Laatst bijgewerkt op 23 oktober 2026
Een exoneratieclausule is een contractueel beding dat de aansprakelijkheid van een partij beperkt of uitsluit. Zij komt voor als maximering tot de contractwaarde of de verzekerde som, als uitsluiting van gevolgschade, of als een korte vervaltermijn voor het instellen van vorderingen.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Het beding is in beginsel geldig, maar kent drie grenzen. Artikel 6:248 lid 2 BW laat een beding buiten toepassing als een beroep erop in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is; de Hoge Raad oordeelde in Saladin/HBU en later in Telfort/Scaramea dat daarbij onder meer de zwaarte van de schuld, de aard en ernst van de schade, de onderlinge verhouding van partijen en de verzekerbaarheid meewegen. Bij opzet of bewuste roekeloosheid van de schuldenaar zelf slaagt een beroep vrijwel nooit. Artikel 6:233 BW maakt een beding in algemene voorwaarden vernietigbaar als het onredelijk bezwarend is, en artikel 6:237 onder f BW plaatst een aansprakelijkheidsbeperking jegens consumenten op de grijze lijst. Artikel 6:236 onder h BW verklaart een korte vervaltermijn tegenover consumenten zonder meer onredelijk bezwarend.
Hoe het in de praktijk werkt
In zakelijke verhoudingen houden exoneraties in de regel stand, zeker tussen professionele partijen met vergelijkbare onderhandelingsmacht. De houdbaarheid stijgt als het beding onderhandeld is, als de beperking aansluit bij de dekking van de aansprakelijkheidsverzekering en als de prijs de risicoverdeling weerspiegelt. Een uitzondering voor opzet en bewuste roekeloosheid hoort er standaard in te staan.
Waar het misgaat
Leveranciers hanteren een uitsluiting van alle aansprakelijkheid; hoe absoluter het beding, hoe eerder het sneuvelt. Een tweede fout is de exoneratie die alleen in algemene voorwaarden staat die niet tijdig ter hand zijn gesteld, waardoor zij vernietigbaar is. Ten derde botst de exoneratie regelmatig met de aansprakelijkheidsbepaling in de verwerkersovereenkomst.
Welke soorten exoneratieclausules zijn er?
Een exoneratieclausule kan aansprakelijkheid helemaal uitsluiten, maar vaker beperkt zij die tot een bepaald bedrag of een bepaald soort schade. In contracten en algemene voorwaarden ziet u vooral deze varianten:
- volledige uitsluiting van aansprakelijkheid;
- een maximum, bijvoorbeeld het factuurbedrag van de laatste 12 maanden;
- een maximum gelijk aan wat de verzekeraar in dat geval uitkeert;
- uitsluiting van indirecte schade of gevolgschade, zoals gederfde winst;
- een korte termijn waarbinnen een claim moet worden ingediend.
Mag een exoneratieclausule tegenover consumenten?
Alleen in beperkte mate. Een beding dat de ondernemer bevrijdt van een wettelijke plicht tot schadevergoeding, wordt tegenover een consument vermoed onredelijk bezwarend te zijn (art. 6:237 onder f BW).
Bij een consumentenkoop kan de verkoper de wettelijke rechten van de koper bovendien niet beperken (art. 7:6 lid 1 BW). Een clausule die bijvoorbeeld herstel of vervanging van een kapot product uitsluit, werkt dus niet.
Kan een groot bedrijf een exoneratieclausule vernietigen?
Niet via de regeling voor algemene voorwaarden. Een bedrijf met 50 of meer werknemers, of een rechtspersoon die zijn jaarrekening openbaar maakt, kan geen beroep doen op artikel 6:233 onder a BW (art. 6:235 lid 1 BW). Wel blijft het beroep op redelijkheid en billijkheid open (art. 6:248 lid 2 BW).
Veelgestelde vragen
Geldt een exoneratieclausule ook voor werknemers van de ondernemer?
Ja. Spreekt de wederpartij een werknemer persoonlijk aan, dan kan die werknemer zich op hetzelfde beding beroepen (art. 6:257 BW).
Wat is het verschil met een vrijwaring?
Een exoneratieclausule beperkt uw aansprakelijkheid tegenover uw wederpartij. Bij een vrijwaring belooft de ene partij de andere schadeloos te stellen voor claims van derden.
Verwante begrippen
De clausule hangt samen met de algemene voorwaarden, met schadevergoeding en met het boetebeding.
Wilt u weten of uw exoneratie standhoudt? Onze civiel recht advocaten toetsen het beding aan de rechtspraak.