Een strafblad kan grote gevolgen hebben voor je toekomst. Het kan bijvoorbeeld flink lastig zijn om werk te vinden of een hypotheek te krijgen als er zo’n registratie op je naam staat.
Veel mensen vragen zich af of ze hun strafblad kunnen laten verwijderen en wanneer dat dan kan. In Nederland verdwijnen strafbladen meestal automatisch na een bepaalde periode, afhankelijk van hoe ernstig het misdrijf was.
De meeste strafbladen verdwijnen vanzelf na vijf tot twintig jaar, al zijn er uitzonderingen. Vervroegde verwijdering kan soms, maar eerlijk is eerlijk: dat is niet makkelijk en je hebt vaak een advocaat nodig.
Of een strafblad verwijderd wordt, hangt af van allerlei factoren. Wat je hebt gedaan, welke straf je kreeg en hoe je je daarna gedroeg, tellen allemaal mee.
Het is wel handig om te weten wanneer automatische verwijdering plaatsvindt en of je sneller kans maakt op verwijdering.
Wat is een strafblad en justitiële gegevens?
Een strafblad is een officieel overzicht van je strafrechtelijke gegevens. De overheid houdt dit bij, en er zijn verschillende soorten strafbare feiten met elk hun eigen regels en bewaartermijnen.
Definitie van strafblad
Een strafblad heet officieel het Uittreksel Justitiële Documentatie. Hierop staan alle strafbare feiten waarvoor je bent veroordeeld.
De Justitiële Informatiedienst beheert deze gegevens namens het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Op het strafblad kunnen staan:
- Veroordelingen voor misdrijven
- Bepaalde overtredingen
- Strafbeschikkingen
- Soms een vermelding als verdachte
Iedereen vanaf 12 jaar kan een strafblad krijgen. Sta je geregistreerd, dan weet politie en justitie dat.
Niet elk strafbaar feit komt op het strafblad. Lichte overtredingen worden vaak niet geregistreerd.
Verschil tussen misdrijven en overtredingen
Het strafrecht maakt onderscheid tussen misdrijven en overtredingen. Dat heeft gevolgen voor de registratie.
Misdrijven komen altijd op het strafblad:
- Diefstal
- Mishandeling
- Brandstichting
- Oplichting
- Rijden onder invloed
Overtredingen komen alleen in specifieke gevallen op het strafblad:
- Boetes van meer dan 130 euro
- Rijden zonder rijbewijs
- Rijden zonder verzekering
- Alcohol verkopen aan minderjarigen
Deze overtredingen komen NIET op het strafblad:
- Boetes onder 130 euro
- Verkeersovertredingen onder de Wet Mulder (te hard rijden, door rood rijden)
- Administratieve boetes van gemeenten
Registratie en bewaartermijnen
Justitiële gegevens blijven niet eeuwig staan. De wet legt verschillende bewaartermijnen op voor misdrijven en overtredingen.
Bewaartermijnen overtredingen:
- 5 jaar bij alleen een geldboete
- 10 jaar bij taakstraf of gevangenisstraf
Bewaartermijnen misdrijven:
- 20 jaar: maximumstraf minder dan 6 jaar
- 30 jaar: maximumstraf tussen 6 en 20 jaar
- 50 jaar: gevangenisstraf langer dan 20 jaar
- 80 jaar: zedenmisdrijven of levenslange gevangenisstraf
Krijg je opnieuw een veroordeling? Dan verlengen ze de bewaartermijn. Dit heet cumulatie.
Na het verlopen van de termijn verwijderen ze de gegevens automatisch.
Wanneer wordt een strafblad automatisch verwijderd?
In Nederland verdwijnen strafbladen automatisch na een vaste periode. Hoe lang je moet wachten, hangt af van het soort delict en de zwaarte van de straf.
Termijnen voor overtredingen
Overtredingen verdwijnen sneller van het strafblad dan misdrijven. Meestal wordt een overtreding na 5 jaar automatisch verwijderd.
