Verdacht van witwassen: wat betekent dit en wat moet je direct wel en niet doen?

Inleiding

Een verdenking van witwassen kan plotseling en ingrijpend zijn, met verstrekkende gevolgen voor uw privé- en zakelijke leven. U kunt worden geconfronteerd met een politieverhoor, een huiszoeking, of het blokkeren van uw bankrekening. Witwassen is een ernstig strafbaar feit waarbij het verbergen of verhullen van de criminele herkomst van geld of goederen centraal staat. In dit artikel leggen wij helder uit wat het betekent om verdacht te zijn van witwassen, welke rechten u heeft, hoe justitie dit bewijst, en vooral wat u direct wel en niet moet doen.

Wat is witwassen?

Witwassen is het proces waarbij criminelen illegaal verkregen geld via complexe constructies ‘wit’ maken. Het houdt in dat iemand de werkelijke aard, herkomst, vindplaats, vervreemding of verplaatsing van een voorwerp – vaak geld of goederen – verbergt of verhult, terwijl hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat het afkomstig is uit enig misdrijf. Dit is strafbaar gesteld in artikel 420bis van het Wetboek van Strafrecht. Het gaat hierbij niet alleen om geld, maar ook om andere voorwerpen die via criminele activiteiten zijn verkregen. In Nederland kan elk misdrijf dat illegaal geld oplevert een gronddelict zijn voor witwassen. Bij witwassen is het bovendien niet vereist dat het voorwerp volledig uit misdrijf afkomstig is; gedeeltelijke financiering met crimineel geld is ook voldoende.

Witwassen dient te worden bewezen aan de hand van objectieve kenmerken en feiten van algemene bekendheid. Termen als ‘verwerven’, ‘voorhanden hebben’ en ‘overdragen’ hebben een voldoende feitelijke betekenis en worden in de jurisprudentie breed geaccepteerd. Het verwerven van een voorwerp (termen verwerven, voorwerp verwerft) uit misdrijf is strafbaar, ook als het voorwerp onmiddellijk afkomstig is uit een misdrijf. De feitelijke betekenis van deze handelingen hoeft niet nader te worden omschreven, tenzij het gaat om verhullen of verbergen.

Belangrijk is dat het achterliggende misdrijf niet concreet hoeft te worden vastgesteld (achterliggende misdrijf concreet). De Hoge Raad heeft in meerdere uitspraken bevestigd dat het volstaat dat, gelet op objectieve kenmerken en algemene bekendheid, niet anders kan worden aangenomen dan dat het voorwerp uit een misdrijf afkomstig is. Dit betekent dat het Openbaar Ministerie niet hoeft te bewijzen uit welk concreet misdrijf het geld of de goederen komen. Verklaringen over de herkomst van geld of goederen moeten bovendien concreet en enigszins verifieerbaar zijn; het is niet voldoende als het geld mogelijk legaal verkregen is wanneer de omstandigheden anders doen vermoeden.

Vormen van witwassen

Er zijn verschillende vormen van witwassen die elk een eigen strafrechtelijke betekenis hebben:

• Opzettelijk witwassen: Dit betreft de opzettelijke vorm van witwassen. Hierbij moet opzet bewezen worden, bijvoorbeeld doordat de verdachte de aanmerkelijke kans aanvaardde of zich wetens blootstelde aan het risico dat het voorwerp uit misdrijf afkomstig was. Het is niet alleen vereist dat de verdachte kennis had van de criminele herkomst, maar ook dat hij bewust handelde. Opzettelijk witwassen wordt zwaarder bestraft dan schuldwitwassen. Hierop staat vaak een langdurige gevangenisstraf, zeker als sprake is van een crimineel samenwerkingsverband of als men vaker pleegt te witwassen.
• Schuldwitwassen: Bij schuldwitwassen moet de verdachte redelijkerwijs hebben moeten vermoeden dat het voorwerp uit een misdrijf afkomstig was. Niet elke onzorgvuldigheid leidt tot schuldwitwassen; er moet sprake zijn van een redelijke mate van schuld of aanmerkelijke onvoorzichtigheid. Alleen als de verdachte zich in redelijke mate schuldig heeft gemaakt aan het niet onderzoeken van de herkomst, kan schuldwitwassen worden aangenomen.
• Gewoontewitwassen: Dit betreft het herhaaldelijk en volgens een bepaald patroon opzettelijk witwassen (vaker pleegt). Gewoontewitwassen en het vormen van een crimineel samenwerkingsverband kunnen leiden tot aanzienlijk zwaardere straffen, waaronder langdurige gevangenisstraf. Hierop staat een zwaardere straf dan bij incidenteel witwassen.

