Strafbeschikking: wat het OM oplegt en hoe u verzet doet

Gepubliceerd op 27 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Een strafbeschikking is een straf die het Openbaar Ministerie (OM) zelf oplegt, zonder rechter, voor overtredingen en voor misdrijven waarop maximaal zes jaar gevangenisstraf staat. U kunt binnen veertien dagen verzet doen; doet u niets of betaalt u, dan wordt de straf onherroepelijk en krijgt u bij een misdrijf een aantekening in de justitiële documentatie.

De regeling staat in de artikelen 257a tot en met 257h van het Wetboek van Strafvordering (Sv). Hieronder leest u welke straffen het OM zo kan opleggen, wie een strafbeschikking mag uitvaardigen, hoe u verzet doet en wat de gevolgen zijn voor uw strafblad en uw VOG.

Wat is een strafbeschikking en waar staat die in de wet?

Een strafbeschikking is een daad van vervolging waarmee de straf al is opgelegd. U hoeft niets te ondertekenen: wilt u het oordeel niet accepteren, dan moet u zelf verzet doen.

Dat is het wezenlijke verschil met de vroegere transactie. Bij een transactie kocht u vervolging af door een aanbod te aanvaarden. Bij een strafbeschikking stelt de officier van justitie zelf vast dat u het feit heeft begaan en legt hij de straf op. Het verschil met andere afdoeningen leest u in ons artikel over OM-transactie, strafbeschikking en dagvaarding.

De strafbeschikking is ingevoerd met de Wet OM-afdoening (Staatsblad 2006, 330) en is vanaf 2008 stap voor stap in werking getreden. Het doel was de rechter te ontlasten en veelvoorkomende zaken sneller af te doen. Voor u betekent het dat de zaak wordt afgedaan zonder zitting, tenzij u die zitting zelf afdwingt met verzet.

Verwar de strafbeschikking niet met een bestuurlijke boete. Die legt een bestuursorgaan op, met bezwaar en beroep bij de bestuursrechter. Een strafbeschikking is strafrecht: de rechtsgang loopt via verzet naar de strafrechter. Ook een Mulderboete voor een lichte verkeersovertreding is iets anders. Die valt onder de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften en levert geen strafblad op.

Voor welke feiten mag het OM een strafbeschikking uitvaardigen?

Voor overtredingen en voor misdrijven waarop niet meer dan zes jaar gevangenisstraf staat (artikel 257a Sv). Een gevangenisstraf kan het OM zelf nooit opleggen.

In de praktijk gaat het om feiten als winkeldiefstal, eenvoudige mishandeling, bedreiging, vernieling, openlijke dronkenschap en rijden onder invloed. Dat de grens bij zes jaar ligt, betekent niet dat het OM zware zaken zo afdoet. Bij een ingewikkeld dossier, een betwiste schuldvraag of een kwetsbare verdachte kiest het OM meestal voor een dagvaarding, zodat de rechter oordeelt.

Vrijheidsbeneming blijft voorbehouden aan de rechter. Vindt het OM een onvoorwaardelijke gevangenisstraf passend, dan hoort de zaak op zitting. Krijgt u een uitnodiging om uw zaak bij het OM toe te lichten, lees dan eerst wat er gebeurt tijdens een OM-zitting over de strafbeschikking.

Welke straffen kan het OM opleggen?

Een geldboete, een taakstraf van ten hoogste 180 uur, een rijontzegging van ten hoogste zes maanden, onttrekking aan het verkeer van voorwerpen en een schadevergoedingsmaatregel. Daarnaast kan het OM aanwijzingen geven waaraan u zich moet houden.

Die opsomming in artikel 257a Sv is limitatief. De aanwijzingen kunnen bijvoorbeeld een gebiedsverbod, een contactverbod of deelname aan een gedragstraining zijn. Zij gelden gedurende een proeftijd. Houdt u zich er niet aan, dan kan dat gevolgen hebben voor de afdoening van de zaak.

Voor een taakstraf gelden dezelfde uitvoeringsregels als voor een taakstraf die de rechter oplegt. Hoe dat verloopt, leest u in ons artikel over het Nederlandse systeem van taakstraffen. Voer de taakstraf volledig en op tijd uit, want het niet naleven ervan heeft gevolgen.

