Wanneer wordt een strafzaak geseponeerd? Redenen en gevolgen uitgelegd

Een strafzaak wordt geseponeerd wanneer de officier van justitie besluit om de zaak niet verder te vervolgen. Dit kan gebeuren voor het onderzoek begint of erna.

De officier van justitie seponeert een zaak meestal vanwege onvoldoende bewijs, een gebrek aan algemeen belang voor vervolging, of omdat de verdachte niet strafbaar is.

Er zijn verschillende redenen waarom het Openbaar Ministerie kiest voor seponering. Soms is er te weinig bewijs om een veroordeling te krijgen.

In andere gevallen is de zaak te oud geworden of heeft de verdachte al op een andere manier genoeg gestraft gekregen. Het is belangrijk te weten dat er verschillende soorten sepots bestaan.

Deze keuze kan gevolgen hebben voor het strafblad van de verdachte en toekomstige aanvragen zoals een Verklaring Omtrent het Gedrag. Verdachten hebben ook bepaalde rechten en mogelijkheden als hun zaak wordt geseponeerd.

Wat betekent seponeren in het strafrecht?

Seponeren is een officiële beslissing waarbij een strafzaak wordt afgesloten zonder dat er een rechter aan te pas komt. De officier van justitie heeft de bevoegdheid om deze belangrijke beslissing te nemen en dit verschilt van een vrijspraak door de rechter.

Definitie van seponeren

Seponeren betekent dat de officier van justitie besluit om een strafzaak niet verder te vervolgen. De zaak wordt dan afgesloten zonder dat deze aan een rechter wordt voorgelegd.

Een sepot kan verschillende redenen hebben. Er kan onvoldoende bewijs zijn om de zaak te bewijzen.

Soms is de verdachte niet strafbaar volgens de wet. Het kan ook zijn dat vervolging niet in het algemeen belang is.

Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer de schade al is vergoed tussen verdachte en slachtoffer.

Belangrijke kenmerken van seponeren:

• Geen rechterlijke uitspraak
• Beslissing door het Openbaar Ministerie
• Zaak wordt definitief afgesloten
• Verschillende sepotcodes worden gebruikt

De reden voor seponering wordt vastgelegd in het justitiële documentatieregister. Dit staat ook wel bekend als het strafblad.

Het verschil tussen seponeren en vrijspraak

Seponeren en vrijspraak zijn twee verschillende manieren waarop een strafzaak kan eindigen. Bij seponeren neemt de officier van justitie de beslissing nog voordat de zaak naar de rechter gaat.

Een vrijspraak gebeurt altijd door een rechter tijdens een rechtszitting. De rechter oordeelt dan dat de verdachte niet schuldig is aan het strafbare feit.

Belangrijke verschillen:

Bij seponering vindt er geen openbare behandeling plaats. De verdachte hoeft niet voor de rechter te verschijnen.

Wie mag beslissen over seponeren?

Alleen de officier van justitie heeft de bevoegdheid om een strafzaak te seponeren. Deze beslissing valt onder de taken van het Openbaar Ministerie.

De politie kan in bepaalde gevallen ook zelf een zaak seponeren. Dit gebeurt meestal bij kleine overtredingen of wanneer er geen opsporingsindicatie is.

De officier van justitie gebruikt officiële richtlijnen bij het nemen van deze beslissing. De Aanwijzing sepot en gebruik sepotgronden geeft duidelijke regels voor wanneer seponering mogelijk is.

Bevoegde instanties:

• Officier van justitie: Voor alle strafzaken
• Politie: Voor kleine overtredingen zonder opsporingsindicatie
• Openbaar Ministerie: Algemene verantwoordelijkheid

De beslissing tot seponeren is definitief. Er vindt geen automatische herziening plaats tenzij er nieuwe feiten bekend worden.

Redenen voor het seponeren van een strafzaak

De officier van justitie kan een strafzaak om verschillende redenen seponeren. De belangrijkste redenen zijn onvoldoende bewijs om tot een veroordeling te komen, een te gering strafbaar feit, of het ontbreken van algemeen belang bij vervolging.

Gebrek aan bewijs

Het Openbaar Ministerie seponeert een zaak vaak omdat er te weinig bewijs is. De officier van justitie moet kunnen aantonen dat de verdachte schuldig is.