De termijn begint te lopen vanaf de datum van het sepot, de einduitspraak of zodra je een strafbeschikking helemaal hebt betaald. Voor lichte verkeersovertredingen en kleine boetes geldt deze standaardtermijn.
Langere termijnen gelden in deze gevallen:
- 10 jaar bij vrijheidsstraf of taakstraf
- 10 jaar bij geldboetes van de derde categorie of hoger voor rechtspersonen
- 2 jaar na overlijden van de betrokkene
Bepaalde overtredingen, zoals rijden zonder rijbewijs of meer dan 30 km/h te hard rijden, krijgen altijd een aantekening. Zelfs als het om kleine boetes onder de €130 gaat.
Termijnen voor misdrijven
Misdrijven blijven een stuk langer op het strafblad staan. De termijn hangt af van de maximale straf die de wet toestaat.
Lichte misdrijven (waarop minder dan 6 jaar gevangenisstraf staat) worden na 20 jaar verwijderd. De termijn begint bij de einduitspraak of zodra je de strafbeschikking hebt voldaan.
Zware misdrijven (met een maximale gevangenisstraf van 6 jaar of meer) verdwijnen pas na 30 jaar. Denk aan zware mishandeling, grote diefstallen of drugshandel.
Krijg je opnieuw een veroordeling? Dan verlengen ze de termijn. Bij lichte misdrijven komt er 20 jaar bij, bij zware misdrijven zelfs 30 jaar.
Bijzondere situaties:
- Levenslange gevangenisstraf: 80 jaar bewaren
- Lange vrijheidsbenemende maatregel (meer dan 20 jaar): 30 jaar extra
- TBS langer dan 40 jaar: 80 jaar bewaren
Bijzondere regels voor zedenmisdrijven en ernstige delicten
Zedenmisdrijven krijgen de langste bewaartermijn. Die blijven 80 jaar op het strafblad staan.
Deze regel geldt voor alle seksuele misdrijven, ongeacht de straf die je kreeg. Ook lichte zedenmisdrijven vallen hieronder.
De reden? Kwetsbare mensen moeten beschermd worden. Werkgevers in bijvoorbeeld onderwijs, zorg en kinderopvang kunnen zo checken of iemand een zedenverleden heeft.
Geen verkorting mogelijk:
- Zedenmisdrijven verjaren niet voor het strafblad
- Nieuwe veroordelingen verlengen de termijn niet verder
- Ook bij overlijden blijft het langer staan: 20 jaar in plaats van 12 jaar
De 80-jarige termijn geldt trouwens ook voor mensen met een levenslange gevangenisstraf of extreem lange vrijheidsbenemende maatregelen.
Mogelijkheden voor vervroegde verwijdering
Je kunt proberen om je justitiële gegevens eerder te laten verwijderen dan de standaardtermijnen, maar dat is behoorlijk lastig. Je moet dan echt bijzondere persoonlijke omstandigheden hebben en aan strenge eisen voldoen.
Uitzonderlijke omstandigheden
Een verzoek tot vervroegde verwijdering kan alleen als er bijzondere persoonlijke omstandigheden zijn.
De wetgever bedoelde dit echt voor zeldzame gevallen.
Het strafblad moet onevenredig zwaar wegen ten opzichte van het belang van een goede strafrechtspleging.
Gewone carrièrehinder of emotionele problemen zijn niet genoeg.
Voorbeelden van mogelijke uitzonderlijke omstandigheden:
- Zeer specifieke opleiding met meer dan normale carrièrehinder
- Misverstand over de aard van het delict
- Zeer lichte overtredingen met zware gevolgen
Een strafrechtadvocaat kan beoordelen of jouw situatie voldoet aan de eisen voor een verzoek.
Juridische bijstand is echt aan te raden, want het is best ingewikkeld allemaal.
Let op: Argumenten over onschuld of verzachtende omstandigheden werken niet.
Alleen de strafrechter mag het feit inhoudelijk beoordelen.
