Laatst bijgewerkt op 27 oktober 2026
Mishandeling is het opzettelijk toebrengen van pijn of letsel aan een ander, bijvoorbeeld door slaan of schoppen. Ook het opzettelijk benadelen van de gezondheid valt eronder. De eenvoudige vorm staat in artikel 300 Wetboek van Strafrecht (Sr). Zware mishandeling, het opzettelijk toebrengen van zwaar lichamelijk letsel, staat in artikel 302 Sr.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Op eenvoudige mishandeling staat maximaal drie jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie (artikel 300 lid 1 Sr). Volgt zwaar lichamelijk letsel, dan is het maximum vier jaar. Volgt de dood, dan is het maximum zes jaar. Een poging tot eenvoudige mishandeling is niet strafbaar (artikel 300 lid 5 Sr).
Mishandeling met voorbedachte rade staat in artikel 301 Sr. Voorbedachte rade betekent dat de dader vooraf rustig heeft kunnen nadenken. Het maximum is dan vier jaar, of meer bij zwaar letsel of de dood.
Bij zware mishandeling richt het opzet zich op het zware letsel zelf. Het maximum is acht jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie (artikel 302 lid 1 Sr). Volgt de dood, dan is het maximum tien jaar. Met voorbedachte rade loopt dit op tot twaalf en vijftien jaar (artikel 303 Sr).
Artikel 304 Sr verhoogt de gevangenisstraf met een derde. Dat geldt onder meer bij mishandeling van een partner, ouder of kind, en van een ambtenaar tijdens zijn werk. Alle vormen zijn misdrijven.
Hoe het in de praktijk werkt
Na een aangifte legt de politie letsel vast, vaak met foto’s en een medische verklaring. Bij eenvoudige mishandeling kan de officier van justitie een strafbeschikking opleggen (artikel 257a Wetboek van Strafvordering). Bij zware mishandeling ligt het maximum boven zes jaar. Dan volgt een dagvaarding voor de rechtbank.
Bij geweld in huiselijke kring kan de burgemeester ook een tijdelijk huisverbod opleggen. Dat staat los van de strafzaak.
Waar het misgaat
Het verschil tussen mishandeling en zware mishandeling is vaak de kern van de zaak. Een gebroken neus of tand is niet automatisch zwaar lichamelijk letsel. De rechter kijkt naar de aard van het letsel, het herstel en de medische behandeling.
Verdachten beroepen zich vaak op noodweer. Dat slaagt alleen als de verdediging nodig en in verhouding was. Wie doorgaat nadat de aanval voorbij is, verliest dat beroep meestal.
Slachtoffers wachten soms te lang met naar de huisarts gaan. Zonder medische stukken is letsel moeilijk te bewijzen. Ook een vordering als benadeelde partij voor smartengeld rust op die stukken.
Verwante begrippen
Noodweer, openlijke geweldpleging, huisverbod en benadeelde partij.
Onze strafrechtadvocaten staan verdachten en slachtoffers bij in zaken over mishandeling en zware mishandeling.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: Buurtruzie en mishandeling: wanneer wordt een ruzie strafbaar?.