De schadevergoedingsmaatregel komt ten goede aan het slachtoffer, niet aan de Staat. Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) int het bedrag en keert het uit. Bent u het met de hoogte van de schade niet eens, dan is dat een zelfstandige reden om verzet te overwegen in plaats van te betalen.

Wie mag een strafbeschikking opleggen?

In de regel de officier van justitie. Daarnaast mogen aangewezen opsporingsambtenaren en bepaalde bestuursorganen voor eenvoudige feiten een strafbeschikking met een geldboete uitvaardigen.

Artikel 257b Sv geeft aangewezen opsporingsambtenaren, zoals politieagenten en boa’s, die bevoegdheid voor bepaalde eenvoudig vast te stellen feiten. Artikel 257ba Sv regelt de bestuurlijke strafbeschikking. Daarmee kunnen aangewezen organen met een publieke taak, zoals gemeenten, bijvoorbeeld overlastfeiten afdoen.

Ook zo’n strafbeschikking is strafrecht. U doet er dus verzet tegen bij het OM, en maakt geen bezwaar bij het bestuursorgaan. Wie het verkeerde rechtsmiddel kiest, verliest tijd die hij bij een termijn van veertien dagen niet heeft.

Moet het OM u eerst horen?

Bij een taakstraf, een rijontzegging, een aanwijzing of een geldboete van meer dan 2.000 euro wel. Dat volgt uit artikel 257c Sv.

Bij die zwaardere straffen moet het OM nagaan of u de sanctie kunt en wilt uitvoeren, en dat vraagt om een gesprek. Het OM noemt dit gesprek een OM-hoorgesprek. U mag zich daarbij laten bijstaan door een advocaat, maar dat is niet verplicht. Dat is verstandig zodra er meer op het spel staat dan een lage boete.

Het horen is ook het moment om de feiten ter discussie te stellen voordat de beschikking er ligt. Betwist u wat er is gebeurd, dan is dat gesprek de eenvoudigste plek om dat te doen. Bent u niet gehoord terwijl de wet dat wel voorschrijft, dan is dat een zelfstandig argument in het verzet.

Hoe doet u verzet en welke termijn geldt?

U doet verzet binnen veertien dagen nadat de strafbeschikking in persoon aan u is uitgereikt, of nadat blijkt dat u ermee bekend bent (artikel 257e Sv). Voor een overtreding die per post is afgedaan met een geldboete van niet meer dan 340 euro, loopt de termijn tot zes weken na toezending, mits de beschikking binnen vier maanden na het feit is verstuurd.

U dient het verzet in bij het parket dat in de strafbeschikking staat, niet bij de rechtbank of het CJIB. Dat kan schriftelijk met een ondertekende brief, persoonlijk op het parket of digitaal via de voorziening die het OM daarvoor heeft aangewezen. Leg uit waarom u het niet eens bent met de beschikking en onderbouw dat zo mogelijk met stukken.

Betaal niet zolang u verzet overweegt. Betaling geldt als aanvaarding van de strafbeschikking en maakt haar onherroepelijk. Twijfelt u over de afweging, lees dan ons artikel over het wel of niet accepteren van een strafbeschikking.

Wat gebeurt er nadat u verzet heeft gedaan?

De officier van justitie trekt de strafbeschikking in, wijzigt haar, of brengt de zaak voor de strafrechter. In dat laatste geval ontvangt u een dagvaarding met een zittingsdatum.

Op de zitting wordt de zaak volledig opnieuw beoordeeld. De rechter is niet gebonden aan het oordeel van de officier. Hij kan vrijspreken, het OM niet-ontvankelijk verklaren of een lagere straf opleggen, maar ook een hogere. Dat risico moet u meewegen. Verzet alleen omdat u de boete hoog vindt, zonder argument over de feiten, het bewijs of de evenredigheid, is zelden verstandig. Verzet op grond van een aantoonbaar onjuiste omschrijving van het feit, een geschonden hoorplicht of ontbrekend bewijs is dat wel.

Wat betekent een strafbeschikking voor uw strafblad en uw VOG?

Een strafbeschikking voor een misdrijf leidt tot een aantekening in de justitiële documentatie. Bij overtredingen hangt registratie af van het soort feit en de opgelegde straf.