Voorbeelden van onvoldoende bewijs:

• Geen getuigen van het strafbare feit
• Technisch bewijs ontbreekt of is onbruikbaar
• Tegenstrijdige verklaringen maken bewijs zwak
• DNA-bewijs is niet beschikbaar

De officier van justitie kijkt naar de kans op een veroordeling. Als deze kans te klein is, wordt de zaak geseponeerd.

Dit heet een technisch sepot. Het bewijs moet sterk genoeg zijn om de rechter te overtuigen.

Als dit niet het geval is, heeft vervolging geen zin.

Te gering strafbaar feit

Sommige strafbare feiten zijn zo klein dat vervolging niet zinvol is. De officier van justitie weegt de ernst van het feit af tegen de kosten van vervolging.

Voorbeelden van geringe feiten:

• Kleine diefstal van weinig waarde
• Lichte mishandeling zonder blijvend letsel
• Eenmalige overtreding zonder herhaling

Het Openbaar Ministerie kijkt naar de schade die is ontstaan. Ook de omstandigheden van het feit spelen een rol.

Een eerste overtreding wordt anders behandeld dan herhaalde feiten. De maatschappelijke impact van het strafbare feit is belangrijk.

Als deze impact klein is, kan seponering volgen.

Onvoldoende algemeen belang

Het algemeen belang speelt een grote rol bij het besluit om te vervolgen. De officier van justitie kijkt of vervolging nuttig is voor de samenleving.

Factoren die het algemeen belang bepalen:

• De leeftijd en gezondheid van de verdachte
• Tijd die is verstreken sinds het feit
• Schade die al is hersteld door de verdachte
• Andere gevolgen die de verdachte al heeft ondervonden

Soms heeft de verdachte al genoeg gestraft door andere gevolgen. Denk aan ontslag uit het werk of schade aan de reputatie.

Het Openbaar Ministerie kan ook seponeren als de zaak te lang heeft geduurd. Dit heet overschrijding van de redelijke termijn.

Verschillende soorten sepots

Het Openbaar Ministerie gebruikt verschillende types sepots om strafzaken af te sluiten. Elk type sepot heeft eigen regels en gevolgen voor de verdachte.

Technisch sepot

Een technisch sepot wordt gegeven wanneer er juridische redenen zijn om niet te vervolgen. De officier van justitie kan de zaak niet voortzetten door gebrek aan bewijs of andere wettelijke belemmeringen.

Het bekendste technische sepot is sepotcode 2: onvoldoende bewijs. Dit gebeurt wanneer er te weinig bewijs is voor een veroordeling.

Sepotcode 1 betekent dat iemand ten onrechte als verdachte werd aangemerkt. Dit krijgt men bij een vastgesteld alibi of DNA-uitsluiting.

Andere technische sepots zijn:

• Code 3: Niet ontvankelijk (verjaring, overlijden)
• Code 5: Feit niet strafbaar
• Code 6: Verdachte niet strafbaar

Beleidssepot

Een beleidssepot wordt gegeven wanneer vervolging niet in het algemeen belang is.

Er is vaak wel voldoende bewijs, maar de officier van justitie kiest tegen vervolging.

Dit gebeurt bij lichte overtredingen of wanneer strafrechtelijke vervolging geen zinvol doel dient.

De zaak wordt afgesloten zonder verdere actie.

Veelvoorkomende beleidssepots zijn:

• Code 20: Ander dan strafrechtelijk ingrijpen
• Code 41: Gering aandeel in het feit
• Code 43: Oud feit
• Code 51: Recente bestraffing
• Code 55: Gewijzigde omstandigheden

Voorwaardelijk sepot

Bij een voorwaardelijk sepot stelt de officier van justitie bepaalde eisen.

De verdachte krijgt geen strafproces als hij aan deze voorwaarden voldoet.

Typische voorwaarden zijn schadevergoeding betalen, een training volgen, of geen nieuwe strafbare feiten plegen.

De proeftijd duurt meestal enkele maanden tot een jaar.

Als de verdachte zich niet aan de voorwaarden houdt, kan vervolging alsnog plaatsvinden.

Onvoorwaardelijk sepot

Een onvoorwaardelijk sepot sluit de zaak direct en definitief af.

Er zijn geen voorwaarden verbonden aan deze beslissing van de officier van justitie.

Dit type sepot wordt meestal gegeven bij technische sepots of bepaalde beleidssepots.

De zaak kan niet opnieuw worden opgepakt, tenzij er nieuwe feiten of omstandigheden zijn.

