Een last onder dwangsom is een herstelsanctie waarmee een bestuursorgaan een overtreder opdraagt een overtreding te beëindigen of herhaling te voorkomen, op straffe van een geldbedrag dat wordt verbeurd zodra de last niet tijdig wordt uitgevoerd.
Wettelijke basis
De regeling staat in titel 5.3.2 van de Awb. Artikel 5:31d omschrijft de last onder bestuursdwang, artikel 5:32 geeft het bestuursorgaan de keuze om in plaats daarvan een dwangsom op te leggen. Artikel 5:32a eist dat de last de te nemen herstelmaatregelen omschrijft en, bij een overtreding die kan worden beëindigd, een begunstigingstermijn bevat waarbinnen dat zonder dwangsom kan gebeuren. Artikel 5:32b bepaalt dat de bedragen in redelijke verhouding moeten staan tot de zwaarte van het geschonden belang en tot de beoogde werking, en verplicht tot het vaststellen van een maximum. Verbeurde dwangsommen verjaren op grond van artikel 5:35 een jaar na verbeurte.
Hoe het in de praktijk werkt
Voorafgaand aan de last stuurt het bestuursorgaan meestal een voornemen met de gelegenheid een zienswijze te geven. Dat is het moment om feitelijke onjuistheden en de haalbaarheid van de termijn aan te kaarten. De begunstigingstermijn moet lang genoeg zijn om de last daadwerkelijk uit te voeren; is de gevraagde maatregel vergunningplichtig, dan moet die termijn daar rekening mee houden. Wordt de last niet uitgevoerd, dan verbeurt de dwangsom van rechtswege; het bestuursorgaan hoeft dat alleen nog in te vorderen.
Waar het misgaat
De grootste risico’s zitten in de formulering van de last. Een last die alleen verwijst naar "het staken van de overtreding" zonder concreet te maken wát moet gebeuren, is te onbepaald. Verder wordt de begunstigingstermijn vaak te kort gekozen. Aan de kant van de overtreder is de klassieke fout het laten verstrijken van de bezwaartermijn tegen de last, waarna in de invorderingsprocedure de rechtmatigheid van de last niet meer ter discussie staat.
Verwante begrippen
De last onder dwangsom staat naast de bestuurlijke boete, die bestraffend is in plaats van herstellend, en moet niet worden verward met de dwangsom bij niet tijdig beslissen.
Heeft u een voornemen of een last ontvangen? Onze bestuursrecht advocaten dienen de zienswijze in en bewaken de termijn.
