Stalking: wat is het, hoe herken je het en wat kun je doen?

Stalking is het stelselmatig en ongewenst lastigvallen van iemand, offline of via telefoon en socials, waardoor het slachtoffer zich onveilig voelt. De eerste alarmsignalen zijn vaak subtiel – van telkens opduiken op je werk tot een stortvloed aan appjes – maar kunnen snel escaleren. Wie de patronen herkent, kan met een paar gerichte (juridische) stappen zijn eigen veiligheid direct vergroten.

Waarom is dit onderwerp zo urgent? Het dagelijkse leven verplaatst zich steeds meer naar schermen; daardoor kan een stalker 24/7 binnenkomen. Volgens recente politiecijfers krijgt naar schatting één op de twintig Nederlanders ooit te maken met belaging, en het aandeel cyberstalking groeit elk jaar. Toch blijft de drempel om hulp te zoeken hoog, vaak door schaamte of gebrek aan kennis van de wet.

In dit artikel lees je wat de Nederlandse wet onder belaging verstaat, hoe je vroegtijdig rode vlaggen herkent, welke praktische en juridische opties er zijn en waar je vandaag al professionele steun vindt.

Wat is stalking (belaging) volgens de Nederlandse wet?

In het Wetboek van Strafrecht heet stalking officieel ‘belaging’. Artikel 285b Sr stelt dat wie stelselmatig, opzettelijk en wederrechtelijk iemands privacy schendt, strafbaar is wanneer het doel is die persoon te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden. Een paar losse berichten zijn dus nog geen misdrijf, maar een repeterend patroon wel. Belangrijk om te weten: belaging is een klachtdelict. Pas als het slachtoffer aangifte doet én expliciet verzoekt om vervolging kan het Openbaar Ministerie optreden.

Juridische definitie en kernvoorwaarden

Volgens de wet moet er aan vijf elementen worden voldaan:

1. Stelselmatigheid – het gedrag herhaalt zich meer dan incidenteel.
2. Opzettelijk – de dader weet wat hij doet en wil het effect bereiken.
3. Wederrechtelijk – er is geen wettige reden(zoals politietaak).
4. Dwangdoel – het gedrag is gericht op beïnvloeding of intimidatie.
5. Slachtoffer voelt zich beperkt – angst, stress of aanpassing van routines.

Mini-checklist:

• Word je minstens wekelijks onaangenaam benaderd?
• Vermijd je locaties of sociale media om de ander te ontlopen?
• Stopt het gedrag niet na een duidelijke ’stop’-boodschap?
  Drie keer ‘ja’ betekent dat je situatie waarschijnlijk onder belaging valt.

Vormen van stalking in de praktijk

• Fysiek volgen, opwachten bij huis of werk
• Non-stop bellen, gemiste oproepen, voicemailbombardement
• Cyberstalking: DM’s, fake accounts, GPS-tracking, datalekken
• Proxy-stalking: familie of koeriers inzetten om contact af te dwingen
• Combinaties komen vaak voor; de ene vorm sluit de andere niet uit.

Feiten en cijfers in Nederland

• Politie registreerde in 2024 ruim 8.500 aangiftes van belaging; experts vermoeden een ‘dark number’ dat minstens het dubbele bedraagt.
• In bijna 60 % van de zaken is de dader een ex-partner; vrouwen zijn tweemaal zo vaak slachtoffer als mannen.
• Cyberstalking nam tussen 2019 en 2024 met 35 % toe, mede door makkelijker track- en spyware.

Signalen en gedragspatronen om stalking tijdig te herkennen

Hoe eerder je hinderlijk gedrag als stalking herkent, hoe kleiner de kans op escalatie. Let niet alleen op de afzonderlijke gebeurtenissen, maar vooral op het patroon: herhaling, toenemende intensiteit en het negeren van jouw grenzen. De volgende signalen komen in de meeste zaken terug.

Veelvoorkomende gedragingen

• Ongevraagde cadeaus of bloemen – “lief” bedoeld, maar na jouw nee toch opnieuw bezorgd
• Steeds “toevallig” dezelfde bus, sportschool of supermarkt bezoeken
• Lawine aan appjes, mailtjes of gemiste oproepen, vaak ook ’s nachts
• Nep-accounts aanmaken om je online te volgen of vrienden te benaderen
• Bestellingen op jouw naam laten bezorgen om reactie uit te lokken

Herken je twee of meer punten regel­matig, dan is waakzaamheid geboden.

