Gedogen is het bewust niet optreden tegen een overtreding die het bestuursorgaan kent. Het komt voor bij een bedrijf dat op korte termijn legaal wordt, bij een evenement dat net niet binnen de regels past, of bij een situatie waarin handhaven onevenredig hard zou uitpakken.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Gedogen is nergens in de wet geregeld. Het uitgangspunt is juist het omgekeerde: uit vaste rechtspraak volgt een beginselplicht tot handhaving. Afwijken mag alleen bij bijzondere omstandigheden, waarvan er twee vaak terugkeren: concreet zicht op legalisatie, en handhaving die in verhouding tot het geschonden belang onevenredig zou zijn. De kaders voor verantwoord gedogen zijn beleidsmatig vastgelegd: uitsluitend in uitzonderingsgevallen, beperkt in omvang en tijd, expliciet en schriftelijk, en na een kenbare belangenafweging. De Afdeling bestuursrechtspraak heeft geoordeeld dat een gedoogbeslissing in beginsel geen besluit is in de zin van artikel 1:3 Awb, zodat daartegen doorgaans geen bezwaar en beroep openstaat.
Hoe het in de praktijk werkt
Een gedoogbeschikking legt vast welke overtreding wordt gedoogd, voor welke periode en onder welke voorwaarden. Zij bindt het bestuursorgaan niet onbeperkt: een derde kan een handhavingsverzoek indienen, en de afwijzing daarvan is wel een besluit waartegen kan worden opgekomen. Zo komt de gedoogsituatie langs een omweg alsnog bij de bestuursrechter terecht.
Waar het misgaat
Drie punten keren terug. Ten eerste het mondelinge gedogen, dat achteraf niet aantoonbaar is. Ten tweede het gedogen zonder einddatum, dat jaren voortduurt en bij intrekking een schrijnende situatie oplevert. Ten derde de aanname dat gedogen bescherming biedt tegen strafrechtelijke vervolging of tegen civiele acties van omwonenden; dat is niet zo.
Verwante begrippen
Gedogen raakt aan het handhavingsverzoek, aan het vertrouwensbeginsel en aan het besluit.
Werkt u onder een gedoogbeschikking? Onze specialisten bestuursrecht beoordelen hoe stevig uw positie werkelijk is.