Procedure voor het indienen van een verzoek
Je dient het verzoek in bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Er is geen officiële vorm, maar je moet het verzoek wel goed motiveren.
De minister vraagt altijd advies aan het Openbaar Ministerie.
Je krijgt meestal binnen vier weken een beslissing.
Vervolgstappen bij afwijzing:
- Bezwaar maken bij het ministerie
- Beroep instellen bij de rechtbank
- Hoger beroep bij de Raad van State
Pro deo advocaten kunnen helpen als je geen juridisch advies kunt betalen.
De procedure is technisch en professionele ondersteuning is vaak nodig.
Een alternatief is het afschermen van justitiële gegevens.
Dan zijn de gegevens alleen zichtbaar voor rechterlijke ambtenaren, niet voor andere instanties.
Belangrijke factoren bij beoordeling
De minister gebruikt zes vaste criteria bij de beoordeling:
Persoonlijke factoren:
- Leeftijd tijdens het delict
- Hoe lang geleden is het delict?
- Zijn er andere delicten op het strafblad?
Zaak-gerelateerde factoren:
- Hoe ernstig was het delict?
- Wat was de aard van de beslissing (vonnis, sepot, schikking)?
- Is er sprake van specifieke carrièrehinder met bewijs?
De bewijslast ligt bij de aanvrager.
Je moet stellingen onderbouwen met documenten.
Vage uitspraken over gemiste kansen zijn niet genoeg.
Een advocaat helpt bij het verzamelen van bewijs en het formuleren van sterke argumenten.
De kans op succes is klein.
Het belang van juridisch advies en bijstand
Het aanvragen van strafbladverwijdering vraagt om kennis van complexe wetten en procedures.
Een strafrechtadvocaat kan je helpen bij het opstellen van een goed verzoek en het doorlopen van de bezwaarprocedure.
Rol van een strafrechtadvocaat
Een strafrechtadvocaat speelt een belangrijke rol bij het verwijderen van strafbladen.
Ze kennen de wet Justitiële en Strafvorderlijke Gegevens (Wjsg) en weten waar de minister op let.
De advocaat helpt bij het verzamelen van bewijs voor bijzondere omstandigheden.
Ze kunnen aantonen dat je meer dan normale carrièrehinder ondervindt door het strafblad.
Belangrijke taken van de advocaat:
- Het opstellen van het verzetschrift
- Verzamelen van ondersteunende documenten
- Begeleiden tijdens bezwaar- en beroepsprocedures
- Advies geven over de kans van slagen
Advocaten weten vaak wanneer een verzoek weinig kans maakt.
Ze kunnen andere opties voorstellen, zoals het aanvragen van een VOG.
Toegang tot pro deo advocaten
Mensen met een laag inkomen kunnen terecht bij pro deo advocaten.
Dit is gratis juridische bijstand als je het niet kunt betalen.
Voor pro deo bijstand gelden inkomenseisen.
De Raad voor Rechtsbijstand bepaalt of je in aanmerking komt.
Je vraagt het aan via de website van de Raad.
Voorwaarden voor pro deo:
- Inkomen onder de gestelde grens
- Nederlandse ingezetene of EU-burger
- Zaak heeft voldoende kans van slagen
Pro deo advocaten zijn net zo goed opgeleid als andere advocaten.
Ze bieden dezelfde kwaliteit juridische bijstand bij strafbladzaken.
Adviezen voor de juiste aanpak
Een goede voorbereiding is heel belangrijk.
Verzamel eerst alle documenten over de veroordeling en je huidige situatie.
Belangrijke stappen:
- Bewijs verzamelen van carrièrehinder
- Documenteer bijzondere omstandigheden
- Bereid argumenten voor over het tijdsverloop
- Kijk naar alternatieven zoals een VOG-aanvraag
Wacht niet te lang met het indienen van een verzoek.
Hoe langer geleden het delict, hoe sterker je argumenten vaak zijn.
Een advocaat kan inschatten of jouw zaak kans van slagen heeft.
