Programmaverantwoordelijkheid is de verplichting om voor iedere aansluiting vooraf een programma van afname en invoeding in te dienen bij de landelijke netbeheerder en om afwijkingen daarvan financieel te verrekenen. Zij is de kern van het balanceringssysteem van het elektriciteitsnet.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
De verplichting volgt uit de Energiewet en uit de Systeemcode elektriciteit. Het Europese kader is Verordening (EU) 2017/2195 over elektriciteitsbalancering, die het begrip balanceringsverantwoordelijke introduceert en voorschrijft dat alle marktdeelnemers financieel verantwoordelijk zijn voor de onbalans die zij veroorzaken. In Nederland worden erkende programmaverantwoordelijken geregistreerd bij TenneT; kleinverbruikers dragen hun verantwoordelijkheid over aan hun leverancier. De onbalansprijs volgt uit de kosten die TenneT maakt om het systeem in balans te houden en kan zowel positief als negatief zijn.
Hoe het in de praktijk werkt
Grootverbruikers en producenten kiezen doorgaans voor overdracht aan een leverancier of een handelaar met een erkenning. In het contract is bepalend hoe de onbalanskosten worden doorberekend: tegen werkelijke kosten, tegen een opslag of via een vaste vergoeding. Voor partijen met flexibiliteit, zoals batterijen en warmtepompen, kan onbalans juist een verdienmodel zijn, mits de verantwoordelijkheden helder zijn belegd.
Waar het misgaat
Contracten regelen de doorbelasting van onbalans onduidelijk, waardoor bij extreme prijzen een discussie ontstaat over wie het risico droeg. Een tweede fout is het niet melden van gewijzigde installaties, waardoor het programma structureel afwijkt. Ten derde onderschatten partijen met eigen opwek dat ook teruglevering onder de programmaverantwoordelijkheid valt.
Verwante begrippen
Het begrip hangt samen met de netbeheerder, met energieopslag en met de power purchase agreement.
Wilt u weten wie welk onbalansrisico draagt? Onze energierecht advocaten lezen uw contract na.