Daarnaast bestaat er nog het eenvoudig witwassen, waarbij het enkel verwerven of voorhanden hebben van een voorwerp dat onmiddellijk afkomstig is uit een eigen misdrijf strafbaar is gesteld. Sinds de wetswijziging kan ook eenvoudig schuldwitwassen gestraft worden, mits aan de specifieke voorwaarden is voldaan.

Let op: De straffen voor opzetwitwassen en gewoontewitwassen zijn doorgaans zwaarder dan voor schuldwitwassen.

Hoe ontstaat een verdenking van witwassen?

Een verdenking ontstaat vaak bij verdachte transacties zoals:

• Grote hoeveelheden contant geld zonder duidelijke herkomst.
• Onverklaarbare stortingen of complexe geldstromen via meerdere rekeningen.
• Luxe aankopen die niet passen bij het zichtbare legale inkomen.
• Meldingen van financiële instellingen, notarissen, accountants of andere dienstverleners die verplicht zijn verdachte transacties te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU).
• Transacties die opvallen door objectieve kenmerken, zoals afwijkende typologieën of een onduidelijke herkomst van het geld, die feitelijk en waarneembaar zijn en door wettelijke instanties kunnen worden vastgesteld.

Deze meldingen worden strikt vertrouwelijk behandeld, maar kunnen leiden tot nader onderzoek door politie, FIOD of het Openbaar Ministerie. Na zo’n melding is het belangrijk te beseffen dat de politie of FIOD vaak een kennisvoorsprong heeft in onderzoeken naar witwassen.

Wat moet je direct doen bij een verdenking van witwassen?

Wordt u verdacht van witwassen, dan is het cruciaal om direct een gespecialiseerde advocaat strafrecht in te schakelen. U heeft zwijgrecht en u hoeft niets tegen de politie te zeggen zonder een goede advocaat aan uw zijde. Het inschakelen van advocaten strafrecht in een vroeg stadium is essentieel, omdat zij u kunnen adviseren over strategische verklaringen en juridische kansen. Let op: alleen een beroep doen op uw zwijgrecht is vaak niet voldoende; er wordt van u als verdachte verwacht dat u meer doet, zoals het geven van een concrete en verifieerbare verklaring. Een goede advocaat kan het dossier beoordelen, bewijs opvragen en u voorzien van strategisch advies om uw kansen op een gunstige uitkomst te vergroten. Belangrijke adviezen zijn:

• Maak gebruik van uw zwijgrecht en geef geen verklaringen zonder overleg met uw advocaat.
• Geef geen onduidelijke of onwaarschijnlijke verklaringen over de herkomst van het geld of de goederen.
• Verzamel en bewaar zoveel mogelijk bewijsstukken die een aannemelijke verklaring kunnen ondersteunen.
• Wees u bewust dat het Openbaar Ministerie van u mag verwachten dat u een concrete, enigszins verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring geeft zodra zij een redelijk vermoeden van witwassen hebben onderbouwd.

Cybercrime en witwassen

Cybercrime en witwassen zijn tegenwoordig nauw met elkaar verweven. Steeds vaker zien we dat opbrengsten uit cybercrime, zoals internetoplichting, phishing of hacking, via complexe digitale routes worden witgewassen. Crimineel geld dat via deze digitale misdrijven wordt verkregen, wordt vaak omgezet in cryptovaluta zoals bitcoins, waarna het via verschillende digitale wallets en internationale transacties in de legale economie terechtkomt. Justitie en het Openbaar Ministerie besteden daarom extra aandacht aan verdachte transacties met digitale betaalmiddelen, zeker als deze afkomstig zijn van het darkweb of andere anonieme bronnen.

In de rechtspraak wordt bij witwassen met bitcoins of andere cryptovaluta vaak van de verdachte verwacht dat hij een aannemelijke verklaring kan geven over de legale herkomst van deze digitale gelden. Kan zo’n verklaring niet worden gegeven, dan wordt het risico op een verdenking van witwassen aanzienlijk groter. Advocaten die zich bezighouden met witwaszaken dienen daarom niet alleen kennis te hebben van het strafrecht, maar ook van cybercrime en de wijze waarop digitale geldstromen kunnen worden getraceerd en geanalyseerd.