Ze adviseren ook over het juiste moment en de beste strategie.
Verwijdering na schikking of strafbeschikking
Een schikking heeft andere gevolgen voor het strafblad dan een strafbeschikking.
Een strafbeschikking zorgt altijd voor een aantekening in de justitiële gegevens.
Schikking en dossiervermelding
Een schikking komt niet op het strafblad te staan.
Er komt dus geen aantekening in de justitiële documentatie.
Kenmerken van een schikking:
- Geen registratie op strafblad
- Geen aantekening in justitiële gegevens
- Geen gevolgen voor VOG-aanvragen
- Dossier blijft wel bij het Openbaar Ministerie
Het dossier van de zaak blijft dus wel bestaan bij het Openbaar Ministerie.
Deze informatie kan eventueel later gebruikt worden bij nieuwe strafzaken.
Voor de meeste praktische doeleinden heeft een schikking geen nadelige gevolgen.
Bij sollicitaties of VOG-aanvragen komt de schikking niet naar voren.
Strafbeschikking en gevolgen voor het strafblad
Een strafbeschikking zorgt altijd voor een aantekening op het strafblad.
Deze aantekening blijft staan voor een bepaalde periode.
Verwijderingstermijnen strafbeschikking:
| Type overtreding | Verwijdertermijn |
|---|---|
| Overtredingen | 5 jaar na betaling |
| Misdrijven met boete | 5 jaar na betaling |
| Met taakstraf | 10 jaar na voltooiing |
Als je geen verzet instelt tegen een strafbeschikking, accepteer je zowel de straf als de schuld.
Dit komt op je strafblad te staan.
Je kunt wel verzet aantekenen tegen een strafbeschikking.
Dan moet de rechter de zaak behandelen.
Dat kan leiden tot vrijspraak of een andere uitkomst.
De officier van justitie mag strafbeschikkingen opleggen voor overtredingen en misdrijven met maximaal 6 jaar gevangenisstraf.
Uitzonderingen en aanvullende situaties bij het verwijderen van een strafblad
Naast de standaard termijnen zijn er speciale omstandigheden waarbij het strafblad eerder kan worden verwijderd of juist langer blijft bestaan.
Het overlijden van de betrokkene, verjaringstermijnen en herzieningsprocedures kunnen allemaal invloed hebben op de justitiële gegevens.
Overlijden van de betrokkene
Als iemand overlijdt, blijven de justitiële gegevens niet voor altijd bewaard.
Het strafblad wordt binnen vijf jaar na overlijden automatisch uit het systeem verwijderd.
Dit geldt voor alle soorten strafbare feiten.
Het maakt dus niet uit of het om lichte overtredingen of zware misdrijven ging.
De verwijdering gebeurt vanzelf.
Nabestaanden hoeven hier niets voor te doen.
Wel belangrijk: Lopende strafzaken stoppen niet automatisch bij overlijden.
Deze procedures kunnen nog worden afgerond voordat de gegevens definitief verdwijnen.
Verjaringstermijnen
Verjaringstermijnen in het strafrecht verschillen van de bewaartermijnen van het strafblad. Ze bepalen simpelweg hoe lang het Openbaar Ministerie nog mag vervolgen voor een strafbaar feit.
Standaard verjaringstermijnen:
- Overtredingen: 2 jaar
- Misdrijven met maximaal 3 jaar gevangenisstraf: 6 jaar
- Misdrijven met meer dan 3 jaar gevangenisstraf: 12 jaar
- Zeer zware misdrijven: 20 jaar of geen verjaring
Verjaart een zaak voordat er een veroordeling komt? Dan ontstaat er geen strafblad. Justitiële gegevens over het onderzoek verdwijnen dan meestal sneller.
Herziening van veroordeling
Een herziening kan een strafblad volledig laten verdwijnen. Dit gebeurt alleen in heel bijzondere gevallen waar de veroordeling echt onjuist blijkt.
