Vrachtbrief: wat het bewijst en welke regels ervoor gelden

Gepubliceerd op 22 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Een vrachtbrief is het document waarin afzender en vervoerder de vervoerovereenkomst vastleggen: wat er wordt vervoerd, van wie, naar wie en onder welke voorwaarden. Ontbreekt de vrachtbrief of is hij onvolledig, dan blijft de vervoerovereenkomst geldig, maar wordt het bewijs bij schade of verlies veel lastiger (artikel 4 CMR).

Waarvoor dient een vrachtbrief?

De vrachtbrief bewijst de vervoerovereenkomst, de voorwaarden ervan en de ontvangst van de goederen door de vervoerder, tot het tegendeel is bewezen (artikel 9 lid 1 van het CMR-verdrag). Hij werkt dus als ontvangstbewijs, als instructie voor de behandeling van de goederen en als vastlegging van afzender en ontvanger.

Bij internationale zendingen heet de vrachtbrief per vervoerswijze anders: de CMR-vrachtbrief voor wegvervoer, de Air Waybill voor luchtvracht en het cognossement (Bill of Lading) voor zeevracht. Elk document valt onder een eigen verdrag of wettelijke regeling. Binnen Nederland wordt bij wegvervoer vaak een vrachtbrief op basis van de Algemene Vervoerscondities (AVC) gebruikt; dan geldt Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek.

Hoe beslist de rechter met een vrachtbrief in de hand?

Twee uitspraken van de rechtbank Rotterdam laten zien hoe zwaar de vrachtbrief weegt.

• Getekende vrachtbrief bewijst ontvangst. Op 14 januari 2026 ging het om een lading zonnepanelen van € 111.292 die van Rotterdam naar Portugal moest, maar nooit aankwam (ECLI:NL:RBROT:2026:352). Het exemplaar van de afzender was voor ontvangst getekend, met de vervoerder voorgedrukt. De rechtbank gebruikte die vrachtbrief op grond van artikel 9 CMR als bewijs van inontvangstneming. Omdat de chauffeur opzettelijk had gehandeld, kon de vervoerder zich niet op de aansprakelijkheidslimiet beroepen (artikel 29 CMR) en moest hij de volle schade vergoeden, met 5% CMR-rente.
• Ondervervoerder niet gecontroleerd. Op 6 juli 2022 oordeelde dezelfde rechtbank over een lading die via een oplichter verloren ging (ECLI:NL:RBROT:2022:5523). De vervoerder had de ondervervoerder via een open vrachtplatform gevonden zonder grondig te controleren wie dat was. Hij kon zich daarom niet bevrijden van aansprakelijkheid op grond van artikel 17 lid 2 CMR. Ook zijn verzekeraar hoefde niet te betalen, omdat de vervoerder de polisclausule over onderaannemers niet had nageleefd.

De les voor afzenders: bewaar uw getekende exemplaar. De les voor vervoerders: controleer wie de lading ophaalt en noteer dat.

Welke gegevens moeten op een CMR-vrachtbrief?

Een CMR-vrachtbrief bevat ten minste de gegevens uit artikel 6 CMR:

• plaats en datum van opmaak;
• naam en adres van afzender, vervoerder en geadresseerde;
• plaats en datum van inontvangstneming en de plaats van aflevering;
• de gebruikelijke omschrijving van de goederen en de verpakking, en bij gevaarlijke goederen de algemeen erkende omschrijving;
• het aantal colli, merken en nummers, en het brutogewicht;
• de kosten van het vervoer;
• de vermelding dat het vervoer onder de CMR valt (artikel 6 lid 1 sub k CMR).

Partijen kunnen andere nuttige gegevens toevoegen, zoals temperatuurinstructies, stapelregels of een opgegeven waarde. De vrachtbrief wordt opgemaakt in drie originelen, die afzender en vervoerder ondertekenen (artikel 5 CMR). Het eerste exemplaar is voor de afzender, het tweede reist met de goederen mee en het derde houdt de vervoerder.

Welke soorten vrachtbrieven zijn er?

De vervoerswijze bepaalt welk document en welke regels gelden.

Een cognossement is bijzonder omdat het ook als waardepapier kan dienen: wie het houdt, kan aflevering van de goederen vorderen. Een elektronische vrachtbrief (e-CMR) is mogelijk tussen landen die het aanvullende protocol bij de CMR hebben aanvaard.

Waarom moet een vrachtbrief nauwkeurig zijn?

Een fout in de vrachtbrief kan leiden tot vertraging, extra kosten en aansprakelijkheid. De afzender is aansprakelijk voor de kosten en schade die de vervoerder lijdt door onjuiste of onvolledige opgaven (artikel 7 CMR).