De rol van de FIOD en Belastingdienst bij witwaszaken

De FIOD (Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst) en de Belastingdienst spelen een centrale rol in de bestrijding van witwassen in Nederland. Zij zijn gespecialiseerd in het opsporen van geld en goederen die van misdrijf afkomstig zijn, en werken daarbij nauw samen met het Openbaar Ministerie. De FIOD voert diepgaand onderzoek uit naar ongebruikelijke transacties, vaak op basis van meldingen van financiële instellingen of andere organisaties die onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) vallen.

Wanneer de FIOD of Belastingdienst vermoedt dat geld of goederen uit een misdrijf afkomstig zijn, kunnen zij beslag leggen op deze vermogensbestanddelen en een strafrechtelijk onderzoek starten. Dit kan grote gevolgen hebben voor zowel bedrijven als particulieren. Het is daarom van groot belang om bij een onderzoek door de FIOD of Belastingdienst direct juridisch advies in te winnen van een gespecialiseerde advocaat, zodat uw rechten optimaal worden beschermd en u adequaat kunt reageren op vragen over de herkomst van uw vermogen.

Opzettelijk witwassen en gewoonte witwassen: juridische kwalificaties

Binnen het strafrecht wordt onderscheid gemaakt tussen opzettelijk witwassen en gewoonte witwassen. Bij opzettelijk witwassen gaat het om het bewust verbergen of verhullen van de werkelijke aard, herkomst, vindplaats, vervreemding of verplaatsing van een voorwerp, terwijl men weet dat het voorwerp afkomstig is uit enig misdrijf. Dit vereist dat de verdachte daadwerkelijk kennis had van de criminele herkomst van het geld of goed.

Gewoonte witwassen is een zwaardere vorm, waarbij iemand zich herhaaldelijk schuldig maakt aan witwassen en er dus sprake is van een patroon. De wetgever beschouwt het structureel verbergen van crimineel geld of goederen als een ernstig misdrijf, waarvoor een hogere straf kan worden opgelegd. Zowel opzettelijk witwassen als gewoonte witwassen zijn strafbare feiten die kunnen leiden tot langdurige gevangenisstraffen en hoge geldboetes. Het is daarom essentieel om bij een verdenking van deze vormen van witwassen direct een ervaren advocaat in te schakelen.

Preventie van witwassen: wat kun je zelf doen?

Het voorkomen van witwassen begint met alertheid op ongebruikelijke transacties. Financiële instellingen, notarissen, makelaars en andere dienstverleners zijn wettelijk verplicht om verdachte of ongebruikelijke transacties te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU). Maar ook particulieren en ondernemers kunnen bijdragen aan de preventie van witwassen door verdachte geldstromen te herkennen en te rapporteren.

Een goede administratie en transparantie over de herkomst van vermogen zijn cruciaal. Zorg ervoor dat u altijd kunt aantonen waar uw geld of goederen vandaan komen, en wees alert op transacties die niet passen bij uw normale bedrijfsvoering of financiële situatie. Het opstellen van een degelijk compliance-beleid, eventueel met hulp van een gespecialiseerde advocaat, helpt om risico’s op witwassen te minimaliseren en te voldoen aan de wettelijke verplichtingen. Zo beschermt u niet alleen uzelf, maar draagt u ook bij aan de integriteit van het financiële systeem.

De rol van verklaringen en bewijs in een witwaszaak

Het Openbaar Ministerie moet feiten en omstandigheden aanvoeren waaruit een ernstig vermoeden van witwassen blijkt. Pas daarna mag van u als verdachte een verklaring worden verwacht over de legale herkomst van het voorwerp. Deze verklaring moet niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijk zijn en enigszins verifieerbaar; het volstaat niet om alleen een beroep op het zwijgrecht te doen.

Geeft u geen verklaring of een onduidelijke verklaring, dan kan de rechter dit betrekken in de bewijswaardering. Echter, zwijgen op zich is niet strafbaar en mag niet als bewijs van schuld worden gebruikt. Daarnaast geldt dat bepaalde handelingen, zoals verhullen of verbergen, in de tenlastelegging nader omschreven dienen te worden. Tot slot hoeft het voorwerp niet volledig uit misdrijf afkomstig te zijn; gedeeltelijke financiering met crimineel geld is ook voldoende voor een bewezenverklaring van witwassen.