Wanneer is herziening mogelijk:
- Nieuwe bewijzen die onschuld aantonen
- Ernstige procedurefouten tijdens de rechtszaak
- Onjuiste toepassing van het strafrecht
Bij een geslaagde herziening verklaart men de oorspronkelijke veroordeling nietig. Het strafblad wordt dan volledig gewist, hoe lang het ook geleden is.
Het herzieningsproces is ingewikkeld en je hebt altijd juridische hulp nodig. Soms duurt het jaren voordat er eindelijk een uitspraak komt.
Veelgestelde Vragen
Mensen vragen zich vaak af hoe lang straffen zichtbaar blijven en welke opties er zijn. Het antwoord hangt af van het soort overtreding en de details van de zaak.
Hoe lang blijft een veroordeling zichtbaar op mijn strafblad?
De bewaartermijn hangt af van de ernst van het misdrijf. Voor lichte overtredingen geldt meestal een termijn van 5 jaar.
Bij zwaardere strafbare feiten bewaren ze de gegevens 20 jaar. Voor de zwaarste misdrijven kan dat zelfs 30 of 80 jaar worden.
De termijn begint te lopen vanaf de einduitspraak, of als iemand helemaal klaar is met de straf. Bij een nieuwe veroordeling kunnen beide zaken langer blijven staan.
Welke stappen moet ik ondernemen om mijn strafblad te laten wissen?
Je dient een verzoek tot verwijdering in via artikel 26 van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens. Dit moet schriftelijk bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Het ministerie vraagt advies aan het Openbaar Ministerie. Binnen vier weken krijg je bericht of het verzoek wordt goedgekeurd.
Wordt het verzoek afgewezen? Dan kun je bezwaar maken bij het ministerie. Daarna kun je in beroep bij de rechtbank en eventueel hoger beroep aantekenen bij de Raad van State.
Onder welke omstandigheden is het mogelijk mijn strafgegevens te laten vernietigen?
Er moeten bijzondere persoonlijke omstandigheden zijn die zwaarder wegen dan het belang van goede strafrechtspleging. Het gaat echt om uitzonderingen.
Het ministerie kijkt naar verschillende dingen. Denk aan je leeftijd bij het delict, hoe ernstig het was en of het je carrière belemmert.
Ook de aard van de beslissing door justitie en het tijdsverloop tellen mee. Andere delicten op je strafblad spelen ook een rol.
Wat zijn de gevolgen van een strafblad voor mijn toekomstige kansen, zoals werk en reizen?
Een werkgever mag alleen naar een strafblad vragen als het nodig is voor de functie. Voor veel banen is een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) verplicht.
Voor reizen naar sommige landen kan een strafblad problemen geven met visa. Bepaalde landen weigeren mensen met een strafblad gewoon de toegang.
Ook bij adoptie, stages in het buitenland of specifieke opleidingen kan een strafblad lastig zijn. De impact verschilt per situatie en hangt af van de ernst van het feit.
Is het mogelijk om een jeugdstraf van mijn strafblad te laten verwijderen?
Jeugdstraffen volgen dezelfde regels als die van volwassenen. De bewaartermijn hangt af van de ernst van het delict.
Bij een verwijderingsverzoek telt de jonge leeftijd op het moment van het delict als positief mee. Dat verhoogt de kans op verwijdering een beetje.
Toch blijft het lastig om jeugdstraffen eerder te laten wissen. Ook hier gelden strenge eisen voor bijzondere omstandigheden.
Kan ik bezwaar maken tegen de registratie van een straf op mijn strafblad?
Je kunt geen bezwaar maken tegen de registratie als je rechtmatig bent veroordeeld. Het strafblad houdt alleen feiten bij die tot een veroordeling hebben geleid.
Wil je gegevens eerder laten verwijderen? Dan kun je een verzoek indienen via de procedure van artikel 26 van de Wjsg.
Gaat er iets fout in de registratie, bijvoorbeeld door verkeerde gegevens of een administratieve fout? In zo’n geval kun je wél bezwaar maken.
