Het economisch strafrecht betreft de handhaving van ordeningswetgeving met strafrechtelijke middelen. Het gaat om regels die ondernemingen raken: milieu, arbeidsomstandigheden, voedselveiligheid, financieel toezicht, mededinging en sanctiewetgeving.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
De Wet op de economische delicten wijst in de artikelen 1 en 1a aan welke overtredingen van welke wetten economische delicten zijn en verdeelt die in categorieën met eigen strafmaxima. De wet kent ook eigen bevoegdheden en bijkomende straffen, zoals stillegging van de onderneming, verbeurdverklaring en openbaarmaking van de uitspraak. Artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht maakt vervolging van rechtspersonen mogelijk en van degenen die opdracht hebben gegeven of feitelijk leiding hebben gegeven aan de verboden gedraging; de criteria daarvoor zijn uitgewerkt in het Drijfmestarrest van 2003. Opsporing gebeurt vaak door bijzondere opsporingsdiensten, zoals de FIOD, de Inspectie Leefomgeving en Transport en de Nederlandse Arbeidsinspectie, onder gezag van het functioneel parket.
Hoe het in de praktijk werkt
Veel zaken beginnen als bestuurlijk toezicht en kantelen naar strafrecht zodra een redelijk vermoeden ontstaat. Dat kantelmoment is bepalend: vanaf dan geldt het zwijgrecht en moet de cautie worden gegeven, terwijl in de toezichtfase juist een medewerkingsplicht geldt. Zaken eindigen vaak met een transactie of een strafbeschikking; bij hoge bedragen wordt die getoetst en gepubliceerd.
Waar het misgaat
Ondernemingen werken tijdens een inspectie volledig mee en leveren daarmee het bewijs voor de latere strafzaak. Een tweede fout is het ontbreken van een interne procedure voor invallen en vorderingen van gegevens. Ten derde wordt de positie van bestuurders onderschat: naast de vennootschap kan ook de feitelijk leidinggevende persoonlijk worden vervolgd.
Verwante begrippen
Het economisch strafrecht grenst aan de bestuurlijke boete, aan het zwijgrecht en aan witwassen.
Loopt er een onderzoek naar uw onderneming? Onze strafrecht advocaten begeleiden onderneming en bestuurders.