Escalatiepatronen en rode vlaggen

Stalking kent vaak een glijdende schaal:

1. Contactpogingen zijn eerst vriendelijk, daarna eisend en uiteindelijk dreigend.
2. De frequentie neemt toe – één keer per week wordt dagelijks.
3. De stalker laat blijken je locatie te kennen (“Mooi jurkje gister in de Lindestraat”).
4. Er verschijnen verwijzingen naar geweld of wapens.

Zie je dit tempo of deze toonverschuiving, neem direct veiligheidsmaatregelen en zet alles op papier.

Psychologisch profiel en motivaties van stalkers

Onderzoekers onderscheiden vijf typen stalkers:

• Afgewezen ex-partner
• Intimiteitzoeker (denkt in een “lot uit de loterij”-liefde)
• Incompetent vrijer
• Wraakzuchtige persoon
• Roofzuchtige dader (voorbereiding op geweld)

Veel daders vertonen narcistische of antisociale trekken, maar niet elke stalker heeft een stoornis. De gemene deler: zij accepteren jouw “nee” niet en blijven grenzeloos proberen. Neem elk type extreem serieus.

De impact op slachtoffers: emotioneel, sociaal en juridisch

Stalking raakt meer dan alleen je gevoel van veiligheid; het werkt door in je lichaam, je sociale contacten, dagelijkse routines en kan in extreme gevallen zelfs juridische problemen veroorzaken, zoals valse aangiftes.

Psychische en lichamelijke gevolgen

Langdurige stress eist snel zijn tol:

• chronische angst en hypervigilantie
• slaapproblemen, hartkloppingen en migraine
• depressieve gevoelens of PTSS
• verminderde concentratie en besluiteloosheid

Herken je deze klachten, schakel dan tijdig de huisarts of een traumapsycholoog in.

Effect op werk, studie en financiën

Stalking duwt carrière of studie vaak op pauze: verzuim, concentratieverlies en meetings overslaan om de stalker te ontlopen. Beveiligingskosten, gewijzigde OV-routes of tijdelijke onderduik kunnen honderden euro’s per maand kosten.

Gevolgen voor gezin en omgeving

Ook naasten voelen de druk. Kinderen kunnen slaapproblemen of schoolangst ontwikkelen, partners raken overbelast door continue waakzaamheid. Spreek duidelijke veiligheidsafspraken af, informeer leerkrachten en overweeg familietherapie om angst en schuldgevoel te verminderen.

Wat kun je zelf direct doen bij stalking?

Je eerste taak is niet het overtuigen van de stalker, maar het beschermen van jezelf. Zet praktische stappen die vandaag al uitvoerbaar zijn en leg zo een fundament voor eventuele juridische procedures. Houd het simpel, systematisch en vooral: volgbaar voor hulpverleners.

Veiligheidsmaatregelen en een persoonlijk veiligheidsplan

• Varieer dagelijkse routes en vertrektijden
• Sla alarmnummer 112 als sneltoets op je telefoon
• Deel een ‘codewoord’ met vrienden of buren voor noodgevallen
• Installeer noodknop-apps zoals SafeNow
• Vraag de werkgever om parkeer- of entreebegeleiding

Schrijf dit plan uit, print het en update het wanneer je situatie verandert.

Bewijs verzamelen en documenteren

Leg alles vast; zonder dossier geen vervolging.

• Houd een logboek met datum, tijd, locatie en beschrijving
• Maak screenshots van berichten en sociale media
• Bewaar voicemail en opnamebestanden in de cloud
• Vraag getuigen om korte schriftelijke verklaringen
• Check of camera-beelden (deurbel, OV) veilig te exporteren zijn

Communicatie met de stalker: wel of niet reageren?

Stuur één formele stopbrief: duidelijk, zakelijk, aangetekend. Daarna geldt de zero-contactregel. Negeer telefoontjes, blokkeer accounts en ga nooit in discussie; iedere reactie kan als aanmoediging werken of de dreiging verhogen. Bij acute dreiging: direct 112 bellen.

Professionele hulp en juridische stappen

Heb je het gevoel dat je alles al hebt geprobeerd, maar blijft de stalker doorgaan? Dan is het tijd om je netwerk uit te breiden met professionals. Zij zorgen voor emotionele steun, leggen jouw dossier juridisch waterdicht vast en zetten druk op de dader. Hieronder de belangrijkste routes op een rij.

Hulpinstanties en psychosociale ondersteuning

• Slachtofferhulp Nederland biedt gratis begeleiding bij het opstellen van een veiligheidsplan, emotionele steun en praktische tips voor bewijsopbouw.
• Veilig Thuis kan ingrijpen als ook huiselijk geweld speelt en regelt desnoods noodopvang.
• Een psycholoog of traumatherapeut helpt bij slaapproblemen, angst of PTSS en levert medische verklaringen voor de politie of rechter.

