De energiebesparingsplicht verplicht ondernemingen met een aanzienlijk energieverbruik om alle energiebesparende maatregelen te nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. Daarnaast geldt een periodieke informatieplicht en, voor de grootste verbruikers, een onderzoeksplicht.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
De verplichting staat sinds 1 januari 2024 in het Besluit activiteiten leefomgeving onder de Omgevingswet, als voortzetting van de regeling uit het Activiteitenbesluit. Zij geldt voor locaties met een jaarverbruik vanaf 50.000 kilowattuur elektriciteit of 25.000 kubieke meter aardgasequivalent. De Erkende Maatregelenlijsten geven per bedrijfstak de maatregelen die in elk geval als terugverdienbaar gelden. Om de vier jaar moet worden gerapporteerd aan het bevoegd gezag, meestal de omgevingsdienst namens de gemeente. Sinds 2023 geldt de plicht ook voor vergunningplichtige bedrijven en voor bedrijven die deelnemen aan het emissiehandelssysteem, en is de reikwijdte uitgebreid naar maatregelen aan het gebouw, aan processen en aan het eigen wagenpark. Handhaving verloopt via de gebruikelijke bestuursrechtelijke weg, met een last onder dwangsom als voornaamste instrument.
Hoe het in de praktijk werkt
De rapportage is geen formaliteit: omgevingsdiensten controleren gericht en leggen bij structureel verzuim lasten op. Voor huurders en verhuurders is de vraag wie de maatregel moet treffen een terugkerend punt; de plicht rust op degene die de activiteit verricht, maar de investering ligt vaak bij de eigenaar. Een verduurzamingsclausule in de huurovereenkomst voorkomt die patstelling.
Waar het misgaat
Ondernemingen rapporteren wel maar voeren de erkende maatregelen niet uit, in de veronderstelling dat de rapportage volstaat. Een tweede fout is een verkeerde inschatting van het verbruik, waardoor de plicht ten onrechte niet wordt toegepast. Ten derde blijft in huurverhoudingen ongeregeld wie de kosten draagt.
Verwante begrippen
De plicht hangt samen met het energielabel, met emissiehandel en met de last onder dwangsom bij handhaving.
Heeft u een informatieverzoek van de omgevingsdienst? Onze energierecht advocaten beoordelen uw verplichtingen.
