Een bestuurlijke boete is een onvoorwaardelijke verplichting tot betaling van een geldsom die een bestuursorgaan zelf oplegt wegens een overtreding. Anders dan bij een herstelsanctie is het doel bestraffing, en daarom gelden strafrechtelijke waarborgen.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Titel 5.4 van de Awb bevat de algemene regels. Artikel 5:40 geeft de definitie, artikel 5:41 sluit beboeting uit voor zover de overtreding niet aan de overtreder kan worden verweten, en artikel 5:43 bevat het verbod van dubbele bestraffing voor dezelfde overtreding. Artikel 5:44 regelt de verhouding tot het strafrecht: is voor het feit strafvervolging ingesteld, dan mag geen boete worden opgelegd. Artikel 5:46 lid 2 verplicht tot afstemming op de ernst van de overtreding, de mate van verwijtbaarheid en de omstandigheden. Artikel 5:10a geeft het zwijgrecht en de plicht de cautie te geven zodra iemand als overtreder wordt verhoord. Omdat het om een criminal charge in de zin van artikel 6 EVRM gaat, gelden ook de onschuldpresumptie en het recht op bijstand.
Hoe het in de praktijk werkt
Bij zwaardere boetes stelt de toezichthouder eerst een rapport op, waarna u een zienswijze kunt geven. Dat is een cruciaal moment: de feitenvaststelling die daar niet wordt bestreden, ligt in de rest van de procedure vrijwel vast. Boetebeleidsregels bevatten vaak vaste bedragen, maar het bestuursorgaan moet altijd toetsen of het bedrag in het concrete geval evenredig is. Draagkracht kan een reden zijn om te matigen, mits die met stukken is onderbouwd.
Waar het misgaat
Ondernemingen werken tijdens een controle vaak volledig mee zonder te beseffen dat het onderzoek al op hen is gericht; verklaringen die zonder cautie zijn afgelegd kunnen echter van het bewijs worden uitgesloten. Een tweede fout is het niet aanvoeren van draagkracht of bijzondere omstandigheden. Een derde is het over het hoofd zien van de redelijke termijn: duurt de procedure te lang, dan kan dat tot vermindering van de boete leiden.
Verwante begrippen
De boete staat tegenover de herstelgerichte last onder dwangsom en raakt aan het strafrechtelijke zwijgrecht.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: Bestuurlijke boetes van de NVWA: hoe verdedigt u zich als fabrikant of distributeur?.
Is u een boeterapport of boetebesluit toegestuurd? Onze specialisten bestuursrecht voeren verweer en toetsen de evenredigheid.
