld voor uw productieproces. Vraagt u nakoming, houd er dan rekening mee dat een procedure tijd kost: is snelheid belangrijker, dan kan een andere route beter passen.

Wanneer vordert u schadevergoeding?

Schadevergoeding vorderen is een andere optie. Hiermee compenseert de wederpartij uw financiële verlies door de tekortkoming. Documenteer de schade goed en toon het causaal verband aan tussen de tekortkoming en de schade. Denk aan facturen, offertes en correspondentie waaruit de omvang van uw schade blijkt. Dit kan complex zijn en juridische hulp vereisen.

Wanneer ontbindt u het contract?

Soms is contractontbinding de beste optie. De overeenkomst wordt beëindigd en beide partijen zijn bevrijd van hun verplichtingen. Dit is een drastische maatregel voor ernstige tekortkomingen en kan samengaan met een vordering tot schadevergoeding, bijvoorbeeld voor gemaakte kosten of misgelopen winst. Weeg vooraf goed af of ontbinding, met de gevolgen daarvan voor eventuele reeds geleverde prestaties, in uw situatie de beste uitkomst geeft.

De volgende tabel geeft een overzicht van de verschillende rechtsmiddelen:

Elk rechtsmiddel heeft zijn eigen voor- en nadelen en specifieke juridische vereisten. Kies het middel dat het beste past bij uw situatie; een combinatie, zoals contractontbinding én schadevergoeding, kan ook.

Wat is verstandig om praktisch te regelen?

Denk aan praktische zaken: bewijs verzamelen, onderhandelen en de kosten en slagingskansen van een procedure inschatten. Documenteer alles, verzamel bewijs en raadpleeg een jurist.

Is mediation een alternatief voor u?

Mediation is een alternatief voor een juridische procedure. Een mediator begeleidt partijen naar een gezamenlijke oplossing. Dit kan sneller en goedkoper zijn.

Wanneer schakelt u deskundige hulp in?

Schakel deskundige hulp in als er een groot bedrag op het spel staat, de wederpartij de tekortkoming betwist of u wilt ontbinden. Let ook op de verjaring: een vordering tot nakoming verjaart in beginsel vijf jaar nadat zij opeisbaar is geworden (artikel 3:307 BW).

Hoe voorkomt u een tekortkoming in de nakoming?

U voorkomt tekortkomingen met heldere afspraken over de prestatie, de termijnen en de gevolgen van niet nakomen. Clausules over overmacht, boetes en geschillenbeslechting geven daarbij extra zekerheid.

De beste contractgeschillen zijn die welke nooit plaatsvinden. Een proactieve contractstrategie minimaliseert het risico op tekortkoming in de nakoming en bespaart tijd, geld en onnodige stress.

Hoe stelt u heldere contracten op?

Een veelvoorkomende oorzaak van conflicten is onduidelijkheid in de contractsbepalingen. Wat wordt er van elke partij verwacht? Welke deadlines gelden? Wat zijn de gevolgen bij het niet nakomen van afspraken? Door duidelijke en ondubbelzinnige taal te gebruiken, voorkomt u misinterpretaties en geschillen.

Vergelijk het met een routebeschrijving: een vage beschrijving leidt tot verwarring en vertraging, een gedetailleerde beschrijving zorgt voor een soepele reis. Zo werkt het ook met contracten.

Welke clausules bieden optimale bescherming?

Bepaalde clausules zijn cruciaal in een goed contract. Denk aan een boeteclausule, die financiële consequenties verbindt aan tekortkoming in de nakoming, of een force-majeureclausule, die duidelijkheid schept over de gevolgen van onvoorziene omstandigheden zoals natuurrampen of pandemieën.

Ook een geschillenbeslechtingsclausule kan nuttig zijn: deze bepaalt hoe eventuele conflicten worden opgelost, bijvoorbeeld via mediation of arbitrage.

De volgende checklist geeft een overzicht van essentiële clausules ter preventie van tekortkoming in de nakoming, met het doel van elke clausule, aandachtspunten bij het formuleren ervan en de risico’s bij het ontbreken ervan.

Het opnemen van deze clausules in uw contracten kan u veel tijd, geld en moeite besparen bij een geschil.

Waarom is communicatie essentieel?

