Witwassen is het verbergen of verhullen van de herkomst van voorwerpen die uit enig misdrijf afkomstig zijn, of het verwerven, voorhanden hebben, overdragen of gebruiken daarvan terwijl men de criminele herkomst kent of moet vermoeden.
Wettelijke basis
De artikelen 420bis tot en met 420quater van het Wetboek van Strafrecht bevatten de strafbaarstellingen, met opzetwitwassen, schuldwitwassen en gewoontewitwassen. Sinds 2017 kent artikel 420bis.1 Sr het eenvoudige witwassen: het enkele verwerven of voorhanden hebben van een voorwerp uit eigen misdrijf, met een lagere strafbedreiging. Dat sluit aan bij de kwalificatie-uitsluitingsgrond uit de rechtspraak van de Hoge Raad: wie alleen een voorwerp uit zijn eigen misdrijf onder zich houdt, pleegt niet zonder meer het zware witwassen. De bewijsvoering verloopt vaak via het stappenplan uit die rechtspraak: is er een vermoeden van witwassen, dan mag van de verdachte een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring over de herkomst worden verlangd. Naast het strafrecht geldt de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme voor instellingen.
Hoe het in de praktijk werkt
Zaken beginnen vrijwel altijd met een melding van een ongebruikelijke transactie of met contant geld dat bij een controle wordt aangetroffen. De kern van de verdediging is de herkomstverklaring: die moet met stukken worden onderbouwd, bijvoorbeeld met leningsovereenkomsten, verkoopbewijzen of buitenlandse bankafschriften. Een enkele mededeling dat het geld van familie komt, volstaat niet.
Waar het misgaat
Verdachten zwijgen in de eerste fase en komen pas op zitting met een verklaring, waardoor die als onvoldoende verifieerbaar terzijde wordt gesteld. Een tweede probleem is de samenloop met een ontnemingsvordering, waarin een ander bewijsregime geldt. Ten derde onderschatten ondernemers dat ook een op zichzelf legale onderneming als witwasvehikel kan worden aangemerkt bij vermenging van geldstromen.
Verwante begrippen
Witwassen hangt samen met de ontneming, met de inbeslagneming en met het UBO-register.
Wordt u verdacht van witwassen? Onze strafrecht advocaten bouwen de herkomstverklaring op met stukken.