De verdachte hoeft niets te doen en er volgt geen verdere actie.

Het sepot staat wel geregistreerd in het justitiële systeem.

Procedure: Hoe verloopt het seponeren van een strafzaak?

Het seponeren van een strafzaak volgt een vaste procedure waarbij het openbaar ministerie de hoofdrol speelt.

De verdachte wordt via een sepotbrief geïnformeerd over de beslissing en de zaak wordt geregistreerd in het justitiële systeem.

Rol van het openbaar ministerie

Het openbaar ministerie beslist of een strafzaak wordt geseponeerd.

De officier van justitie bekijkt het dossier na het politieonderzoek.

Hij heeft verschillende opties.

Hij kan een strafbeschikking afgeven of een dagvaarding uitbrengen.

Ook kan hij besluiten de zaak niet verder te behandelen.

Het openbaar ministerie gebruikt de Aanwijzing sepot en gebruik sepotgronden bij deze beslissing.

Deze richtlijn bevat verschillende sepotcodes.

Er zijn twee hoofdtypen sepots:

• Technische sepots: Onvoldoende bewijs voor vervolging
• Beleidssepots: Vervolging is mogelijk maar niet wenselijk

De officier van justitie kiest de juiste sepotcode op basis van de omstandigheden.

Deze keuze heeft gevolgen voor de registratie in het strafblad.

Communicatie naar de verdachte

De verdachte krijgt een sepotbrief wanneer de zaak wordt geseponeerd.

Deze brief is een officiële kennisgeving van het openbaar ministerie.

In de sepotbrief staat waarom de zaak wordt geseponeerd.

De gebruikte sepotcode wordt genoemd.

Ook staat er dat de vervolging wordt gestaakt.

De sepotbrief betekent:

• Het einde van de strafzaak
• De verdachte is niet langer verdachte
• Er volgt geen verdere vervolging

De brief wordt naar het laatst bekende adres gestuurd.

Het is belangrijk dat de verdachte deze brief goed bewaart.

Hij kan later nodig zijn voor bijvoorbeeld een Verklaring Omtrent het Gedrag.

Sepotbrief en registratie

Na seponering wordt de zaak geregistreerd in het justitiële informatiesysteem.

Deze registratie gebeurt volgens vaste procedures.

De gekozen sepotcode bepaalt hoe de zaak wordt opgeslagen.

Technische sepots zijn meestal gunstiger dan beleidssepots.

Dit kan invloed hebben op toekomstige aanvragen.

Verdachten kunnen hun strafblad inzien bij de Justitiële Informatiedienst (Justid).

Hiervoor moeten zij een verzoek indienen met:

• Naam en adres
• Telefoonnummer
• Kopie identiteitsbewijs

Bij onjuiste registratie kan een correctieverzoek worden ingediend.

Ook is het mogelijk om wijziging van de sepotcode aan te vragen bij het openbaar ministerie.

Gevolgen van seponeren voor de verdachte

Een sepot betekent dat de zaak wordt afgesloten zonder vervolging.

De sepotering wordt geregistreerd in het justitiële systeem en kan invloed hebben op toekomstige aanvragen.

Strafblad en justitiële documentatie

Wanneer een zaak wordt geseponeerd, komt de sepotbesluit in het justitiële documentatieregister.

Dit register wordt vaak het strafblad genoemd.

De reden van seponering blijft bewaard in dit systeem.

Bij een nieuwe aanhouding kunnen deze gegevens worden opgevraagd en gebruikt.

Verschillende sepotcodes worden gebruikt:

• Technische sepots (onvoldoende bewijs)
• Beleidssepots (andere overwegingen)

Een sepot verschijnt niet op een gewoon uittreksel strafblad.

Het staat alleen in het volledige justitiële documentatieregister.

Alleen wanneer iemand ten onrechte als verdachte werd aangemerkt, wordt het feit volledig verwijderd uit het register.

In alle andere gevallen blijft de registratie bestaan.

Impact op de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG)

Een geseponeerde zaak kan gevolgen hebben voor het verkrijgen van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG).

De VOG wordt vaak gevraagd bij sollicitaties of vrijwilligerswerk.

Bij de VOG-aanvraag wordt gekeken naar het volledige justitiële verleden.

Dit betekent dat ook sepots kunnen worden meegewogen in de beslissing.