Veelvoorkomende fouten zijn een verkeerd gewicht of aantal colli, een ontbrekende of onjuiste omschrijving van gevaarlijke stoffen en adresgegevens die niet aansluiten op de douanestukken. Bij gevaarlijke goederen moet de afzender de vervoerder de precieze aard van het gevaar meedelen en zo nodig de te nemen voorzorgsmaatregelen (artikel 22 CMR). Werk daarom met vaste sjablonen en laat een tweede persoon de gegevens controleren voordat u tekent.

Wat bewijst een vrachtbrief over de staat van de goederen?

Bij inontvangstneming moet de vervoerder de juistheid van het aantal colli, de merken en nummers en de uiterlijke staat van goederen en verpakking controleren (artikel 8 CMR). Heeft hij geen gemotiveerd voorbehoud op de vrachtbrief gezet, dan wordt vermoed dat de goederen en de verpakking in goede staat waren en dat aantal colli, merken en nummers klopten (artikel 9 lid 2 CMR).

Dat vermoeden is weerlegbaar, maar het verschuift de bewijslast. Wie schade bij aflevering wil claimen, begint dus met een sterk dossier als de vrachtbrief schoon is getekend. Andersom staat een vervoerder sterker als hij een concreet voorbehoud heeft gemaakt, zoals “verpakking beschadigd, twee pallets ingedeukt”.

Ook bij aflevering telt de vastlegging. Neemt de ontvanger de goederen zonder voorbehoud in ontvangst, dan wordt vermoed dat ze zijn ontvangen zoals in de vrachtbrief omschreven. Bij uiterlijk zichtbare schade maakt de ontvanger zijn voorbehoud uiterlijk bij aflevering; bij niet-zichtbare schade binnen zeven dagen, zon- en feestdagen niet meegerekend (artikel 30 CMR).

Hoe lang heeft u om te vorderen?

Een vordering uit CMR-vervoer verjaart in de regel na één jaar. Bij opzet of daarmee gelijk te stellen schuld geldt drie jaar (artikel 32 CMR). Een schriftelijke reclamatie schorst de verjaring totdat de vervoerder de reclamatie schriftelijk afwijst (artikel 32 lid 2 CMR).

Stand van de tabel: 29 oktober 2026, op basis van de verdragstekst op wetten.overheid.nl.

De aansprakelijkheid van de vervoerder is beperkt tot 8,33 rekeneenheden (bijzondere trekkingsrechten) per kilogram ontbrekend brutogewicht (artikel 23 lid 3 CMR). Die limiet vervalt bij opzet of daarmee gelijk te stellen schuld, zoals in de zonnepanelenzaak hierboven (artikel 29 CMR).

Wat controleert u als afzender?

• Kloppen gewicht, aantal colli en omschrijving van de goederen? Voor schade door onjuiste of onvolledige opgaven bent u aansprakelijk (artikel 7 CMR).
• Staan gevaarlijke stoffen er met de juiste ADR-gegevens op, en heeft u de vervoerder de nodige instructies gegeven (artikel 22 CMR)?
• Hebben u en de vervoerder de vrachtbrief ondertekend, en bewaart u uw eigen exemplaar (artikel 5 CMR)?
• Weet de ontvanger dat hij bij aflevering voorbehoud moet maken, en bij niet-zichtbare schade binnen zeven dagen (artikel 30 CMR)?

Wat controleert u als vervoerder?

• Controleer bij inontvangstneming het aantal colli en de uiterlijke staat van goederen en verpakking (artikel 8 CMR); zonder voorbehoud wordt vermoed dat alles in orde was (artikel 9 lid 2 CMR).
• Schrijf voorbehouden concreet en gemotiveerd op de vrachtbrief.
• Controleer de identiteit en betrouwbaarheid van een ondervervoerder voordat u de lading laat ophalen.
• Houd rekening met de verjaringstermijn van één jaar, bij opzet of daarmee gelijk te stellen schuld drie jaar (artikel 32 CMR).

Wat kunnen wij voor u doen bij een geschil over een vrachtbrief?

Wij staan afzenders, vervoerders en ontvangers bij in geschillen over transport.

• Wij beoordelen of de CMR of Boek 8 BW van toepassing is op uw vervoer.
• Wij toetsen de vrachtbrief en de voorbehouden aan de artikelen 8 en 9 CMR en bepalen wat die als bewijs waard zijn.
• Wij berekenen de aansprakelijkheid van de vervoerder, inclusief de limiet van artikel 23 CMR.
• Wij bewaken de verjaringstermijn van artikel 32 CMR en schorsen die zo nodig met een schriftelijke reclamatie.
• Wij beoordelen uw vervoersvoorwaarden en de AVC voor binnenlands wegvervoer.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.