Studiekostenbeding

Een studiekostenbeding is de afspraak dat een werknemer opleidingskosten geheel of gedeeltelijk terugbetaalt wanneer hij binnen een bepaalde periode uit dienst gaat. Sinds de invoering van de Europese richtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden is de ruimte daarvoor sterk beperkt.

Wettelijke basis

Artikel 7:611a BW verplicht de werkgever de werknemer in staat te stellen scholing te volgen die noodzakelijk is voor de uitoefening van zijn functie. Lid 2, ingevoerd per 1 augustus 2022, bepaalt dat scholing die de werkgever op grond van de wet of een cao verplicht moet aanbieden kosteloos is, dat de tijd die ermee gemoeid is als arbeidstijd geldt en dat de scholing zo mogelijk onder werktijd plaatsvindt. Een studiekostenbeding voor die verplichte scholing is nietig. Voor overige opleidingen blijft een beding mogelijk, mits het voldoet aan de criteria uit het arrest Muller/Van Opzeeland: een duidelijk omschreven tijdvak waarin de werkgever baat heeft bij de opleiding, een terugbetalingsverplichting die over dat tijdvak evenredig afneemt, en voorafgaande duidelijkheid voor de werknemer over de financiële gevolgen.

Hoe het in de praktijk werkt

De eerste vraag is of de opleiding verplicht is. Scholing die volgt uit de Arbeidsomstandighedenwet, uit een beroepsvereiste of uit de cao valt onder het verbod. Een MBA of een niet-functiegebonden opleiding valt daar meestal buiten. Verstandig is verder een clausule die de terugbetaling laat vervallen wanneer het dienstverband eindigt door toedoen van de werkgever.

Waar het misgaat

Werkgevers hanteren een oud modelbeding met een vast bedrag over drie jaar zonder afbouw; dat sneuvelt. Een tweede fout is het verhalen van kosten van verplichte scholing, wat sinds 2022 niet meer kan. Ten derde wordt verrekening met de eindafrekening toegepast zonder grondslag, wat een loonvordering oplevert.