De impact hangt af van verschillende factoren:

• Type sepotgrond (technisch of beleidsmatig)
• Aard van het oorspronkelijke delict
• Functie waarvoor de VOG wordt aangevraagd

Een technische sepot wegens gebrek aan bewijs heeft meestal minder impact dan een beleidssepot.

Voor functies met kinderen of financiële verantwoordelijkheid wordt strenger getoetst.

De VOG-instantie beoordeelt per geval of de geseponeerde zaak relevant is voor de gewenste functie.

Heropening van een geseponeerde zaak

Een geseponeerde zaak is in principe afgesloten, maar heropening blijft onder bepaalde omstandigheden mogelijk.

Dit gebeurt alleen bij nieuwe feiten of omstandigheden.

Voorwaarden voor heropening:

• Nieuw bewijsmateriaal komt beschikbaar
• Eerder onbekende getuigen melden zich
• Technisch onderzoek levert nieuwe resultaten op

De nieuwe informatie moet significant zijn en de oorspronkelijke sepotbeslissing beïnvloeden.

Minor aanvullingen leiden niet tot heropening.

Het Openbaar Ministerie beslist over heropening.

De verdachte heeft geen recht op heropening, ook niet als deze een vrijspraak nastreeft.

Een vrijspraak door de rechter heeft andere gevolgen dan een sepot.

Bij vrijspraak wordt vastgesteld dat er geen strafbaar feit is gepleegd.

Juridische bijstand bij seponering

Een advocaat kan helpen bij het begrijpen van een sepot en eventuele vervolgstappen.

Pro deo regelingen maken juridische hulp toegankelijk voor mensen met een laag inkomen.

Rol van een strafrechtadvocaat

Een strafrechtadvocaat kan uitleggen waarom een zaak is geseponeerd.

De advocaat bekijkt welke sepotcode is gebruikt en wat dit betekent voor de verdachte.

De advocaat kan beoordelen of het sepot terecht is gegeven.

Soms is er wel degelijk voldoende bewijs aanwezig voor vervolging.

Belangrijke taken van de advocaat:

• Dossierinzage aanvragen
• Sepotcode controleren op juistheid
• Advies geven over vervolgmogelijkheden
• Contact onderhouden met het Openbaar Ministerie

Een strafrechtadvocaat kan ook helpen bij het aanvragen van een wijziging van de sepotcode.

Dit is belangrijk omdat de sepotcode invloed heeft op het strafblad en toekomstige aanvragen zoals een Verklaring Omtrent het Gedrag.

Pro deo advocaten en kosten

Pro deo advocaten bieden juridische bijstand aan mensen die geen advocaat kunnen betalen.

Deze regeling wordt gefinancierd door de overheid.

Voorwaarden voor pro deo bijstand:

• Inkomen onder bepaalde grens
• Zaak heeft voldoende kans van slagen
• Belang van de zaak rechtvaardigt de kosten

De kosten voor een gewone advocaat variëren per kantoor.

Veel advocaten rekenen tussen €200 en €400 per uur voor strafzaken.

Bij pro deo bijstand betaalt de cliënt een eigen bijdrage.

Deze bijdrage hangt af van het inkomen en varieert van €0 tot ongeveer €900.

Advies bij twijfel of onduidelijkheid

Verdachten moeten juridische bijstand zoeken als ze twijfelen over het sepot.

Een advocaat kan het dossier bestuderen en beoordelen of alle procedures correct zijn gevolgd.

Situaties waarin advocaat nodig is:

• Onduidelijkheid over sepotcode
• Vermoedens van procedurefouten
• Gevolgen voor strafblad onduidelijk
• Slachtoffer wil artikel 12-procedure starten

Een advocaat kan ook helpen als er later nieuwe feiten naar voren komen.

Geseponeerde zaken kunnen heropend worden als er nieuw bewijs is gevonden.

Bij complexe zaken is juridische bijstand bijna altijd noodzakelijk.

De advocaat zorgt ervoor dat alle rechten van de verdachte beschermd blijven tijdens het sepotproces.

Veelgestelde Vragen

Het seponeren van strafzaken roept vaak vragen op bij verdachten en slachtoffers.

De belangrijkste vragen gaan over redenen voor seponering, de besluitvorming door het Openbaar Ministerie en de mogelijkheden voor bezwaar.

Wat zijn de voornaamste redenen voor het seponeren van een strafzaak?

Het Openbaar Ministerie kan een strafzaak om verschillende redenen seponeren.