Volgens de Rijksoverheid krijgt u bij een misdrijf een strafblad als u ten tijde van het feit twaalf jaar of ouder was. Wat er precies wordt vastgelegd en hoe lang, leest u in ons artikel over strafblad en justitiële documentatie.

Die aantekening kan een rol spelen bij de aanvraag van een verklaring omtrent het gedrag (VOG). Justis beoordeelt of het feit relevant is voor de functie waarvoor u de verklaring nodig heeft. Een vermogensdelict weegt zwaar bij een functie met financiële verantwoordelijkheid, een geweldsdelict bij werken met kinderen. Voor wie een VOG nodig heeft, kan een strafbeschikking van enkele honderden euro’s daardoor een veel groter probleem zijn dan het bedrag doet vermoeden. Meer daarover leest u in ons artikel over een strafblad bij werk en sollicitatie.

Wat gebeurt er als u niet betaalt en geen verzet doet?

Dan wordt de strafbeschikking onherroepelijk en gaat het CJIB over tot inning. Na aanmaningen met verhogingen kan beslag volgen en als laatste middel gijzeling.

Eerst stuurt het CJIB aanmaningen, waarbij het bedrag wordt verhoogd. Daarna kan het CJIB verhaal nemen op uw inkomen, bankrekening of bezittingen. Uiteindelijk kan de officier van justitie de rechter om een machtiging tot gijzeling vragen. Gijzeling is geen straf maar een drukmiddel: de schuld blijft daarna gewoon openstaan. Wat er stap voor stap gebeurt, leest u in ons artikel over het niet betalen van een strafbeschikking.

Kunt u het bedrag niet in één keer betalen, vraag dan tijdig een betalingsregeling aan bij het CJIB. Laat de brieven niet liggen. Geldgebrek is geen grond voor verzet, maar wel een reden om met het CJIB in gesprek te gaan over de inning.

Wat kunt u zelf doen als u een strafbeschikking ontvangt?

Noteer direct de uiterste datum voor verzet en controleer de beschikking. Vraag de processtukken op voordat u beslist.

Controleer de omschrijving van het feit, de datum, de plaats en de sanctie, en vergelijk die met wat er volgens u is gebeurd. Vraag daarna de processtukken op bij het parket, zodat u weet waarop de beschikking berust. Pas als u het dossier heeft gezien, kunt u beoordelen of verzet kans maakt.

Weeg vervolgens twee dingen tegen elkaar af: het risico dat de rechter zwaarder straft, en het belang van een schone justitiële documentatie. Gaat het om een misdrijf en heeft u voor uw werk een VOG nodig, dan weegt dat tweede belang vaak zwaarder dan het bedrag van de boete. Een strafrechtadvocaat kan de stukken voor u opvragen en de kansen inschatten.

Wat kunnen wij voor u doen bij een strafbeschikking?

Binnen onze praktijk strafrecht beoordelen wij uw strafbeschikking en zeggen wij u eerlijk of verzet in uw geval verstandig is.

• Wij noteren de verzettermijn van veertien dagen en controleren of die al loopt (artikel 257e Sv).
• Wij vragen de processtukken op bij het parket en toetsen het bewijs en de omschrijving van het feit.
• Wij gaan na of het OM u had moeten horen, bijvoorbeeld bij een taakstraf of een boete boven 2.000 euro (artikel 257c Sv).
• Wij stellen het verzetschrift op en dienen het in bij het juiste parket.
• Wij staan u bij op de zitting bij de strafrechter na verzet.

Samengevat

• Met een strafbeschikking legt het OM zelf een straf op, zonder rechter (artikel 257a Sv).
• Mogelijk zijn onder meer een geldboete, een taakstraf tot 180 uur en een rijontzegging tot zes maanden; gevangenisstraf niet.
• U doet verzet binnen veertien dagen; bij kleine boetes voor overtredingen per post binnen zes weken.
• Betalen geldt als aanvaarding; betaal dus niet als u verzet overweegt.
• Bij een misdrijf volgt een aantekening in de justitiële documentatie, met mogelijke gevolgen voor uw VOG.

Veelgestelde vragen over de strafbeschikking