Voogdij is het gezag over een minderjarige dat wordt uitgeoefend door iemand anders dan een ouder. Zij ontstaat wanneer geen van de ouders het gezag heeft, bijvoorbeeld na overlijden van beide ouders of nadat de rechter het gezag heeft beëindigd.
Wettelijke basis
Titel 14 van Boek 1 BW regelt de voogdij, met artikel 1:245 BW als uitgangspunt: een minderjarige staat onder gezag, en dat is ouderlijk gezag of voogdij. Artikel 1:292 BW maakt het mogelijk dat een ouder met gezag zelf een voogd aanwijst, hetzij bij testament, hetzij door aantekening in het gezagsregister. Die aanwijzing werkt na overlijden van rechtswege, tenzij de aangewezen persoon de benoeming niet aanvaardt. Artikel 1:299 BW regelt de benoeming door de rechter als er geen aanwijzing is. Voogdij kan ook aan een gecertificeerde instelling worden opgedragen, meestal aansluitend op een gezagsbeëindigende maatregel op grond van artikel 1:266 BW.
Hoe het in de praktijk werkt
De aantekening in het gezagsregister is de eenvoudigste route en kan door de ouder zelf digitaal worden gedaan. Zij verdient de voorkeur boven een testamentaire aanwijzing alleen, omdat het register meteen raadpleegbaar is. De voogd heeft dezelfde bevoegdheden als een ouder met gezag, maar is geen onderhoudsplichtige: de onderhoudsplicht van de ouders blijft in beginsel bestaan en anders wordt in het levensonderhoud voorzien uit het vermogen van het kind of via een voogdijvergoeding.
Waar het misgaat
Ouders wijzen niemand aan, waarna de rechter na het overlijden moet beslissen zonder te weten wat de ouders wilden. Een tweede probleem is de aanwijzing van een persoon die daarover nooit is gepolst en de benoeming vervolgens niet aanvaardt. Ten derde wordt vergeten het bewind over het vermogen van het kind te regelen, dat los staat van de gezagsvraag.
Verwante begrippen
Voogdij hangt samen met het ouderlijk gezag, met de ondertoezichtstelling en met bewind over het vermogen.
Wilt u de voogdij goed regelen? Onze familierecht advocaten leggen de mogelijkheden naast elkaar.