Mogelijke straffen en gevolgen

De straffen voor witwassen zijn fors en hangen af van de ernst en aard van het delict:

• Opzettelijk witwassen: hierop staat een gevangenisstraf van ten hoogste zes jaar of een geldboete van de vijfde categorie.
• Schuldwitwassen: hierop staat een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaar of een geldboete van de vijfde categorie.
• Gewoontewitwassen: hierop staat een langdurige gevangenisstraf van ten hoogste acht jaar of een geldboete van de vijfde categorie; bij herhaald of georganiseerd witwassen geldt een zwaardere straf.
• Eenvoudig schuldwitwassen: hierop staat een gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de vierde categorie.

De gevolgen van een veroordeling voor witwassen zijn ingrijpend. U krijgt niet alleen een strafblad, maar er kan ook een ontnemingsvordering worden ingesteld. Dit betekent dat u verplicht kunt worden het verkregen voordeel of bedrag terug te betalen. Daarnaast kan verbeurdverklaring plaatsvinden en kan beslag worden gelegd op geld, voertuigen, onroerend goed en andere goederen. De juridische en financiële consequenties zijn dus aanzienlijk.

Waarom is het inschakelen van een gespecialiseerde advocaat zo belangrijk?

Witwaszaken zijn juridisch complex en vereisen kennis van zowel strafrecht als financiële regelgeving. In dergelijke situaties is het essentieel om direct contact op te nemen met gespecialiseerde advocaten strafrecht. Een goede advocaat kan u optimaal bijstaan. Het is van groot belang dat een goede advocaat het dossier grondig beoordeelt en tijdig verzet instelt indien nodig, om zo de beste kans op een gunstige uitkomst te bieden.

Een ervaren advocaat witwassen kan:

• Uw rechten beschermen tijdens het gehele strafrechtelijk onderzoek.
• U adviseren over het afleggen van verklaringen en het gebruik van uw zwijgrecht.
• Ondersteuning bieden bij het opstellen van een aannemelijke verklaring.
• De communicatie met het Openbaar Ministerie en de Financial Intelligence Unit begeleiden.
• Zorgen dat uw zaak zorgvuldig en met oog voor detail wordt behandeld.

Conclusie

Verdacht zijn van witwassen betekent dat u wordt beschuldigd van het verbergen of verhullen van de criminele herkomst van geld of goederen. Het is een ernstig strafbaar feit met zware straffen en verstrekkende gevolgen. Het Openbaar Ministerie hoeft het achterliggende misdrijf niet concreet aan te tonen, maar wel een ernstig vermoeden van witwassen te onderbouwen.

Bij een verdenking is het van cruciaal belang om direct een gespecialiseerde strafrecht advocaat in te schakelen, uw zwijgrecht te respecteren en geen overhaaste verklaringen af te leggen. Een aannemelijke verklaring kan het verschil maken, maar moet zorgvuldig worden voorbereid met juridische bijstand.

Heeft u te maken met een verdenking van witwassen of een uitnodiging voor een politieverhoor ontvangen? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de strafrechtadvocaten van Law & More. Wij staan u bij met deskundigheid, betrokkenheid en persoonlijke aandacht gedurende het gehele proces.

Veelgestelde vragen over witwassen

Wat betekent het om verdacht te zijn van witwassen?

Verdacht zijn van witwassen betekent dat u wordt beschuldigd van het verbergen, verhullen of gebruiken van een voorwerp waarvan u wist of redelijkerwijs moest vermoeden dat het afkomstig is uit een misdrijf. Het achterliggende misdrijf hoeft niet concreet vastgesteld te worden.

Moet ik een verklaring afleggen?

U bent niet verplicht een verklaring af te leggen. U heeft het recht om te zwijgen. Wel kan van u worden verwacht dat u een aannemelijke verklaring geeft zodra het Openbaar Ministerie een redelijk vermoeden van witwassen heeft onderbouwd.

Wat zijn de mogelijke straffen?

Strafbaar witwassen kan leiden tot gevangenisstraffen tot acht jaar, geldboetes en ontnemingsvorderingen. De hoogte van de straf hangt af van de vorm van witwassen en de omstandigheden van het geval.

Wat moet ik doen bij een uitnodiging voor een politieverhoor?

Neem direct contact op met een gespecialiseerde advocaat. Leg geen verklaringen af zonder juridisch advies en maak gebruik van uw zwijgrecht.

Law & More is een toonaangevend Nederlands advocatenkantoor gespecialiseerd in strafrechtelijke bijstand, waaronder witwaszaken. Onze ervaren advocaten staan klaar om u te helpen en uw rechten te beschermen. Neem vandaag nog contact met ons op voor een vertrouwelijk en vrijblijvend gesprek.