Het juridische begrip ‘goederen’ heeft een specifieke betekenis die afwijkt van het dagelijks taalgebruik. In het Nederlandse vermogensrecht omvatten goederen twee hoofdcategorieën: zaken en vermogensrechten. Deze onderverdeling vormt de basis van eigendomsrechten, transacties en juridische geschillen. In deze blog leggen we uit wat deze begrippen precies betekenen en waarom dit onderscheid van belang is.
Wat zijn goederen?
Volgens het Burgerlijk Wetboek vallen onder goederen alle zaken en vermogensrechten. Dit onderscheid is fundamenteel voor het vaststellen van eigendomsrechten en het regelen van eigendomsoverdrachten.
Zaken: roerende en onroerende goederen
De wet definieert zaken als tastbare objecten die object van eigendom kunnen zijn. Zaken worden onderverdeeld in twee categorieën:
Roerende zaken
Roerende zaken zijn voorwerpen die niet duurzaam met de grond zijn verbonden en dus verplaatst kunnen worden. Denk aan meubels, elektronica, voertuigen of schilderijen. Bij de verkoop van een woning ontstaat regelmatig discussie over wat wel en niet meegenomen mag worden door de verkoper.
Sommige voorwerpen bevinden zich in een grijs gebied. Een op maat gemaakte inbouwkast kan zowel roerend als onroerend beschouwd worden, afhankelijk van hoe stevig deze met de woning is verbonden. Om misverstanden te voorkomen, wordt bij een verkoopovereenkomst meestal een roerende zaken-lijst opgesteld waarin staat welke items bij de woning horen en welke niet.
Onroerende zaken
Onroerende zaken zijn duurzaam met de grond verbonden en kunnen niet zonder meer verplaatst worden. Hieronder vallen grond, gebouwen, woningen en bedrijfspanden. In de makelaarswereld worden onroerende zaken vaak aangeduid als ‘vastgoed’.
Het onderscheid tussen roerend en onroerend is niet altijd helder. De wet hanteert als criterium of een voorwerp zonder beschadiging van het gebouw verwijderd kan worden. Een ingebouwde badkuip die deel uitmaakt van de constructie wordt beschouwd als onroerend, omdat verwijdering schade zou veroorzaken. Zonnepanelen op het dak en vaste keukeninstallaties worden doorgaans ook als onroerend aangemerkt.
Eigendomsoverdracht van onroerende zaken
Voor de overdracht van onroerende zaken gelden strikte wettelijke vereisten. Eigendomsoverdracht kan uitsluitend plaatsvinden door een notariële akte, gevolgd door inschrijving in de openbare registers (het Kadaster). Pas na deze inschrijving verkrijgt de koper het volledige eigendomsrecht dat tegenover iedereen kan worden ingeroepen. Deze formaliteiten bieden rechtszekerheid en transparantie over wie rechtmatig eigenaar is van een onroerend goed.
Vermogensrechten
Vermogensrechten zijn rechten die in geld waardeerbaar zijn en kunnen worden overgedragen. In tegenstelling tot zaken hebben vermogensrechten geen fysieke vorm, maar vertegenwoordigen ze wel economische waarde.
Voorbeelden van vermogensrechten zijn:
- Vorderingsrechten (het recht op betaling van een geldsom)
- Intellectuele eigendomsrechten (auteursrechten, merkrechten, octrooien)
- Aandelen in een vennootschap
- Het saldo op een bankrekening
- Zakelijke rechten zoals erfpacht of hypotheekrecht
Iemand die een vermogensrecht bezit, wordt in juridische termen aangeduid als ‘rechthebbende’. Deze persoon of entiteit kan aanspraak maken op het recht en dit desgewenst overdragen aan een ander.
Waarom is dit onderscheid belangrijk?
Het onderscheid tussen zaken en vermogensrechten heeft praktische consequenties:
- Bij verkoop en overdracht: voor onroerende zaken is een notaris verplicht, voor roerende zaken niet
- Bij faillissement: roerende en onroerende zaken vallen in de boedel, maar bepaalde vermogensrechten kunnen separatistisch zijn
- Bij belastingheffing: verschillende fiscale regels gelden voor verschillende soorten goederen
- Bij erfenissen: de wijze van verdeling kan verschillen afhankelijk van het type goed
Hulp nodig bij juridische kwesties rondom goederen?
Vraagstukken over eigendomsrechten, overdracht van goederen of vermogensrechten kunnen complex zijn. De advocaten van Law & More hebben ruime ervaring met zowel zakelijk als onroerend goed en vermogensrechtelijke kwesties. Of het nu gaat om koopovereenkomsten, eigendomsgeschillen of contractuele zaken, wij adviseren u graag over uw rechten en plichten.
