Samenlevingscontract

Een samenlevingscontract is de overeenkomst waarin ongehuwde en niet-geregistreerde partners hun onderlinge afspraken vastleggen. Anders dan bij het huwelijk regelt de wet voor samenwoners vrijwel niets: zonder contract ontstaan geen aanspraken op elkaars vermogen, geen alimentatieplicht en geen erfrecht.

Inhoudsopgave

Wettelijke basis

Er is geen wettelijke titel voor samenwonen. Het contract berust op het algemene verbintenissenrecht van Boek 6 BW. Wel knopen andere regelingen eraan vast: pensioenreglementen eisen doorgaans een notarieel samenlevingscontract voor het partnerpensioen, en voor de partnervrijstelling in de erfbelasting geldt een notarieel contract met wederzijdse zorgverplichting en een samenwoontermijn. Bij het einde van de relatie kan een vergoedingsrecht ontstaan op grond van artikel 6:212 BW over ongerechtvaardigde verrijking of op grond van de redelijkheid en billijkheid, maar dat vergt bewijs en levert regelmatig procedures op.

Hoe het in de praktijk werkt

Een bruikbaar contract regelt vier dingen: wat van wie is bij aanvang, hoe de kosten van de huishouding worden gedragen, wat er gebeurt met de gezamenlijke woning en met investeringen daarin, en of er bij het einde iets moet worden verrekend. Vaak wordt een verblijvingsbeding opgenomen voor gemeenschappelijke goederen bij overlijden. Voor kinderen geldt de regeling van het ouderlijk gezag zelfstandig; sinds 2023 ontstaat door erkenning automatisch gezamenlijk gezag.

Waar het misgaat

De grootste bron van conflict is de woning waarin één partner op naam staat terwijl de ander heeft meebetaald aan de hypotheek of aan een verbouwing. Zonder vastgelegde afspraak is de vergoeding lastig te onderbouwen. Een tweede fout is het niet aanmelden van de partner bij de pensioenuitvoerder, waardoor het partnerpensioen bij overlijden ontbreekt. Ten derde is er zonder testament geen erfrecht over en weer.