Regelmatig contact met uw contractpartner helpt om potentiële problemen vroegtijdig te signaleren en op te lossen, bijvoorbeeld via voortgangsrapportages of overlegmomenten. Merkt u dat een deadline in gevaar komt, bespreek dit dan direct: vaak is een oplossing in overleg goedkoper dan een juridische procedure achteraf. Open en transparante communicatie bouwt een sterke zakelijke relatie op, gebaseerd op vertrouwen en wederzijds begrip, en beperkt de kans op conflicten.

Hoe screent en monitort u risico’s?

Voordat u een contract aangaat, is het verstandig uw contractpartner te screenen: is de partij financieel gezond en heeft zij een goede reputatie? Tijdens de uitvoering is monitoring belangrijk: worden de afspraken nagekomen en zijn er signalen die op problemen wijzen? Zo grijpt u tijdig in en voorkomt u escalatie.

Hoe pakt u risicomanagement aan?

Een risicomanagementaanpak helpt om potentiële risico’s te identificeren, te beoordelen en te beheersen, bijvoorbeeld met een risicoanalyse waarin u de kans en impact van risico’s inschat. Betrek hierbij ook uw belangrijkste leveranciers en afnemers: welke tekortkoming zou voor u het meeste effect hebben, en hoe beperkt u dat risico vooraf? Zo minimaliseert u de kans op tekortkoming in de nakoming en beschermt u uw belangen.

Waarom loont het investeren in relaties?

Sterke zakelijke relaties zijn gebaseerd op vertrouwen, respect en open communicatie. Investeer in het opbouwen en onderhouden van goede relaties met uw contractpartners: dit betaalt zich terug in een soepelere samenwerking en minder conflicten. Een goede relatie werkt als buffer tegen tekortkoming in de nakoming en biedt de flexibiliteit en het begrip om problemen vaak in der minne op te lossen.

Waar let u als schuldeiser op?

• Leg de tekortkoming vast met foto’s, e-mails en leverbonnen, en bewaar het contract en de algemene voorwaarden.
• Stuur een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn (artikel 6:82 BW), tenzij nakoming blijvend onmogelijk is.
• Controleer of het contract een boeteclausule, een aansprakelijkheidsbeperking of een klachttermijn bevat.
• Ontbind schriftelijk (artikel 6:267 BW) en houd de verjaringstermijn van vijf jaar in het oog (artikel 3:307 BW).

Waar let u als schuldenaar op?

• Meld een dreigende vertraging direct schriftelijk en stel zelf een oplossing voor.
• Controleer of de force-majeureclausule of artikel 6:75 BW uw situatie dekt en verzamel bewijs van de oorzaak.
• Reageer binnen de termijn uit de ingebrekestelling, ook als u het met de klacht niet eens bent.
• Ga na of een aansprakelijkheidsbeperking in uw algemene voorwaarden geldt en of u die voorwaarden tijdig ter hand heeft gesteld (artikel 6:233 BW).

Wat kunnen wij voor u doen bij een tekortkoming in de nakoming?

Wij helpen ondernemers die een tekortkoming willen aanpakken of zelf worden aangesproken. Concreet doen wij het volgende:

• Wij beoordelen aan de hand van het contract en de algemene voorwaarden of er sprake is van een toerekenbare tekortkoming of van overmacht (artikelen 6:74 en 6:75 BW).
• Wij stellen de ingebrekestelling op met een redelijke termijn, zodat vaststaat wanneer het verzuim intreedt (artikel 6:82 BW).
• Wij berekenen de schade en onderbouwen het causaal verband met de stukken die u aanlevert.
• Wij stellen de ontbindingsverklaring op en bepalen welke prestaties ongedaan moeten worden gemaakt (artikelen 6:265 en 6:271 BW).
• Wij voeren de onderhandelingen met de wederpartij en starten zo nodig een procedure of kort geding.
• Wij toetsen uw contracten vooraf op force-majeure-, boete- en aansprakelijkheidsclausules.

Samengevat

• Een tekortkoming in de nakoming ontstaat als een partij haar verplichtingen niet, niet volledig of niet correct nakomt.
• Een ingebrekestelling met een redelijke termijn is meestal nodig voordat u verzuim en verdere stappen kunt inroepen.
• U kunt nakoming eisen, schadevergoeding vorderen of de overeenkomst ontbinden; de beste keuze hangt af van uw situatie.
• Heldere contracten, goede communicatie en proactief risicomanagement voorkomen veel geschillen.
• Bij twijfel over uw positie of de juiste vervolgstap is juridisch advies verstandig.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.