Naar de politie: melding, aangifte en vervolg

1. Bel 0900-8844 en vraag om een intake; bij direct gevaar 112.
2. Neem logboek, screenshots en eventuele getuigenverklaringen mee.
3. De politie kan een officiële waarschuwing, huis- of straatverbod of een tijdelijk contactverbod (art. 509hh Sv) opleggen.
4. Bij genoeg bewijs gaat het dossier naar het OM voor strafvervolging.

Civiele maatregelen via de rechter

• In een kort geding kun je binnen weken een straat- of contactverbod eisen; overtreding leidt tot dwangsom of gijzeling.
• Schadeposten (bijv. therapiekosten) kun je verhalen via een aparte civiele procedure of door voeging in de strafzaak.

Juridische ondersteuning door een gespecialiseerde advocaat

Een advocaat met stalking-expertise bewaakt termijnen, beoordeelt bewijs en vertegenwoordigt je in straf- én civiele trajecten. Kantoren zoals Law & More combineren snelle bereikbaarheid (ook ’s avonds en in het weekend), meertaligheid en ervaring met spoedverboden. Zo sta je er niet alleen voor wanneer elke minuut telt.

Zo helpt technologie: digitale veiligheid versterken

Steeds vaker verschuift belaging naar het scherm. Met een paar simpele digitale maatregelen maak je het een stalker echter flink moeilijk en kun je sneller bewijzen verzamelen.

Privacy-instellingen en accountbeveiliging

• Gebruik sterke, unieke wachtwoorden en een password-manager
• Zet altijd 2-stapsverificatie aan, vooral op e-mail en socials
• Beperk wie je kan taggen of je stories ziet; verwijder oude “vrienden”
• Deel geen live-locatie in apps als Snapchat of Find My

Traceer- en spyware herkennen en verwijderen

Batterij die razendsnel leegloopt, ongewenste pop-ups of onbekende apps zijn rode vlaggen. Scan met betrouwbare antivirus, update besturings­systemen en voer zo nodig een fabrieks­reset uit. Laat verdachte hardware professioneel onderzoeken.

Online melding en aangifte

Maak bij digitaal bewijs direct screenshots en meld cyberstalking via politie.nl (online aangifte) of Meld Misdaad Anoniem. Ernstige digitale bedreigingen kun je tevens indienen op het platform www.stopline.nl.

Antwoorden op veelgestelde vragen over stalking

Onderstaande Q&A pakt de vragen die we het vaakst horen in één oogopslag aan. Zo zie je snel waar je juridisch staat en welke stap logisch is.

Wat wordt wettelijk gezien als stalking?

Art. 285b Sr noemt stelselmatig, opzettelijk en wederrechtelijk lastigvallen met als doel iemand te dwingen iets te doen, laten of dulden.

Welke stoornissen komen bij stalkers vaak voor?

Onderzoek koppelt belaging vaak aan narcistische, antisociale of borderline persoonlijkheidskenmerken, maar niet iedere stalker heeft een diagnose.

Vanaf wanneer is gedrag strafbaar en kun je aangifte doen?

Zodra het patroon herhaald is en jij je onveilig voelt, kun je melding én klachtaangifte doen; wacht niet op dreigementen.

Helpt een stopbrief echt en hoe stel je die op?

Ja, één formeel aangetekend schrijven met datum, jouw naam, “stop per direct” en aangekondigde aangifte creëert een bewijsbare grens.

Wat als de politie niets doet of te weinig bewijs ziet?

Vraag een herbeoordeling, overleg met een gespecialiseerde advocaat en overweeg een art. 12 Sv-klacht om vervolging af te dwingen.

Samenvatting en volgende stap

Stalking (belaging) is een herhaald, opzettelijk en ongewenst patroon van contact waardoor jij je vrijheid kwijtraakt. Vroege signalen – zoals voortdurend bellen, ‘toevallige’ ontmoetingen en nepaccounts – zijn de rode vlaggen die je serieus moet nemen.

De gevolgen gaan verder dan irritatie: chronische stress, sociale isolatie, financiële schade en risico op geweld. Bescherm jezelf dus direct met een persoonlijk veiligheidsplan, verzamel bewijs, stuur één duidelijke stopbrief en houd daarna strikt radiostilte. Meld de situatie bij de politie, vraag steun aan Slachtofferhulp Nederland en schakel waar nodig een psycholoog in. Civiel of strafrechtelijk optreden kan extra druk zetten en jouw veiligheid juridisch borgen.

Heb je vragen of wil je meteen stappen zetten tegen een stalker? Neem dan vrijblijvend contact op met de gespecialiseerde advocaten van Law & More. Samen zorgen we dat het stopt.