De dataverordening regelt wie toegang heeft tot de gegevens die verbonden producten en bijbehorende diensten genereren, en maakt het overstappen tussen aanbieders van dataverwerkingsdiensten eenvoudiger. Zij gaat over data in het algemeen, dus ook over niet-persoonsgegevens.
Wettelijke basis
Verordening (EU) 2023/2854 is sinds 12 september 2025 van toepassing. Hoofdstuk II geeft de gebruiker van een verbonden product recht op toegang tot de daarmee gegenereerde gegevens en op het delen daarvan met een derde naar keuze; fabrikanten moeten producten zo ontwerpen dat die gegevens toegankelijk zijn. Hoofdstuk IV verklaart oneerlijke contractuele bedingen over datatoegang tussen ondernemingen niet-bindend. Hoofdstuk VI verplicht aanbieders van clouddiensten tot het wegnemen van belemmeringen om over te stappen, met maximale opzegtermijnen en met afbouw en uiteindelijke afschaffing van overstapkosten. Hoofdstuk VII bevat waarborgen tegen onrechtmatige toegang tot niet-persoonsgegevens door overheden van derde landen. De verordening laat de AVG onverlet: waar het om persoonsgegevens gaat, blijft die volledig gelden.
Hoe het in de praktijk werkt
Voor fabrikanten van machines, voertuigen en apparaten betekent dit dat de datastromen in kaart moeten worden gebracht en dat gebruikers vooraf moeten worden geïnformeerd over welke gegevens ontstaan en hoe die toegankelijk zijn. Voor afnemers van clouddiensten biedt de verordening juist ruimte: bestaande contracten moeten worden aangepast aan de nieuwe overstapregels, wat een goed moment is om ook de exitbepalingen te herzien.
Waar het misgaat
Fabrikanten beroepen zich op bedrijfsgeheimen om toegang te weigeren; dat kan alleen onder de voorwaarden die de verordening stelt. Een tweede fout zijn contracten die datatoegang eenzijdig bij de leverancier leggen, wat als oneerlijk beding kan sneuvelen. Ten derde wordt de samenloop met de AVG onderschat wanneer gegevens van bestuurders of medewerkers in de datastroom zitten.
Verwante begrippen
De verordening hangt samen met de SaaS-overeenkomst, met het databankenrecht en met de verwerkersovereenkomst.
Levert u verbonden producten of clouddiensten? Onze ICT-recht advocaten toetsen uw contracten aan de nieuwe regels.