De hoofdredenen vallen uiteen in technische en beleidssepots.

Bij een technisch sepot is er onvoldoende bewijs voor een veroordeling.

Dit gebeurt wanneer het bewijs niet sterk genoeg is of wanneer iemand ten onrechte als verdachte is aangemerkt.

Een beleidssepot vindt plaats wanneer vervolging niet in het algemeen belang is.

Dit kan gebeuren bij oude feiten, ziekte van de verdachte of wanneer de zaak zich binnen een beperkte kring afspeelt.

Andere redenen zijn wetswijzigingen die de strafbaarheid wegnemen.

Ook kan seponering plaatsvinden wanneer een verdachte al een TBS-maatregel heeft gekregen.

Hoe wordt de beslissing genomen om een strafzaak te seponeren?

De officier van justitie neemt de beslissing om een strafzaak te seponeren.

Het Openbaar Ministerie heeft het monopolie op vervolging in Nederland.

De officier kan zowel voor als na een onderzoek besluiten tot seponering.

Deze beslissing baseert hij op het beschikbare bewijs en het algemeen belang.

Bij elke seponering gebruikt de officier specifieke sepotcodes.

Deze codes geven de exacte reden voor de seponering aan en worden geregistreerd in het justitiële documentatieregister.

De beslissing wordt gemaakt volgens richtlijnen uit het Wetboek van Strafvordering.

Ook de Aanwijzing gebruik sepotgronden speelt een rol bij deze besluitvorming.

Welke rol spelen bewijsproblemen bij het seponeren van strafzaken?

Bewijsproblemen zijn een belangrijke reden voor technische sepots.

Wanneer er te weinig wettig en overtuigend bewijs is, seponeert de officier de zaak.

De officier beoordeelt of het bewijs sterk genoeg is voor een veroordeling.

Als de kans op een veroordeling te klein is, volgt seponering met sepotcode 02.

Ook persoonsverwisselingen leiden tot seponering wegens bewijsproblemen.

In dit geval gebruikt de officier sepotcode 01 voor iemand die ten onrechte als verdachte is aangemerkt.

Valse aangiften vallen ook onder deze categorie.

Het ontbreken van betrouwbaar bewijs maakt vervolging dan zinloos.

Is het mogelijk bezwaar te maken tegen het seponeren van een strafzaak?

Verdachten kunnen op verschillende manieren bezwaar maken tegen een sepotbeslissing.

De eerste mogelijkheid is het sturen van een klachtbrief naar de officier van justitie.

Een tweede optie is het indienen van een klacht bij de Nationale Ombudsman.

Deze stelt een adviesrapport op, maar de officier is niet verplicht dit advies op te volgen.

De derde mogelijkheid is de artikel 12 procedure bij het Gerechtshof.

Hierbij vraagt de verdachte om alsnog vervolgd te worden in de hoop op een vrijspraak.

Deze laatste procedure is riskant omdat het ook kan leiden tot een veroordeling.

Juridische bijstand is daarom aan te raden bij deze stap.

Hoe worden slachtoffers geïnformeerd over het seponeren van een strafzaak?

Slachtoffers ontvangen bericht van het Openbaar Ministerie over de sepotbeslissing.

In deze brief staat de reden voor de seponering vermeld.

Het slachtoffer krijgt uitleg over de gebruikte sepotcode.

Ook wordt toegelicht waarom de zaak niet verder wordt vervolgd.

Slachtoffers hebben beperkte mogelijkheden om tegen een sepot op te komen.

Zij kunnen wel een klacht indienen bij de Nationale Ombudsman over de behandeling van hun zaak.

In sommige gevallen kunnen slachtoffers een artikel 12 procedure starten.

Dit vereist echter dat zij zich als benadeelde partij hebben gevoegd in de procedure.

Wat gebeurt er met de aantekening van een strafzaak na seponering?

Een sepotbeslissing wordt geregistreerd in het justitiële documentatieregister. Dit register wordt ook wel het strafblad genoemd.

De reden voor seponering blijft bewaard in dit register. Ook de gebruikte sepotcode wordt vastgelegd voor eventueel toekomstig gebruik.

Bij een onvoorwaardelijk sepot wordt de verdachte in principe niet meer vervolgd voor dat feit.

Dit geldt alleen niet bij nieuwe feiten of een artikel 12 procedure.

Alleen bij duidelijke fouten of cruciaal nieuw bewijs kan de officier terugkomen op de beslissing.